Ký ức trở về từ những di ảnh

Những cuộc “đoàn tụ” sau nửa thế kỷ

65 di ảnh được phục dựng và trao tặng cho thân nhân gia đình các liệt sĩ tại xã Xuân Trúc. Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN

Gần 50 trôi qua kể từ ngày người con trai lên đường nhập ngũ rồi mãi mãi không trở về, bà Luyện Thị Thoái (thôn Cao Trai, xã Xuân Trúc) vẫn sống trong nỗi nhớ khôn nguôi. Với bà, ký ức về liệt sỹ Nguyễn Đình Hạnh được gìn giữ trong tấm ảnh nhỏ đã ngả màu, mép ảnh sờn cũ vì năm tháng.

Tháng 2/1979, khi cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc diễn ra ác liệt, chàng thanh niên Nguyễn Đình Hạnh đã anh dũng hy sinh nơi tuyến đầu tại huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn để góp phần bảo vệ vững chắc phên giậu của Tổ quốc. Từ ngày ấy, bức ảnh cũ trở thành kỷ vật thiêng liêng nhất của gia đình, là nơi bà gửi gắm nỗi nhớ con suốt hơn bốn thập kỷ.

Tháng 7 - tháng của tri ân, thêm một lần nữa bà Thoái như lặng đi khi nhóm phục dựng ảnh Skyline cùng Hội Phụ nữ Công an tỉnh Hưng Yên trao tận tay gia đình bức chân dung con trai của bà - liệt sỹ Nguyễn Đình Hạnh. Nhẹ nhàng mở từng nếp gấp của lá cờ Tổ quốc, bức di ảnh người con hiện lên rõ nét, ánh mắt sáng, khuôn mặt trẻ trung như ngày còn sống khiến bà không cầm được nước mắt.

Run run vuốt nhẹ lên gương mặt con trong bức ảnh mới, bà Thoái nghẹn ngào chia sẻ, hơn 40 năm qua, chưa khi nào thôi nhớ con. Tấm ảnh cũ là tất cả những gì gia đình còn giữ được. Nay được nhìn thấy gương mặt con rõ ràng như thế, bà có cảm giác con vừa mới “trở về”.

Gia đình ông Nguyễn Đình Vinh (thôn Trúc Đình, xã Xuân Trúc) xúc động khi nhận được di ảnh của liệt sĩ Nguyễn Đình Tịnh. Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN

Không riêng gia đình bà Thoái, mùa tri ân năm nay cũng mang đến niềm xúc động đặc biệt với gia đình ông Nguyễn Đình Vinh (thôn Trúc Đình). Nhiều năm nay, ông Vinh là người thờ phụng anh trai - liệt sỹ Nguyễn Đình Tịnh.

Nhớ lại người anh dũng cảm đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, ông Vinh kể, năm 1970, khi vừa tròn 20 tuổi, anh Nguyễn Đình Tịnh gác lại tuổi trẻ, tình nguyện lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Chỉ một năm sau, người chiến sỹ trẻ đã anh dũng hy sinh nơi chiến trường. Đến nay đã 55 năm, gia đình vẫn chưa tìm được nơi an nghỉ của liệt sỹ Nguyễn Đình Tịnh. Thông qua “Chiến dịch 500 ngày đêm”, gia đình đã được lấy mẫu ADN với hy vọng một ngày không xa sẽ tìm được phần mộ của anh.

Trong khi hành trình tìm kiếm vẫn còn dang dở, bức chân dung liệt sỹ Nguyễn Đình Tịnh được phục dựng trở thành niềm an ủi lớn đối với gia đình. Ông Nguyễn Đình Vinh xúc động, khi nhìn thấy bức ảnh, ông như được gặp lại người anh trai năm nào. Từng đường nét trên khuôn mặt, ánh mắt đều rất gần với ký ức của gia đình, đó cũng là món quà tinh thần vô giá với những người ở lại.

Lần đầu tiên được nhìn thấy chân dung liệt sỹ Nguyễn Đình Tịnh qua di ảnh phục dựng của nhóm Skyline, chị Nguyễn Thị Phương Thảo (cháu ruột liệt sỹ Nguyễn Đình Tịnh) cảm động như được nối liền khoảng cách của hơn nửa thế kỷ. Chị chia sẻ, dù chỉ được nghe bà nội và bố kể về bác nhưng chị luôn tự hào về sự hy sinh của bác cũng như các thế hệ cha anh đã không tiếc máu xương vì độc lập, tự do của dân tộc. Đó cũng là động lực để bản thân chị không ngừng học tập, rèn luyện, sống có trách nhiệm với gia đình, quê hương và đất nước.

Những bức chân dung được phục dựng không thể bù đắp những mất mát nhưng phần nào giúp thân nhân gia đình liệt sĩ thêm ấm lòng trước sự quan tâm, tri ân của thế hệ hôm nay. Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN

Đặt di ảnh mới được phục dựng lên ban thờ, bà Bùi Thị Khì (thôn Cù Tu) không giấu nổi nước mắt. Bà chia sẻ, năm 1979 chồng bà là liệt sỹ Bùi Trung Vững hy sinh tại chiến trường Campuchia khi chưa kịp gặp người con trai thứ hai. Khi ấy, bà mới 24 tuổi. Thương con sớm mồ côi cha, bà một mình ở vậy nuôi hai con khôn lớn, giữ trọn lời thề thủy chung với người chồng đã mãi nằm lại nơi đất khách.

Suốt gần 50 năm, trên bàn thờ gia đình bà chỉ có tấm ảnh được tách từ bức ảnh chụp chung ông Vững cùng 2 người bạn. Hình ảnh mờ nhạt theo thời gian khiến gương mặt người liệt sỹ không còn nguyên vẹn. Nay bà đã trọn vẹn tâm nguyện khi có được tấm ảnh của chồng, để nhắc nhở con cháu về tấm gương của cha ông mình.

Đó chỉ là ba trong số rất nhiều câu chuyện cảm động được ghi nhận ở xã Xuân Trúc trong những ngày tháng 7 tri ân những anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc. Mỗi bức chân dung được trao đi đều khép lại phần nào nỗi day dứt kéo dài hàng chục năm song cũng mở ra cuộc “đoàn tụ” đặc biệt - nơi ký ức được đánh thức bằng hình hài rõ nét của những người con đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Lan tỏa đạo lý tri ân

Những bức ảnh chân dung các liệt sĩ được phục dựng bởi nhóm phục dựng ảnh Skyline. Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN

Đằng sau mỗi bức chân dung đầy cảm xúc được phục dựng là hàng chục, thậm chí hàng trăm giờ làm việc miệt mài của những người trẻ mang chung một khát vọng, đó là giúp các gia đình liệt sỹ được nhìn lại gương mặt người thân chân thực và gần gũi nhất sau nhiều thập kỷ.

Anh Phùng Quang Trung, Trưởng nhóm phục dựng ảnh Skyline cho biết, năm 2021, trong thời gian giãn cách vì COVID-19, anh vô tình biết đến câu chuyện một gia đình liệt sỹ ở Nghệ An nhiều năm chỉ mong có một bức ảnh thờ người con đã hy sinh. Sự đồng cảm thôi thúc anh tự học kỹ thuật phục dựng ảnh. Bức ảnh đầu tiên hoàn thành cũng là khởi đầu cho hành trình thiện nguyện kéo dài đến hôm nay.

Theo anh Trung, sau khi tiếp nhận thông tin, Skyline xây dựng cơ sở dữ liệu, phân loại từng trường hợp rồi giao cho các thành viên thực hiện. Những bức ảnh quá cũ, chỉ còn vài nét nhận diện hoặc hư hỏng nặng đều được nhóm kiên trì phục dựng. “Mỗi bức ảnh đều là một hành trình đặc biệt. Không chỉ cần kỹ thuật mà còn cần rất nhiều thời gian, sự kiên nhẫn và trên hết là sự trân trọng, biết ơn đối với những người đã hy sinh cũng như thân nhân của họ”, anh Trung chia sẻ.

Thiếu tá Nguyễn Thị Thủy, Trưởng Ban Phụ nữ Công an tỉnh Hưng Yên cho biết, xuất phát từ việc thấu hiểu nỗi mất mát của thân nhân gia đình liệt sỹ, 2 năm qua, Hội Phụ nữ Công an tỉnh phối hợp chính quyền địa phương và nhóm Skyline phục dựng thành công 115 di ảnh dành tặng cho thân nhân gia đình liệt sỹ, Mẹ Việt Nam anh hùng. Đặc biệt, nhóm Skyline đã phục dựng chân dung nữ Anh hùng liệt sỹ Công an nhân dân Bùi Thị Cúc và sẽ trao tặng lại Khu tưởng niệm nữ Anh hùng tại quê hương Xuân Trúc trong tháng 7 này.

Tỉnh Hưng Yên luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác người có công. Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN

Theo Trưởng Ban Phụ nữ Công an tỉnh Hưng Yên, mỗi bức ảnh được trao tặng không chỉ là thành quả của công nghệ số trong việc khôi phục những tư liệu đã phai màu mà còn là kết tinh của tình cảm, lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với các anh hùng liệt sỹ - những người đã hiến dâng tuổi xuân và cả cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc. Chương trình còn là hoạt động giáo dục chính trị tư tưởng thiết thực đối với mỗi cán bộ, hội viên phụ nữ và chiến sỹ Công an. Thời gian tới, Hội Phụ nữ Công an tỉnh Hưng Yên tiếp tục phối hợp tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa như, thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, người có công; thực hiện các công trình tri ân và tiếp tục hành trình phục dựng di ảnh liệt sỹ.

Chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ nhưng khoảng trống mà nó để lại trong nhiều gia đình vẫn chưa bao giờ khép lại. Với hơn 47.000 thương binh, hơn 76.000 liệt sỹ và khoảng 550.770 người có công với cách mạng, tỉnh Hưng Yên luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác người có công. Những bức chân dung được phục dựng không thể bù đắp những mất mát nhưng phần nào giúp thân nhân gia đình liệt sỹ thêm ấm lòng trước sự quan tâm, tri ân của thế hệ hôm nay với những anh hùng dành cả thanh xuân vì Tổ quốc.