Kỷ niệm ngày thành lập ngành Kiểm Sát nhân dân tỉnh Nghệ An (26/7/1960 - 26/7/2026):66 năm giữ trọn niềm tin

Nội dung: Khánh Như / Trình bày: Hồng Toại • 23/7/2026

*****

66 năm xây dựng và trưởng thành, từ 18 cán bộ những ngày đầu thành lập đến gần 400 cán bộ, kiểm sát viên hôm nay, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An luôn đồng hành cùng sự phát triển của quê hương bằng sứ mệnh bảo vệ công lý, bảo vệ pháp luật và quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Những phần thưởng cao quý là sự ghi nhận xứng đáng cho chặng đường ấy, nhưng dấu ấn sâu đậm hơn cả chính là niềm tin của Nhân dân đối với ngành Kiểm sát.

Thừa ủy quyền, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận trao Cờ thi đua năm 2025 của Chính phủ tặng Viện KSND Khu vực 1 - Nghệ An. Ảnh: Phạm Bằng

Thừa ủy quyền, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ tặng tập thể Phòng 9 - VKSND tỉnh Nghệ An. Ảnh: Phạm Bằng

Có những vùng đất làm nên lịch sử bằng địa thế. Có những vùng đất được dân tộc ghi nhớ bởi khí phách của con người. Xứ Nghệ là một vùng đất như thế - mảnh đất địa linh nhân kiệt, nơi hun đúc bao thế hệ con người nghĩa tình, bản lĩnh, luôn lấy lẽ phải và lợi ích của Tổ quốc làm lẽ sống.

Trên mạch nguồn truyền thống ấy, những người làm công tác kiểm sát ở Nghệ An luôn ý thức rằng bảo vệ pháp luật trước hết là bảo vệ lẽ phải, công bằng và niềm tin của Nhân dân. Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Công minh, Chính trực, Khách quan, Thận trọng, Khiêm tốn” đã trở thành chuẩn mực nghề nghiệp, được các thế hệ cán bộ, Kiểm sát viên khắc ghi trong suốt hành trình xây dựng và trưởng thành.

Đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tặng hoa chúc mừng các đồng chí Vũ Xuân Đông và Nguyễn Đăng Thông. Ảnh: Thanh Lê

Ngày 26/7/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký lệnh công bố Luật Tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân, đánh dấu sự ra đời của hệ thống Viện Kiểm sát nhân dân trong bộ máy Nhà nước. Ngày 1/1/1961, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An chính thức được thành lập, mở đầu hành trình đồng hành cùng sự phát triển của quê hương Xô viết anh hùng.

Những ngày đầu thành lập, toàn ngành Kiểm sát Nghệ An chỉ có 4 tổ công tác với 18 cán bộ, trong đó có 5 kiểm sát viên. Phần lớn là cán bộ Đảng, đoàn thể, bộ đội chuyển ngành, chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ kiểm sát. Trên địa bàn rộng, có tuyến biên giới dài và nhiều vùng miền núi xa xôi, họ vừa học, vừa làm, vừa tích lũy kinh nghiệm từ thực tiễn để đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng ngành.

Nhớ lại thời kỳ ấy, đồng chí Đinh Hữu Tời - Nguyên Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An chia sẻ, dù điều kiện còn nhiều thiếu thốn, các thế hệ cán bộ, Kiểm sát viên luôn lấy lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm chuẩn mực rèn luyện, đặt lợi ích của Đảng, Nhà nước và Nhân dân lên trên hết.

Trụ sở Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An. Ảnh: Minh Tân

Ra đời trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngành Kiểm sát Nghệ An vừa xây dựng tổ chức, vừa bám sát thực tiễn đấu tranh cách mạng. Trên địa bàn chiến lược thường xuyên bị đánh phá và đối mặt với nhiều hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia, nhưng cán bộ, Kiểm sát viên đã phối hợp chặt chẽ với các lực lượng bảo vệ pháp luật, xử lý nghiêm các hành vi gián điệp, phản cách mạng, đầu cơ, phá hoại; góp phần bảo vệ thành quả cách mạng và giữ vững hậu phương cho tiền tuyến lớn miền Nam. Đó là dấu ấn của một thế hệ trưởng thành trong khói lửa chiến tranh, lấy bản lĩnh chính trị làm điểm tựa và sự nghiêm minh của pháp luật làm vũ khí bảo vệ Tổ quốc.

Đất nước hòa bình, đổi mới và phát triển đã mở ra những chặng đường mới, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo vệ pháp luật và cải cách tư pháp. Đồng hành cùng tiến trình ấy, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An không ngừng kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp; góp phần bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và giữ vững kỷ cương pháp luật.

Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh tổ chức hội nghị triển khai công tác kiểm sát năm 2026. Ảnh: Phạm Bằng

Một bản án công bằng không chỉ được quyết định tại phiên tòa. Công lý bắt đầu được gìn giữ từ những dấu chân đầu tiên tại hiện trường, từ việc kiểm chứng từng chứng cứ, làm rõ những lời khai còn mâu thuẫn và từ trách nhiệm của kiểm sát viên trong mỗi quyết định tố tụng. Bởi phía sau một quyết định phê chuẩn, một bản cáo trạng hay một quan điểm luận tội không chỉ là việc xử lý hành vi phạm tội, mà còn là quyền tự do, danh dự và nhân phẩm của một con người.

Trong 10 năm gần đây, Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Nghệ An đã kiểm sát việc giải quyết 27.345 nguồn tin về tội phạm; thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra 26.166 vụ án với 49.765 bị can. Những con số ấy không chỉ phản ánh khối lượng công việc rất lớn, mà còn cho thấy trách nhiệm nặng nề của đội ngũ kiểm sát viên ngay từ giai đoạn đầu tố tụng: Chủ động đề ra yêu cầu xác minh, yêu cầu điều tra; kiểm sát chặt chẽ việc bắt, tạm giữ, tạm giam; thận trọng trong từng quyết định phê chuẩn và kiên quyết hủy bỏ hoặc không phê chuẩn những quyết định thiếu căn cứ.

Hội nghị giao ban cán bộ cốt cán Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An. Ảnh: Minh Tân

Vai trò ấy được thể hiện trong nhiều vụ án lớn, phức tạp. Điển hình là vụ Lê Thị Hà An và 59 đồng phạm liên quan đến gian lận bảo hiểm y tế, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng và lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng đã lập khống 64 hồ sơ bệnh án, chiếm đoạt gần 6,4 tỷ đồng. Qua công tác kiểm sát, những dấu hiệu liên quan đến trách nhiệm hình sự của nhiều cá nhân tiếp tục được phát hiện, yêu cầu mở rộng điều tra được ban hành; đồng thời, Viện Kiểm sát kiến nghị ngành Y tế chấn chỉnh những sơ hở trong quản lý, lập và xác nhận hồ sơ bệnh án.

Từ việc xử lý một vụ án cụ thể, những bất cập trong cơ chế quản lý được nhận diện và khắc phục, góp phần ngăn ngừa vi phạm từ sớm, từ xa. Công lý vì thế không chỉ dừng lại ở việc xử lý người phạm tội, mà còn hướng tới hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo vệ sự nghiêm minh và lành mạnh của đời sống xã hội.

Kiểm sát viên khu vực 10, Viện KSND tỉnh Nghệ An kiểm sát hoạt động khám nghiệm hiện trường. Ảnh: CSCC

Hành trình bảo vệ công lý cũng không khép lại khi bản án được tuyên. Thông qua kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án, cán bộ Kiểm sát tiếp tục bảo đảm mọi hoạt động được thực hiện đúng pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của người chấp hành án được tôn trọng. Giá trị của người Kiểm sát không chỉ được đo bằng số vụ án đã giải quyết hay số bản cáo trạng đã ban hành, mà còn ở việc công lý được bảo vệ, pháp luật được thực thi và niềm tin vào lẽ phải được bồi đắp.

Cùng với lĩnh vực hình sự, kiểm sát việc giải quyết các vụ việc, vụ án hành chính, dân sự ngày càng trở thành nhiệm vụ quan trọng. Trong bối cảnh Nghệ An triển khai nhiều khu đô thị, khu công nghiệp và công trình trọng điểm, tranh chấp liên quan đến đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng có chiều hướng gia tăng; khoảng 80% số vụ án hành chính trên địa bàn liên quan đến lĩnh vực này. Từ thực tiễn đó, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An xác định kiểm sát án hành chính, dân sự là một trong những khâu đột phá. Qua nghiên cứu hồ sơ và kiểm sát việc giải quyết vụ án, nhiều bất cập, thiếu sót trong quản lý đất đai đã được phát hiện; nhiều kiến nghị được ban hành, giúp chính quyền địa phương kịp thời rà soát, khắc phục thiếu sót, hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Kiểm sát viên Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa. Ảnh: Minh Tân

Phạm vi bảo vệ công lý của ngành Kiểm sát tiếp tục được mở rộng khi Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội trao cho Viện Kiểm sát nhân dân quyền chủ động khởi kiện vụ án dân sự trong những trường hợp luật định nhằm bảo vệ quyền dân sự của người yếu thế và lợi ích công. Đây không chỉ là sự bổ sung về thẩm quyền, mà còn thể hiện bước chuyển từ phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động bảo vệ quyền con người và lợi ích công ngay từ đầu.

Giai đoạn vừa qua, Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Nghệ An đã tiếp 2.788 lượt công dân, tiếp nhận và xử lý 8.890 đơn thư; 514 đơn thuộc thẩm quyền được giải quyết đúng quy định. Với người dân, niềm tin vào công lý đôi khi bắt đầu từ việc tiếng nói của mình được lắng nghe. Và với người Kiểm sát, lắng nghe Nhân dân cũng chính là một cách bảo vệ pháp luật và lẽ phải.

Muốn bảo vệ pháp luật, trước hết phải xây dựng được một đội ngũ tuyệt đối thượng tôn pháp luật. Bởi vậy, trong suốt 66 năm qua, công tác xây dựng Đảng, xây dựng ngành và rèn luyện cán bộ luôn được Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An xác định là nhiệm vụ nền tảng.

Quang cảnh buổi sinh hoạt chi bộ tại Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 5 - Nghệ An. Ảnh: Quang An

Từ ngày 1/7/2025, cùng với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, Viện Kiểm sát nhân dân cấp huyện kết thúc hoạt động, 12 Viện Kiểm sát nhân dân khu vực được thành lập trên địa bàn tỉnh. Mô hình mới đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản lý, điều hành, sự phối hợp và khả năng thích ứng của mỗi cán bộ, kiểm sát viên. Dù tổ chức bộ máy thay đổi, sứ mệnh bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý và phụng sự Nhân dân vẫn là giá trị cốt lõi, xuyên suốt.

Chuyển đổi số cũng trở thành động lực nâng cao chất lượng công tác. Số hóa hồ sơ, ứng dụng sơ đồ tư duy trong giải quyết án, tổ chức phiên tòa trực tuyến và điều hành trên môi trường điện tử đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động. Công nghệ không thể thay thế bản lĩnh và sự thận trọng của người kiểm sát, nhưng giúp việc nghiên cứu hồ sơ khoa học hơn, xử lý công việc nhanh hơn và mỗi quyết định thêm chính xác, minh bạch.

Cán bộ Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Ảnh: Thanh Lê

Tinh thần đổi mới còn được thể hiện trong phong trào thi đua, sáng kiến nghiệp vụ, hoạt động tuyên truyền pháp luật và những chương trình hướng về cộng đồng. Từ phòng xử án đến trường học, khu dân cư, bản làng vùng cao, hình ảnh người kiểm sát được tạo dựng không chỉ bằng sự công tâm trong công việc, mà còn bằng trách nhiệm và sự sẻ chia với Nhân dân.

Kiểm sát viên khu vực 10 tuyên truyền phổ biến pháp luật đến đồng bào dân tộc. Ảnh: CSCC

Đánh giá về những đóng góp của ngành, đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh khẳng định, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An luôn bám sát nhiệm vụ chính trị của địa phương, phối hợp hiệu quả với các cơ quan trong khối nội chính, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân. Trong giai đoạn Nghệ An đẩy mạnh thu hút đầu tư và triển khai nhiều công trình trọng điểm, hoạt động kiểm sát tiếp tục góp phần bảo đảm kỷ cương pháp luật, tạo môi trường ổn định, an toàn cho sự phát triển.

Những cống hiến ấy đã được Đảng, Nhà nước, ngành Kiểm sát và tỉnh Nghệ An ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Huân chương Lao động hạng Nhất được trao tặng nhân kỷ niệm 66 năm thành lập là một dấu mốc đặc biệt, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với đội ngũ cán bộ, kiểm sát viên hôm nay.

Huân chương Lao động hạng Nhất do Chủ tịch nước trao tặng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An nhân dịp kỷ niệm 66 năm thành lập (26/7/1960 - 26/7/2026). Ảnh: Minh Tân

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An Vũ Xuân Đông khẳng định, phát huy truyền thống 66 năm xây dựng và trưởng thành, toàn ngành sẽ tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ, liêm chính, công tâm và trách nhiệm; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Ông Vũ Xuân Đông - Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An. Ảnh: Minh Tân

66 năm là một chặng đường đủ dài để khẳng định bản lĩnh, hun đúc truyền thống và tạo dựng niềm tin. Từ những bước đi đầu tiên còn nhiều gian khó đến một tập thể ngày càng trưởng thành, hiện đại và chuyên nghiệp, các thế hệ cán bộ Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An đã viết nên hành trình phụng sự bằng sự công minh trong mỗi quyết định, chính trực trong từng hành động và trách nhiệm trước Nhân dân.

Huân chương Lao động hạng Nhất được Đảng, Nhà nước trao tặng nhân kỷ niệm 66 năm thành lập là sự ghi nhận xứng đáng đối với những cống hiến ấy. Nhưng hơn hết là sự gửi gắm niềm tin và trách nhiệm để mỗi cán bộ, kiểm sát viên trên quê hương Xô Viết, tiếp tục giữ gìn truyền thống, không ngừng đổi mới và xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.