'Lá chắn mềm' trong kỷ nguyên hội nhập

Nâng tầm sức mạnh quốc gia

Cụ thể hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định mục tiêu: “Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa để quảng bá sâu rộng các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trở thành sức mạnh mềm thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững, nâng cao vị thế, uy tín và tầm ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế, đóng góp xứng đáng vào sự đa dạng của nền văn minh nhân loại”.

Trong bài phát biểu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 (ngày 1/8/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng chỉ rõ: “Hội nhập sâu nhưng không phụ thuộc; mở cửa nhưng giữ vững tự chủ; tiếp thu tinh hoa thế giới để làm giàu bản sắc và sức mạnh Việt Nam”. Đây chính là khẳng định quan trọng về đường hướng phát triển của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại trong giai đoạn mới.

Ngoại giao văn hóa là nền tảng tạo nên bản sắc của nền ngoại giao Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập. Ảnh: TH

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh và phức tạp chưa từng có như hiện nay, việc củng cố và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia có ý nghĩa quan trọng. Nhìn lại toàn bộ chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, thành công của các chính sách ngoại giao Việt Nam luôn gắn với việc thấu hiểu, trân trọng sức mạnh của văn hóa. Những năm qua, công tác giao lưu, hợp tác, hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn hóa được tiến hành chủ động, tích cực, hiệu quả trong ba trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân.

Sau hơn 10 năm thực hiện Chiến lược văn hóa đối ngoại (2015 đến nay), hàng loạt chương trình, hoạt động văn hóa, nghệ thuật… đã được tổ chức tại nhiều quốc gia, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và lan tỏa thông điệp hữu nghị, hòa bình. Sức mạnh mềm của Việt Nam được biểu hiện sinh động qua quá trình nhận diện, bảo tồn, ghi danh và phát huy hệ thống di sản, thành phố sáng tạo, các điểm đến hàng đầu thế giới và khu vực…

Những chương trình quy mô như Tuần/Ngày Việt Nam ở nước ngoài góp phần củng cố niềm tin với bạn bè quốc tế và mở rộng không gian phát triển kinh tế di sản cho các địa phương, doanh nghiệp… Đặc biệt, vai trò của Việt Nam trong các cơ chế điều hành trọng yếu như Ủy ban Di sản thế giới, Hội đồng Chấp hành, Ủy ban Liên chính phủ về Công ước 2003 và Công ước 2005 ngày càng được củng cố và nâng cao, tạo nên “hiện tượng Việt Nam”…

Có thể thấy, ngoại giao văn hóa là nền tảng tạo nên bản sắc của nền ngoại giao Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập. Qua đó, bồi đắp nền tảng sức mạnh mềm, lan tỏa hình ảnh đất nước tới bạn bè quốc tế, củng cố niềm tin giữa Việt Nam và bạn bè trên khắp thế giới.

Giữ vững bản sắc trong hội nhập, toàn cầu hóa

Xuất phát điểm của toàn cầu hóa là lĩnh vực kinh tế. Tuy nhiên, toàn cầu hóa về kinh tế tất yếu sẽ dẫn đến toàn cầu hóa về văn hóa. Chỉ ra như vậy, TS. Mai Thị Quý, Trường Đại học Hồng Đức, cảnh báo, trong bối cảnh hội nhập, những giá trị truyền thống của các dân tộc có nguy cơ bị đe dọa, lấn át trước cơ chế thị trường, khoa học - công nghệ… Vì vậy, nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại, đặc biệt là sự xung đột giữa chúng trong xu thế toàn cầu hóa là một yêu cầu cấp thiết để một quốc gia có thể hội nhập, phát triển mà không bị hòa tan.

Ngoại giao văn hóa thời kỳ mới cần đặc biệt chú trọng yếu tố bản sắc và dung hòa giữa bảo tồn bản sắc với sự kết nối những giá trị toàn cầu. TS. Mai Thị Quý phân tích, càng hội nhập sâu với khu vực và quốc tế, chúng ta càng nhận ra những thách thức không nhỏ trong tất cả lĩnh vực, trong đó thách thức về văn hóa là nguy cơ đánh mất bản sắc, mất đi những giá trị truyền thống của dân tộc. Chính vì vậy, trong sự nghiệp đổi mới toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta đã nhấn mạnh yếu tố văn hóa, khẳng định phải xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng nền tảng của dân tộc, coi đó vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển.

“Chúng ta mạnh dạn hội nhập để tranh thủ những cơ hội nhằm phát triển kinh tế của đất nước, nhưng quyết không được làm mất bản sắc dân tộc, đánh mất mình, trở thành cái bóng của người khác”, TS. Mai Thị Quý nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, chìa khóa của phát triển bền vững chính là việc phải “truyền thống hóa các giá trị hiện đại” và “hiện đại hóa các giá trị truyền thống” để chúng tương hỗ lẫn nhau, trong đó lấy giá trị truyền thống làm nền tảng. Đó là đòn bẩy để thúc đẩy mạnh mẽ sức mạnh mềm Việt Nam, đáp ứng những yêu cầu đặt ra ngày càng cao đối với các mục tiêu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong bối cảnh cục diện thế giới đang tái định hình.

GS.TSKH Phan Xuân Sơn, Viện trưởng Viện Chính trị, Hành chính và Chính sách công, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam chỉ ra: Chúng ta đang xây dựng đường lối đối ngoại hòa bình, thân thiện, đúng đắn, mềm dẻo, phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, hội nhập sâu rộng, toàn diện… Với những giá trị quan trọng này, trên cơ sở những nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm của Việt Nam sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ, có cơ hội để thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, chinh phục những đỉnh cao mới trên con đường phát triển, sánh vai cùng các cường quốc năm châu.