Lai Châu: Xây dựng xã hội kỷ cương, văn minh - Nền tảng vững chắc cho đà bứt phá

Nằm ở phía Tây Bắc của Tổ quốc, Lai Châu là tỉnh miền núi biên giới có đường biên dài 265,165km tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc); diện tích tự nhiên 9.068,78 km², đứng thứ 16/34 tỉnh, thành cả nước. Dân số toàn tỉnh trên 500.000 người, gồm 20 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 85%. Địa phương sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, cảnh quan sinh thái nguyên sinh và năng lượng thủy điện.

Xuất phát điểm là địa bàn đặc biệt khó khăn, sau khi chia tách, thành lập tỉnh Lai Châu (mới) năm 2004 trong điều kiện tỉnh nghèo nhất cả nước, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc đã phát huy truyền thống đoàn kết, giữ vững niềm tin theo Đảng, khơi dậy khát vọng vươn lên. Đến năm 2024, Lai Châu đã ra khỏi tình trạng kém phát triển. Kinh tế tăng trưởng khá, tốc độ tăng bình quân trong 20 năm đạt trên 9%/năm; tổng sản phẩm bình quân đầu người năm 2025 đạt 79 triệu đồng. Lĩnh vực văn hóa - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực; chất lượng giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân được nâng lên; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95%. Tỉnh đã hoàn thành Chiến dịch 90 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân, đạt tỷ lệ cao với 90,51% dân số toàn tỉnh và 99,86% dân số có mặt tại địa phương.

Tỉnh đã hoàn thành Chiến dịch 90 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân.

Địa phương thực hiện hiệu quả việc xóa bỏ các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc, đẩy mạnh phát triển du lịch. Quốc phòng, an ninh được bảo đảm, chủ quyền biên giới quốc gia được giữ vững. Công tác phòng ngừa, đấu tranh, trấn áp tội phạm thực hiện quyết liệt, hiệu quả, các vụ vi phạm pháp luật giảm mạnh so với năm trước, phá nhiều vụ án lớn, phức tạp. Quan hệ đối ngoại với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), các tỉnh Bắc Lào, các đối tác Hàn Quốc và quốc tế ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, Lai Châu nằm xa các trung tâm kinh tế lớn; quy mô kinh tế và dân số thuộc nhóm thấp nhất cả nước; hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là giao thông chưa có đường cao tốc; hạ tầng thông tin còn hạn chế; nguồn lực đầu tư, nhân lực còn thiếu và yếu; lợi thế cạnh tranh thấp; thiên tai, dịch bệnh diễn biến khó lường. Đây là những thách thức không nhỏ ảnh hưởng đến sự phát triển chung.

Trên cơ sở dự báo, phân tích bối cảnh và thực tiễn, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định 22 chỉ tiêu chủ yếu (7 chỉ tiêu kinh tế; 9 chỉ tiêu xã hội tập trung vào y tế, giáo dục, lao động, việc làm, văn hóa, phấn đấu 50% số xã, phường không có ma túy; 4 chỉ tiêu môi trường; 2 chỉ tiêu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị), 4 nhiệm vụ trọng tâm, 6 giải pháp chủ yếu và 3 khâu đột phá. Tỉnh quyết tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng Lai Châu phát triển nhanh, xanh và bền vững, phấn đấu đến năm 2030 trở thành tỉnh phát triển trung bình của vùng trung du và miền núi phía Bắc; đến năm 2045 trở thành tỉnh trung bình của cả nước.

Quán triệt, triển khai Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Kế hoạch số 121-KH/TU ngày 19/8/2026. Trong đó xác định: “… Phát triển kinh tế xanh, nhanh, bền vững gắn với tiến bộ, công bằng xã hội; xây dựng con người Lai Châu phát triển toàn diện trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam và bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc; bảo đảm mọi người dân được sống an toàn, có cơ hội phát triển và thụ hưởng công bằng thành quả phát triển; nâng cao chất lượng cuộc sống, chỉ số hạnh phúc, mức độ hài lòng và niềm tin của Nhân dân; từng bước hình thành “trật tự tự thân” của xã hội; tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển xanh, nhanh, bền vững của tỉnh…”.

Công tác giáo dục, đào tạo được chú trọng, góp phần tạo nguồn nhân lực chất lượng phục vụ sự phát triển của địa phương.

Tỉnh đưa văn hóa thượng tôn pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử; Hiến pháp và pháp luật được tôn trọng, chấp hành nghiêm. Phấn đấu 100% cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị được quán triệt, thực hành văn hóa Đảng, văn hóa công vụ. Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đạt tối thiểu 95%. Phấn đấu hằng năm kéo giảm ít nhất 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; 15% xã, phường không xảy ra phạm tội trật tự xã hội. Thực hiện hiệu quả lộ trình xây dựng xã, phường không ma túy, phấn đấu đến năm 2030 trở thành tỉnh không có ma túy.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, thời gian tới Lai Châu chú trọng đề cao trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, địa phương, cơ quan, đơn vị; thực hiện thực chất phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, giám sát, thụ hưởng”. Quán triệt sâu sắc quan điểm lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu, nguồn lực và động lực phát triển; gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo đảm an ninh con người, văn hóa và môi trường. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khai thác dữ liệu nhằm nâng cao năng lực quản trị xã hội. Tập trung xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và kỷ cương xã hội trở thành giá trị cốt lõi, nền tảng đời sống, chuẩn mực sống. Xây dựng văn hóa công vụ liêm chính, chuyên nghiệp; đề cao trách nhiệm người đứng đầu và tính gương mẫu đi đầu của cán bộ, đảng viên.

Xây dựng con người Lai Châu thời kỳ mới phát triển toàn diện, có khát vọng vươn lên, tinh thần đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Thực hiện tốt mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bảo đảm tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm, quan hệ phối hợp… Đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, lấy phẩm chất, năng lực, kết quả thực hiện nhiệm vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ quan trọng để đánh giá.

Bảo đảm an ninh con người toàn diện và xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh. Chuyển mạnh chiến lược bảo đảm an ninh từ “ứng phó, xử lý” sang “chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở”; bảo vệ người dân toàn diện trước các rủi ro truyền thống và phi truyền thống. Ứng dụng công nghệ số để nhận diện, cảnh báo rủi ro và bảo vệ dữ liệu; đấu tranh quyết liệt với tội phạm trên không gian mạng lẫn thực địa, phấn đấu xây dựng tỉnh không ma túy… Tăng cường hội nhập quốc tế, huy động nguồn lực cho xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, nâng cao toàn diện chất lượng cuộc sống và chỉ số hạnh phúc của nhân dân.