Làm chủ công nghệ lõi để tạo sức bật mới cho nền kinh tế số

Trung tướng Đặng Hồng Đức, Thứ trưởng Bộ Công an: Làm chủ nền tảng số chiến lược phục vụ an ninh quốc gia và chuyển đổi số

Trung tướng Đặng Hồng Đức, Thứ trưởng Bộ Công an. Ảnh PV

Nhận thức rõ ý nghĩa chiến lược của nhiệm vụ phát triển và làm chủ công nghệ chiến lược trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, thời gian qua Bộ Công an đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược; đồng thời gương mẫu đi đầu trong chuyển đổi số quốc gia và xây dựng nền công nghiệp an ninh tự chủ, hiện đại, lưỡng dụng.

Các doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu cùng đội ngũ nhà khoa học trong Công an nhân dân và Tổ hợp công nghiệp an ninh quốc gia đã từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược phục vụ trực tiếp công tác bảo đảm an ninh, trật tự và quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.

Trên cơ sở Danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, Bộ Công an đặt mục tiêu làm chủ 4 công nghệ chiến lược và 5 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược; đồng thời cam kết triển khai hiệu quả 3 nhiệm vụ trọng tâm gắn với các “bài toán lớn” quốc gia.

Ba nhiệm vụ trọng tâm gồm xây dựng nền tảng điện toán đám mây nội địa phục vụ chuyển đổi số quốc gia và bảo đảm chủ quyền dữ liệu; phát triển nền tảng bảo mật, an ninh mạng cho hạ tầng số quốc gia; phát triển thiết bị bay không người lái (UAV) cùng hệ thống giám sát, phát hiện và chế áp UAV phục vụ bảo đảm an ninh, trật tự và mục tiêu lưỡng dụng.

Theo định hướng của Bộ Công an, ưu tiên hàng đầu là phát triển các công nghệ, giải pháp kỹ thuật và năng lực sản xuất có khả năng thương mại hóa, phục vụ đồng thời nhu cầu dân sự và quốc phòng. Trong năm 2026, Tổ hợp công nghiệp an ninh quốc gia đặt mục tiêu làm chủ chuỗi sản xuất và đưa ra thị trường 5 sản phẩm, dịch vụ công nghiệp an ninh lưỡng dụng đạt tiêu chuẩn quốc gia, tiệm cận thông lệ quốc tế và hướng tới xuất khẩu.

Từ thực tiễn triển khai, Bộ Công an đề xuất Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ bố trí nguồn lực thông qua Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp an ninh nhằm tạo cơ chế tài chính đủ mạnh cho nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội: Đại học phải trở thành nơi tạo ra công nghệ lõi

PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh PV

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh phát triển công nghệ chiến lược, vai trò của các đại học nghiên cứu trọng điểm không chỉ dừng ở đào tạo nhân lực chất lượng cao mà còn phải trực tiếp nghiên cứu, làm chủ, tạo ra các sản phẩm công nghệ lõi phục vụ doanh nghiệp và quốc gia.

Hiện nay, Đại học Quốc gia Hà Nội đang xây dựng các viện nghiên cứu công nghệ công nghiệp chiến lược trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ lượng tử; đồng thời hình thành 16 chương trình nghiên cứu trọng điểm tập trung vào chip bán dẫn, robot, UAV, an ninh mạng, công nghệ y sinh, vật liệu mới và năng lượng mới.

Hệ thống hạ tầng nghiên cứu cũng được đầu tư mạnh với 50 nhóm nghiên cứu mạnh, 6 phòng thí nghiệm trọng điểm cấp đại học và 1 phòng thí nghiệm trọng điểm cấp Nhà nước. Khu hạ tầng nghiên cứu mới tại Hòa Lạc với hơn 264.000m² sàn xây dựng dự kiến hoàn thành trong năm 2026 nhằm phục vụ các nhiệm vụ khoa học công nghệ quy mô lớn.

Theo định hướng nghiên cứu mới, các nhiệm vụ công nghệ chiến lược đều xác định rõ sản phẩm đầu ra và khả năng ứng dụng ngay từ đầu. Trong lĩnh vực bán dẫn, đơn vị đang phát triển lõi IP vi xử lý mã nguồn mở RISC-V công suất thấp cho thiết bị IoT nhằm chuyển giao cho doanh nghiệp trong nước phát triển các nền tảng thiết bị thông minh và AI xử lý tại biên.

Nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh PV

Trong lĩnh vực UAV và robot, các nhóm nghiên cứu đang phát triển hệ thống điều khiển thông minh tổ hợp nhiều UAV phục vụ tìm kiếm cứu nạn, giám sát diện rộng; đồng thời nghiên cứu robot di động ứng dụng trong nông nghiệp thông minh.

Từ thực tiễn triển khai, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất cho phép thí điểm cơ chế sandbox tại Hòa Lạc đối với các công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, UAV và công nghệ lượng tử nhằm rút ngắn thời gian thử nghiệm, đánh giá và đưa sản phẩm vào thực tiễn.

Ông Nguyễn Trọng Khang, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc MK Group: Làm chủ thiết kế và sở hữu trí tuệ

Ông Nguyễn Trọng Khang, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc MK Group. Ảnh PV

Qua hơn 27 năm phát triển trong các lĩnh vực định danh số, camera AI và công nghiệp quốc phòng công nghệ cao, MK Group nhận thấy tự chủ công nghệ không chỉ là sản xuất được sản phẩm mà còn phải làm chủ công nghệ lõi, năng lực thiết kế, dữ liệu và hệ thống sở hữu trí tuệ.

Hiện doanh nghiệp đã phát triển hệ điều hành chip bảo mật Lotus OS và nền tảng MK Lotus GovID IMDa đạt chứng nhận Common Criteria EAL5+, một trong những cấp độ bảo mật cao áp dụng cho các hệ thống định danh điện tử cấp quốc gia.

Trong lĩnh vực camera AI xử lý tại biên, doanh nghiệp lựa chọn hướng đi làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ từ thiết kế phần cứng, quang học, điện tử đến phần mềm hệ thống, thuật toán AI và công nghệ xử lý trực tiếp trên thiết bị. Đây là hướng đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào hạ tầng điện toán đám mây bên ngoài, bảo đảm an ninh dữ liệu và tính độc lập của hạ tầng số.

Đến nay, doanh nghiệp đã xây dựng năng lực tự chủ thiết kế và sản xuất khép kín tại Việt Nam, từng bước tham gia chuỗi giá trị công nghệ quốc tế theo mô hình ODM.

Từ thực tiễn triển khai, doanh nghiệp đề xuất cần có cơ chế đặt hàng công nghệ chiến lược theo hướng ưu tiên phát triển năng lực nội sinh của doanh nghiệp Việt Nam; xây dựng cơ chế đầu tư dài hạn và chấp nhận rủi ro cho nghiên cứu công nghệ cao. Đồng thời thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn ThaiBinh Seed: Đưa AI, dữ liệu lớn và công nghệ gen vào nông nghiệp xanh

Anh hùng lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn ThaiBinh Seed. Ảnh PV

Nếu không làm chủ công nghệ lõi và không đầu tư cho đổi mới sáng tạo thì nông nghiệp Việt Nam sẽ rất khó cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản.

Trong hơn nửa thế kỷ phát triển, ThaiBinh Seed kiên trì theo đuổi mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ. Doanh nghiệp đã nghiên cứu, chọn tạo và đưa vào sản xuất hơn 40 giống cây trồng chất lượng cao, chiếm khoảng 20% diện tích gieo cấy lúa cả nước.

Trong giai đoạn 2026-2030, doanh nghiệp dự kiến đầu tư khoảng 500 tỷ đồng cho hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm công nghệ sinh học, trung tâm dữ liệu và hệ thống khảo nghiệm thông minh.

Doanh nghiệp xác định công nghệ sinh học phân tử, công nghệ gen, AI và dữ liệu lớn sẽ là công nghệ chiến lược cốt lõi trong 10 năm tới. Mục tiêu đặt ra là rút ngắn thời gian chọn tạo giống từ 10-12 năm xuống còn khoảng 5-7 năm; đồng thời phát triển các giống cây trồng năng suất cao, chịu hạn, chịu mặn và thích ứng biến đổi khí hậu.

ThaiBinh Seed đặt mục tiêu đến năm 2030 làm chủ một số công nghệ chọn tạo giống ứng dụng AI và chỉ thị phân tử; đồng thời phát triển từ 5-7 giống cây trồng chiến lược phục vụ xuất khẩu và xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam chất lượng cao.

Song song với công nghệ giống, doanh nghiệp đang phát triển hệ sinh thái quản trị sản xuất số từ khâu giống, canh tác, thu hoạch đến chế biến và tiêu thụ.

Từ thực tiễn triển khai, doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước xây dựng cơ chế đặt hàng công nghệ chiến lược cho doanh nghiệp khoa học công nghệ; hình thành quỹ đầu tư dài hạn cho công nghệ chiến lược trong nông nghiệp; cho phép thử nghiệm công nghệ mới theo cơ chế linh hoạt hơn đối với AI, dữ liệu lớn và công nghệ gen. Đồng thời thúc đẩy liên kết “4 nhà”, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.