Lãi suất đổi 'điểm nóng', ngân hàng âm thầm gom vốn trung hạn

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu kiểm tra

Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động tăng nhiệt trở lại, Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành công văn yêu cầu các chi nhánh khu vực tăng cường kiểm tra việc thực hiện chủ trương giảm lãi suất tại các ngân hàng thương mại. Động thái này nhằm bảo đảm mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp, ổn định mặt bằng lãi vay và duy trì đà phục hồi kinh tế.

Theo yêu cầu của cơ quan quản lý, các Ngân hàng Nhà nước chi nhánh phải trực tiếp giám sát, kiểm tra toàn diện việc triển khai chính sách lãi suất tại các ngân hàng thương mại. Trường hợp phát hiện vi phạm hoặc thực hiện không đúng tinh thần chỉ đạo, các đơn vị phải xử lý theo thẩm quyền và báo cáo ngay về Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Cục Quản lý giám sát tổ chức tín dụng và Vụ Chính sách tiền tệ để phối hợp xử lý.

Động thái siết quản lý diễn ra trong bối cảnh hệ thống ngân hàng chịu áp lực lớn về nguồn vốn ngay từ quý I-2026. Số liệu từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng thương mại niêm yết cho thấy, tổng tiền gửi khách hàng hợp nhất đến cuối quý I đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 0,6% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, tín dụng toàn hệ thống tăng tới 3,7%.

Đáng chú ý, có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm ròng trong 3 tháng đầu năm – mức giảm được đánh giá cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Chênh lệch lớn giữa tốc độ tăng tín dụng và huy động khiến áp lực thanh khoản gia tăng, buộc nhiều nhà băng phải bước vào cuộc đua hút vốn.

Ghi nhận trên thị trường cho thấy lãi suất huy động cá nhân hiện đã tiến sát 9%/năm ở một số ngân hàng. Với khách hàng doanh nghiệp, mức lãi suất thực tế thậm chí được đẩy lên hai con số kèm nhiều điều kiện đi kèm.

Theo khảo sát thực tế của phóng viên tại PVCombank trên đường Trần Đại Nghĩa (Hà Nội), nhân viên ngân hàng này cho biết, hiện PVcomBank đang áp dụng mức lãi suất lên tới 10%/năm đối với khách hàng doanh nghiệp gửi tiết kiệm từ 2.000 tỷ đồng. Với khách hàng cá nhân, lãi suất cao nhất đạt 8,8%/năm cho kỳ hạn 24 tháng, kèm điều kiện mua bảo hiểm sức khỏe hoặc tham gia chính sách mở tài khoản số đẹp.

PVCombank hiện niêm yết lãi suất cao nhất dành cho doanh nghiệp lên tới 10%/năm và 8,8%/năm dành cho khách hàng cá nhân.

Tăng lãi suất trung hạn, ngân hàng toan tính gì?

Đáng chú ý, làn sóng tăng lãi suất lần này tập trung mạnh ở nhóm kỳ hạn 6-12 tháng, thay vì kỳ hạn dài như các giai đoạn trước. Đây được xem là tín hiệu cho thấy các ngân hàng đang ưu tiên bổ sung nguồn vốn trung hạn nhằm đáp ứng nhu cầu cho vay sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng đang tăng nhanh trong ngắn hạn.

Tại Bac A Bank, lãi suất kỳ hạn 6-12 tháng hiện dao động 7,05-7,1%/năm cho các khoản tiền gửi trên 1 tỷ đồng. Trong khi đó, Saigonbank niêm yết lãi suất kỳ hạn 6 tháng từ 6,2-6,4%/năm tùy hình thức nhận lãi; riêng kỳ hạn 13 tháng lên tới 7,3%/năm.

Biểu lãi suất của Bac A Bank. Ảnh: PV

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, việc nhiều ngân hàng đồng loạt tăng lãi suất huy động phản ánh áp lực cân đối vốn khi nhu cầu tín dụng phục hồi mạnh từ đầu năm. Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, các ngân hàng buộc phải đẩy mạnh hút tiền gửi để bảo đảm thanh khoản và đáp ứng các quy định an toàn vốn.

Vị chuyên gia cho rằng, điểm đáng chú ý của đợt tăng lãi suất hiện nay là các ngân hàng không còn tập trung cạnh tranh ở kỳ hạn dài như trước, mà chủ yếu tăng mạnh ở nhóm 6-12 tháng. Điều này cho thấy nhu cầu bổ sung vốn trung hạn đang trở nên cấp thiết hơn nhằm phục vụ các khoản vay sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trong giai đoạn phục hồi nhu cầu tín dụng.

Ngoài ra, việc nhiều ngân hàng đưa ra mức lãi suất thực tế cao hơn niêm yết, kèm các điều kiện sử dụng thêm dịch vụ, cũng phản ánh áp lực cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt trong hệ thống.

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, nếu mặt bằng lãi suất huy động tiếp tục tăng mạnh, áp lực sẽ nhanh chóng truyền sang lãi suất cho vay. Trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn về dòng tiền và sức cầu thị trường chưa phục hồi hoàn toàn, lãi vay tăng trở lại có thể ảnh hưởng tới kế hoạch mở rộng sản xuất, đầu tư cũng như tiến trình phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. “Ngân hàng tăng lãi suất huy động để hút vốn là điều dễ hiểu khi tín dụng tăng nhanh, nhưng nếu đẩy quá cao sẽ tạo hiệu ứng dây chuyền lên toàn bộ nền kinh tế”, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận định.