Kỹ năng tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND cấp xã Bài 3: Niềm tin của cử tri

Thực sự trở thành diễn đàn đối thoại dân chủ

Một thực tế dễ nhận thấy hiện nay là ở không ít địa phương, hội nghị TXCT vẫn diễn ra theo lối quen thuộc: đại biểu đọc báo cáo dài, cử tri phát biểu, thư ký ghi chép rồi kết thúc bằng câu “xin tiếp thu”. Trong khi đó, điều cử tri cần không chỉ là được phát biểu mà còn muốn được hỏi lại, được tranh luận và được giải thích rõ trách nhiệm của từng cơ quan liên quan. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, đại biểu cần gần dân, sâu sát thì mới hoàn thành được nhiệm vụ theo yêu cầu ngày càng cao từ quy định đến thực tiễn.

Đại biểu cần đeo bám đến cùng việc giải quyết kiến nghị để giữ niềm tin của cử tri. Ảnh: Văn Nghị

Yêu cầu ấy đang buộc đại biểu HĐND cấp xã phải thay đổi kỹ năng TXCT theo hướng thực chất hơn, đối thoại nhiều hơn và giải quyết vấn đề ngay tại hội nghị nếu thuộc thẩm quyền. Đặc biệt, một kinh nghiệm được nhiều địa phương áp dụng hiệu quả hiện nay là chủ động mời đại diện UBND, cán bộ chuyên môn, các phòng ngành liên quan cùng tham gia hội nghị TXCT để trực tiếp trao đổi, giải trình các nội dung thuộc lĩnh vực phụ trách. Cử tri Bùi Danh Tuyên, thôn 8, xã Ea Drăng, Đắk Lắk chia sẻ: có những nội dung thuộc thẩm quyền cấp xã thì phải trả lời ngay cho dân hiểu. Nếu vượt thẩm quyền thì cũng phải nói rõ cơ quan nào giải quyết, cách thức để phản ánh kiến nghị.

Theo nhiều đại biểu có kinh nghiệm, kỹ năng quan trọng nhất trong đối thoại là biết lắng nghe với thái độ cầu thị và giữ bình tĩnh trước những ý kiến gay gắt. Trong thực tế, không ít cuộc TXCT kéo dài nhiều giờ vì liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, môi trường hay chính sách tồn đọng nhiều năm. Nếu đại biểu né tránh hoặc tranh luận theo hướng hơn thua, không khí hội nghị rất dễ trở nên căng thẳng.

Tại một cuộc TXCT trước kỳ họp HĐND ở khu vực trung du Bắc Bộ, nhiều hộ dân bức xúc phản ánh việc thi công tuyến đường giao thông làm ảnh hưởng hệ thống thoát nước, gây ngập úng ruộng sản xuất. Thay vì chỉ ghi nhận rồi chuyển cơ quan chuyên môn, đại biểu HĐND xã đồng thời là người chủ trì hội nghị đã điện thoại ngay cho chủ đầu tư và đơn vị thi công có mặt để trực tiếp giải trình. Những nội dung thuộc trách nhiệm của đơn vị thi công còn sai sót, đại diện đơn vị đã xin lỗi cử tri và cam kết khắc phục ngay, đồng thời mời người dân cùng giám sát. Những phần việc thuộc trách nhiệm địa phương cũng được cam kết xử lý theo thời hạn cụ thể. Sau hội nghị, Thường trực HĐND xã đã giao Tổ đại biểu tiếp tục giám sát tiến độ khắc phục và thông tin lại cho cử tri tại cuộc họp thôn gần nhất. Cách xử lý thẳng thắn, rõ trách nhiệm ấy đã tạo sự đồng thuận rất lớn trong Nhân dân.

Thực tế, nhiều bức xúc của người dân nếu được giải thích rõ ngay từ đầu sẽ giảm áp lực đáng kể. Có những nội dung cử tri phản ánh xuất phát từ việc thiếu thông tin hoặc chưa hiểu đúng quy định pháp luật. Khi đại biểu cùng cơ quan chuyên môn trao đổi cụ thể, nói rõ căn cứ pháp lý, lộ trình xử lý và trách nhiệm từng đơn vị thì cử tri dễ chia sẻ hơn. Chính vì vậy, TXCT phải thực sự trở thành diễn đàn đối thoại dân chủ giữa chính quyền với Nhân dân. Cũng thông qua diễn đàn này, quy định của pháp luật được phổ biến, tuyên truyền một cách thiết thực hấp dẫn, người dân cũng đóng góp để xây dựng chính quyền. Từ đó “cầu nối” giữa chính quyền với dân ngày càng bền chặt hơn.

Theo đến cùng từng kiến nghị của dân

Nếu kỹ năng đối thoại quyết định chất lượng tại hội nghị thì kỹ năng theo dõi, đôn đốc giải quyết kiến nghị lại quyết định niềm tin của cử tri sau hội nghị. Theo nhiều cử tri, điều khiến người dân mất niềm tin nhất không phải là kiến nghị chưa được tiếp thu mà “nói rồi để đó”, tiếp xúc nhiều lần nhưng vấn đề vẫn chưa được giải quyết qua nhiều năm. Bởi vậy, sau mỗi cuộc tiếp xúc, đại biểu phải biết phân loại vấn đề, xác định đúng thẩm quyền, gửi trúng địa chỉ và đeo bám đến cùng việc giải quyết của cơ quan chức năng.

Những nội dung thuộc trách nhiệm cấp xã cần được đưa vào chương trình giám sát nếu chậm xử lý. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải được chuyển đúng cơ quan liên quan và tiếp tục đôn đốc, cập nhật tiến độ để thông tin lại cho cử tri. Đây cũng là kỹ năng đòi hỏi đại biểu phải sâu sát địa bàn, nắm chắc quy định lẫn thực tiễn và có trách nhiệm cá nhân rất rõ.

Bà Nguyễn Thùy, đại biểu HĐND xã Mai Phụ, Hà Tĩnh chia sẻ: “chìa khóa” giải quyết “nút thắt” này chính là phát huy vai trò của từng đại biểu ở Tổ đại biểu. Phân công theo dõi, giám sát rõ ràng, khi tổng hợp mỗi đại biểu phải đầu tư vào từng nội dung để phản ánh trúng ý cử tri. Nếu chưa rõ thì hỏi lại cử tri, thậm chí đi khảo sát thực tế nếu ý kiến có địa chỉ cụ thể. Sau khi chuyển tới Thường trực HĐND, UBMTTQ thì vẫn tiếp tục theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết theo quy định.

Trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, yêu cầu đối với đại biểu HĐND cấp xã không chỉ là “đại diện” cho dân mà còn phải thực sự là “cầu nối” giữa dân với chính quyền. Muốn làm được điều đó, mỗi cuộc TXCT phải đi vào thực chất, mỗi ý kiến của người dân phải được theo dõi đến cùng và mỗi đại biểu phải giữ được trách nhiệm cá nhân trước lời hứa với cử tri. Chỉ khi ấy, TXCT mới thực sự trở thành nơi Nhân dân gửi gắm niềm tin và kỳ vọng vào chính quyền cơ sở.