Kỳ vọng vào nhịp cầu mới kết nối với quê hương

Điểm nhấn được kiều bào đặc biệt kỳ vọng từ Nghị quyết 23-NQ/TW là đặt cộng đồng hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ vào vị trí nguồn lực chiến lược, trực tiếp tham gia vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Đại lễ Vu Lan báo biếu của cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc. (Nguồn: Trung tâm Văn hóa Phật giáo Việt Nam)

Từ “chăm lo” sang “đồng hành, kiến tạo”

Với TS. Nguyễn Thanh Liêm, Chủ tịch Hội Người Việt Nam tỉnh Chungnam, Phó Chủ tịch Tổng hội Người Việt Nam tại Hàn Quốc, điều khiến ông xúc động nhất khi đọc Nghị quyết là tinh thần “đồng hành”.

Theo ông, đây là bước chuyển từ cách tiếp cận “vận động, tập hợp, chăm lo” sang “đồng hành, kiến tạo cơ chế”, qua đó khẳng định kiều bào không chỉ là đối tượng được quan tâm mà là những người cùng tham gia kiến tạo tương lai đất nước.

Từ góc nhìn doanh nhân, ông Đinh Vĩnh Cường, kiều bào Nhật Bản, Chủ tịch Câu lạc bộ Kết nối Doanh nhân Việt Nam - quốc tế, cho rằng nguồn lực kiều bào ngày nay không chỉ nằm ở kiều hối hay đầu tư tài chính. Đó còn là đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư, doanh nhân đang làm việc tại những trung tâm kinh tế, khoa học và công nghệ hàng đầu thế giới. Những lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, công nghệ sinh học… là không gian rộng mở để kết nối nguồn lực này với nhu cầu phát triển trong nước.

Bà Phan Thị Quỳnh Trang, đại diện Hội đồng Văn hóa và Giáo dục Canada - Việt Nam (CVCEC) cho biết cộng đồng người Việt tại Canada tập trung đông đảo chuyên gia, trí thức, doanh nhân và thế hệ trẻ được đào tạo trong môi trường quốc tế. Nếu có cơ chế cởi mở, chủ động và minh bạch, lực lượng này có thể đóng góp hiệu quả trong chuyển đổi số, giáo dục, quản trị hiện đại, phát triển đô thị bền vững và kết nối thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia, trí thức trẻ và nhà khoa học người Việt tại Canada mong muốn tham gia các dự án trong nước nhưng hợp tác vẫn chủ yếu dừng ở những chương trình ngắn hạn. Trong khi đó, thông tin về chủ trương, chính sách cũng như nhu cầu hợp tác trong nước chưa phải lúc nào cũng đến được với các hội đoàn và cá nhân kiều bào một cách đầy đủ, thường xuyên.

Từ thực tế đó, các kiều bào cho rằng tinh thần “đồng hành” cần được hiện thực hóa bằng những cơ chế thiết thực và rõ ràng hơn, giúp họ nhận diện đúng những nhu cầu của đất nước, xác định lĩnh vực có thể đóng góp và tìm được đầu mối kết nối phù hợp.

Hoạt động của Lớp tiếng Việt cộng đồng tại Canada. (Nguồn: CVCEC)

Tập trung mọi nguồn lực

Kỳ vọng này cũng được thể hiện rõ trong cộng đồng người Việt tại Australia và New Zealand. Ông Trần Bá Phúc, Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam tại Australia, mong muốn có thêm cơ chế để kết nối kinh nghiệm kinh doanh, tri thức và mạng lưới quan hệ của kiều bào với nhu cầu phát triển trong nước.

Bà Nguyễn Lam Giang, Trưởng bộ phận Đối ngoại khu vực Đông Nam Á và Đông Á, Đại học Waikato, Đồng Chủ tịch Mạng lưới Tri thức Việt Nam tại New Zealand, cho rằng cộng đồng trí thức có thể đóng vai trò cầu nối trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao tri thức.

Cùng với tri thức, nguồn lực văn hóa cũng được nhìn nhận là một phần quan trọng của sức mạnh cộng đồng. Tại Canada, CVCEC đề xuất xây dựng kho dữ liệu số chung về tiếng Việt, lịch sử, phim, ảnh, âm nhạc và các sản phẩm văn hóa được kỳ vọng hỗ trợ hiệu quả hoạt động của các hội đoàn. Việc đưa văn hóa Việt Nam vào trường học, thư viện, bảo tàng và các không gian văn hóa của Canada cũng giúp thế hệ trẻ vừa hiểu nguồn cội, vừa trở thành những người giới thiệu Việt Nam tới xã hội sở tại.

TS. Hoàng Thị Hồng Hà, Chủ tịch Hội Tinh hoa Việt Nam, thành viên Ban Chấp hành Hội Người Việt Nam tại Pháp cũng cho rằng cần tăng cường kết nối các mạng lưới người Việt Nam ở nước ngoài, bởi nguồn lực hiện còn phân tán giữa các hội đoàn, lĩnh vực.

Theo bà, nên xây dựng mạng lưới gắn với những dự án cụ thể, đồng thời thiết lập đầu mối phối hợp rõ ràng, linh hoạt giữa trong và ngoài nước. Quan trọng hơn, cần nhìn nhận nguồn lực kiều bào một cách toàn diện, không chỉ ở tài chính mà cả tri thức, chuyên môn, kinh nghiệm quốc tế và mạng lưới quan hệ. Khi được kết nối hiệu quả, những nguồn lực này sẽ tạo sức cộng hưởng lớn hơn cho đất nước.

Hoạt động mừng sinh nhật Bác do Hội người Việt Nam tại Pháp tổ chức. (Nguồn: Hội người Việt Nam tại Pháp)

Bước chuyển mình từ trái tim đến hành động

Đối với bà Tạ Thùy Liên, Trưởng Ban Liên lạc Người Việt Nam tại Singapore, Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị là một cột mốc quan trọng, thay thế Nghị quyết số 36-NQ/TW sau hơn hai thập kỷ, mở ra chương mới trong công tác về người Việt Nam ở nước ngoài và đối với cộng đồng hơn 6,5 triệu kiều bào trên toàn thế giới.

Theo bà, Nghị quyết gửi đi thông điệp rõ ràng rằng, Việt Nam đánh giá cao chuyên môn, kinh nghiệm quốc tế và mạng lưới toàn cầu của kiều bào, coi đây là nguồn lực quan trọng và cộng đồng người Việt ở nước ngoài là những đối tác đồng hành trong quá trình kiến tạo tương lai đất nước.

Để khai mở nguồn lực kiều bào, bà Tạ Thùy Liên cho rằng cần tháo gỡ ba “điểm nghẽn”: Hành chính số không độ trễ với hệ thống “một cửa” trực tuyến giúp kiều bào thuận lợi tiếp cận chính sách, thủ tục; hệ sinh thái sở hữu trí tuệ an toàn với hành lang pháp lý minh bạch, ổn định để các chuyên gia yên tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; chuyển từ “thu hút một chiều” sang “tuần hoàn chất xám”, tạo cơ chế hợp tác linh hoạt để chuyên gia có thể tham gia tư vấn, dẫn dắt dự án từ xa.

Bà Tạ Thùy Liên nhắn nhủ cộng đồng trí thức, chuyên gia Việt Nam trên toàn thế giới rằng dù mỗi người có thể mang một quốc tịch hay sinh sống ở những quốc gia khác nhau, cội nguồn văn hóa Việt Nam vẫn là điểm kết nối. Trong bối cảnh đất nước đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển, kiều bào không chỉ là những người quan sát sự đổi thay của đất nước, mà có thể trực tiếp tham gia và trở thành những người đồng kiến tạo tương lai Việt Nam.

Đại diện cộng đồng, chuyên gia, trí thức và sinh viên Việt Nam vinh dự chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao tại Singapore, ngày 30/5/2026. (Nguồn: Ban Liên lạc Người Việt Nam tại Singapore)

Nhìn từ những chia sẻ trên, điểm gặp gỡ lớn nhất của cộng đồng người Việt ở nhiều địa bàn là tinh thần hành động. Với doanh nhân, đó có thể là một dự án đầu tư hoặc kết nối thị trường; với chuyên gia, là một chương trình nghiên cứu hay chuyển giao công nghệ; với những người hoạt động văn hóa, đó là hành trình gìn giữ tiếng Việt và bản sắc dân tộc.

Nghị quyết 23-NQ/TW đang mở ra một kỳ vọng mới, khẳng định khoảng cách địa lý không còn là rào cản đối với sự đóng góp của người Việt Nam ở nước ngoài. Điều quan trọng tiếp theo là xây dựng được những “cây cầu” đủ chắc về thể chế, dữ liệu, thông tin và đầu mối phối hợp để biến tình cảm, trí tuệ và kinh nghiệm của kiều bào thành những đóng góp cụ thể, thiết thực.

Ông Ngô Trịnh Hà, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao: Việc ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị là cần thiết trong bối cảnh sau hơn 20 năm triển khai Nghị quyết số 36-NQ/TW, tình hình thế giới, khu vực, đất nước và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã có nhiều thay đổi sâu sắc.

Thế giới đang cạnh tranh mạnh mẽ về tri thức, công nghệ, nhân tài và sức mạnh mềm, trong khi nhiều quốc gia ngày càng coi cộng đồng kiều dân là nguồn lực quan trọng cho phát triển. Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới với mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, đòi hỏi huy động và phát huy hiệu quả mọi nguồn lực, trong đó có nguồn lực từ hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại hơn 130 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Cộng đồng ngày càng lớn mạnh, với đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ có trình độ, vị thế và mức độ hội nhập ngày càng cao. Vì vậy, công tác người Việt Nam ở nước ngoài cần được đổi mới cả về tư duy, quan điểm chỉ đạo và cơ chế, chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.