Kỹ năng thoát hiểm khi cháy nổ: Học sinh cần làm gì để bảo vệ bản thân?

Vụ cháy tại dãy phòng học tạm thuộc Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) trưa 5/11 khiến nhiều học sinh phải sơ tán khẩn cấp, tiếp tục đặt ra yêu cầu trang bị kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và thoát nạn trong trường học. Bình tĩnh báo động, di chuyển đúng cách, tránh khói độc và biết xử lý khi bị mắc kẹt là những kỹ năng học sinh cần ghi nhớ.

Hiện trường vụ cháy tại Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) trưa 5/11. Ảnh: Phạm Kiên - TTXVN

Bình tĩnh, nhanh chóng sơ tán khi phát hiện cháy

Vụ cháy xảy ra tại dãy phòng học tạm trong khuôn viên Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) trưa 5/11 là lời cảnh báo về nguy cơ cháy, nổ tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt ở những khu vực đang xây dựng, cải tạo hoặc tổ chức dạy học tạm.

Trong tình huống hỏa hoạn, việc nhận biết nguy hiểm và phản ứng đúng cách ngay từ những phút đầu có ý nghĩa quan trọng đối với sự an toàn của học sinh.

Theo đó khi phát hiện cháy, học sinh cần nhanh chóng báo cho giáo viên, người lớn hoặc lực lượng chức năng để tổ chức xử lý. Khi nghe tín hiệu báo cháy, các em phải giữ bình tĩnh, tuân thủ hướng dẫn của giáo viên và nhanh chóng di chuyển đến khu vực an toàn.

Trong quá trình sơ tán, học sinh cần lưu ý:

- Di chuyển theo hàng, không chen lấn, xô đẩy hoặc hoảng loạn.

- Không dừng lại thu gom sách vở, điện thoại và đồ dùng cá nhân; tuyệt đối không quay lại khu vực đang cháy.

- Ưu tiên sử dụng cầu thang bộ, không sử dụng thang máy.

- Đi theo biển chỉ dẫn thoát nạn và hướng dẫn của giáo viên, lực lượng cứu hộ.

- Đến đúng khu vực tập kết an toàn của trường và không tự ý rời khỏi vị trí.

Đặc biệt, nếu hành lang hoặc cầu thang có nhiều khói, học sinh cần cúi thấp người, thậm chí bò sát sàn để di chuyển, bởi khói và khí độc thường tích tụ nhiều ở phía trên. Có thể dùng khăn hoặc vải che mũi, miệng để hạn chế hít phải khói, nhưng không được mất thời gian tìm khăn ướt mà làm chậm quá trình thoát nạn.

Cách thoát hiểm khi lối ra bị khói, lửa bao vây

Không phải lúc nào học sinh cũng có thể nhanh chóng tìm được lối thoát. Trong trường hợp cửa ra vào, hành lang hoặc cầu thang bị lửa, khói bao trùm, các em tuyệt đối không cố vượt qua khu vực nguy hiểm.

Trước khi mở cửa, cần dùng mu bàn tay kiểm tra nhiệt độ bề mặt cửa. Nếu cửa nóng hoặc có khói tràn qua khe cửa, không được mở vì có thể có lửa ở phía bên kia. Hãy tìm lối thoát khác nếu còn an toàn.

Lực lượng chức năng cố gắng tiếp cận đám cháy tại Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) trưa 5/11. Ảnh: Phạm Kiên - TTXVN

Nếu không thể di chuyển ra ngoài, học sinh cần:

- Tìm một căn phòng hoặc khu vực có thể ngăn cách với đám cháy, ưu tiên nơi có cửa sổ hoặc ban công để phát tín hiệu cầu cứu.

- Đóng cửa để hạn chế khói tràn vào; dùng khăn, vải ướt chèn các khe cửa nếu có thể.

- Tránh xa khu vực có khói, lửa; không trốn trong nhà vệ sinh, tủ, gầm bàn hoặc những nơi kín khiến lực lượng cứu hộ khó phát hiện.

- Gọi số điện thoại 114, thông báo rõ địa chỉ trường, vị trí đang mắc kẹt và số người cần cứu hộ.

- Dùng đèn, khăn hoặc vật dụng dễ nhận biết để phát tín hiệu cầu cứu từ cửa sổ, ban công.

Một tình huống khác học sinh cần biết cách xử lý là khi quần áo bất ngờ bén lửa. Khi đó, tuyệt đối không chạy vì gió có thể khiến ngọn lửa bùng lên mạnh hơn. Các em cần thực hiện nguyên tắc “Dừng lại – Nằm xuống – Lăn người”: dừng di chuyển, nằm xuống đất, dùng tay che mặt rồi lăn qua lăn lại để dập lửa.

Học sinh cũng không được tự ý nhảy từ cửa sổ, ban công hoặc tầng cao xuống đất khi bị mắc kẹt. Cần tìm cách giữ an toàn tại chỗ, báo vị trí và chờ lực lượng cứu nạn, cứu hộ chuyên nghiệp.

Bên cạnh kỹ năng xử lý khi hỏa hoạn xảy ra, học sinh cần được hướng dẫn nhận biết những nguy cơ có thể dẫn đến cháy, nổ như chập điện, sử dụng thiết bị điện không đúng cách, nguồn lửa và nguồn nhiệt không được kiểm soát.

Các em không tự ý sử dụng bật lửa, diêm hoặc các vật dụng sinh lửa; không nghịch ổ cắm, dây điện và thiết bị điện. Khi phát hiện mùi khét, tia lửa điện hoặc dấu hiệu bất thường, cần lập tức báo cho giáo viên, nhân viên nhà trường, không tự ý kiểm tra hay xử lý nếu không có kiến thức và phương tiện phù hợp.

Mỗi học sinh nên ghi nhớ số điện thoại cứu hỏa 114, xác định vị trí cầu thang bộ, cửa thoát hiểm và khu vực tập kết an toàn của trường. Việc tham gia nghiêm túc các buổi diễn tập sẽ giúp các em hình thành phản xạ, tránh lúng túng khi đối mặt với sự cố thực tế.

Nhà trường phải bảo đảm an toàn PCCC trước khi tổ chức dạy học

Sau vụ cháy tại Trường THCS Kim Liên, chiều 5/11, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã ban hành văn bản yêu cầu UBND các xã, phường và các trường học trực thuộc tăng cường rà soát, kiểm tra điều kiện an ninh, an toàn trường học và phòng cháy, chữa cháy.

Đối với những đơn vị đang xây dựng, cải tạo công trình hoặc phải tổ chức cho học sinh học nhờ, học tạm, Sở yêu cầu chỉ tổ chức dạy học khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện an toàn. Tuyệt đối không bố trí học sinh học tại địa điểm chưa đáp ứng yêu cầu.

Các công trình đang thi công trong khuôn viên trường phải được rào chắn, ngăn cách, bố trí lối đi riêng, không để học sinh tiếp cận khu vực thi công.

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cũng yêu cầu các trường chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý nguy cơ cháy, nổ ngay từ cơ sở; chú trọng kiểm tra hệ thống điện, khu vực bếp ăn, phòng thí nghiệm, phòng thực hành, kho, thư viện, phòng học và các khu vực có nguy cơ cao.

Đặc biệt, hành lang, cầu thang, lối đi, cửa thoát nạn và các đường thoát hiểm phải luôn thông thoáng, không bị che chắn hoặc cản trở. Hệ thống và phương tiện PCCC tại chỗ như bình chữa cháy, thiết bị báo cháy, đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn thoát nạn cũng cần được rà soát, bảo đảm hoạt động và sẵn sàng sử dụng.

Thực tế cho thấy, kỹ năng thoát hiểm không thể hình thành chỉ qua những bài học lý thuyết hay khẩu hiệu tuyên truyền. Nhà trường cần tổ chức tập huấn, diễn tập định kỳ với tình huống sát thực tế, phù hợp từng độ tuổi, có sự hướng dẫn của lực lượng PCCC và CNCH chuyên nghiệp.

Trang bị kỹ năng sinh tồn cho học sinh không chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà còn cần sự phối hợp của gia đình. Những thao tác tưởng chừng đơn giản như biết đường thoát hiểm, cúi thấp người khi có khói, không sử dụng thang máy hay gọi 114 đúng cách có thể trở thành kiến thức quan trọng giúp các em bảo vệ bản thân khi xảy ra sự cố.