Lâm Đồng thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận 2 bảo vật quốc gia

Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn chủ trì cuộc họp

Tham dự cuộc họp có PGS. TS. Bùi Văn Liêm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; PGS. TS. Bùi Chí Hoàng, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia.

PGS. TS. Bùi Văn Liêm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia trao đổi thông tin tại cuộc họp

Cùng các thành viên Hội đồng thẩm định được thành lập theo Quyết định số 3946/QĐ-UBND ngày 3/8/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, Linga - Yoni Mương Mán được phát hiện tháng 4/2007 tại thôn Đằng Thành, xã Mương Mán, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận cũ (nay là xã Hàm Kiệm, tỉnh Lâm Đồng).

Hiện vật có niên đại nửa cuối thế kỷ VIII, làm bằng sa thạch hạt mịn màu xám đen, dài 51 cm, rộng 35 cm, cao 7 cm, trọng lượng 27,6 kg và hiện được Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng lưu giữ.

Đây là bộ Linga - Yoni liền khối, còn nguyên vẹn, được chế tác hoàn thiện, cân đối. Hồ sơ đánh giá hiện vật có giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử, khoa học và nghệ thuật; phản ánh sự giao lưu, tiếp biến giữa văn hóa Champa và Ấn Độ giáo; đồng thời thể hiện trình độ cao của nghệ thuật điêu khắc và kỹ thuật chế tác đá của cư dân Champa thế kỷ VIII.

PGS. TS. Bùi Chí Hoàng, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia phát biểu tại cuộc họp

Đối với Linga thạch anh, được phát hiện năm 1993 tại phế tích kiến trúc số 4 thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên. Hiện vật có niên đại khoảng thế kỷ VIII sau Công nguyên, dài 25 cm, đường kính giữa thân 9,2 cm, đường kính chân 7,5 cm, trọng lượng 3,435 kg. Hiện vật được xác định là vật thờ trung tâm trong chính điện của kiến trúc đền thờ Hindu giáo, gắn với các nghi lễ quan trọng.

Theo hồ sơ, Linga thạch anh là hiện vật gốc, được phát hiện trực tiếp trong tầng văn hóa tại kiến trúc Gò 4, có tính xác thực cao về nguồn gốc và bối cảnh phát hiện. Đây cũng là Linga có kích thước lớn được biết đến trong nhóm Linga cùng chất liệu; đồng thời là Linga hình trụ tròn duy nhất bằng thạch anh được chế tác hoàn chỉnh theo quy chuẩn.

Hiện vật có giá trị đặc biệt đối với nghiên cứu khảo cổ học, lịch sử, tôn giáo, văn hóa và nghệ thuật, góp phần làm rõ vai trò của Di tích khảo cổ Cát Tiên trong đời sống tôn giáo của cư dân cổ Nam Tây Nguyên.

2 hiện vật Linga - Yoni Mương Mán và Linga thạch anh

Tại cuộc họp, các chuyên gia đánh giá cao chất lượng thuyết minh và hồ sơ khoa học, đồng thời đề nghị tiếp tục bổ sung, làm rõ một số nội dung về nguồn gốc, tính độc bản, giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, khoa học và nghệ thuật của các hiện vật.

Các thành viên Hội đồng cũng đề cập việc tiếp tục nghiên cứu, thống kê, đánh giá những hiện vật có giá trị khác trên địa bàn để lập hồ sơ đề nghị thẩm định, công nhận bảo vật quốc gia; đồng thời nghiên cứu phương án xây dựng khu phức hợp trưng bày các hiện vật tại Khu khảo cổ Cát Tiên.

Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn phát biểu kết luận cuộc họp

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn yêu cầu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bảo tàng tỉnh tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý của chuyên gia, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Đồng chí Đinh Văn Tuấn giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bảo tàng tỉnh hoàn tất các hồ sơ liên quan, khẩn trương tham mưu UBND tỉnh tờ trình để thực hiện các bước tiếp theo trong quá trình đề nghị công nhận 2 hiện vật Linga - Yoni Mương Mán và Linga thạch anh là bảo vật quốc gia.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Sở Dân tộc và Tôn giáo tham dự cuộc họp

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn lưu ý, cùng với việc bảo vệ, gìn giữ các bảo vật, cần xây dựng phương án phát huy giá trị của bảo vật và các khu bảo tồn trưng bày trên địa bàn. Qua đó góp phần phát huy giá trị văn hóa, phục vụ nghiên cứu, giáo dục và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.