Lam Hạ - địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng

Dòng người đến dâng hương tưởng niệm tại Đền thờ 10 liệt sĩ nữ dân quân Lam Hạ (phường Hà Nam).

Lam Hạ - nơi lưu giữ ký ức lịch sử

Trong những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc của Đế quốc Mỹ, Lam Hạ nằm trên địa bàn có vị trí quan trọng trong mạng lưới giao thông, vận tải chi viện từ hậu phương miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Khu vực Phủ Lý có các tuyến đường bộ, đường sắt và đường thủy cùng nhiều đầu mối giao thông quan trọng. Vì vậy, đây là một trong những địa bàn bị không quân Mỹ tập trung đánh phá. Mở đầu là trận oanh kích ngày 7/11/1965; trong thời kỳ chiến tranh phá hoại của Đế quốc Mỹ từ 1965-1972, Lam Hạ thường xuyên phải đối mặt với các đợt không kích cường độ cao, có thời điểm hứng chịu tới 50 trận không kích trong một ngày.

Trước yêu cầu bảo vệ các mục tiêu trọng yếu và giữ vững tuyến giao thông, thế trận phòng không nhân dân được xây dựng rộng khắp. Lực lượng dân quân tự vệ địa phương được tổ chức, củng cố, phối hợp với bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương, vừa tham gia chiến đấu, vừa phục vụ chiến đấu, góp phần bảo vệ các công trình giao thông và những mục tiêu quan trọng trên địa bàn.

Di tích trận địa pháo phòng không Lam Hạ - nơi ghi dấu sự hy sinh của 10 nữ dân quân trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Tháng 8/1965, Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ được thành lập với 87 cán bộ, chiến sĩ. Đại đội gồm một trung đội nam, một trung đội nữ, cùng các tổ trinh sát, thông tin và cấp cứu, tải thương. Trung đội nữ có 24 cán bộ, chiến sĩ đến từ ba thôn Đình Tràng, Hòa Lạc và Đường Ấm.

Sự ra đời của Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ đánh dấu bước phát triển của lực lượng phòng không tại địa phương trong những năm chiến tranh ác liệt. Các cán bộ, chiến sĩ vừa tham gia lao động sản xuất, vừa huấn luyện, trực chiến và thực hiện các nhiệm vụ phục vụ chiến đấu. Trung đội nữ, với những cô gái tuổi đời còn rất trẻ, cũng có mặt trên trận địa, góp sức cùng các lực lượng bảo vệ quê hương và những tuyến giao thông quan trọng qua Phủ Lý.

Trên trận địa, mỗi ngày chiến đấu là một lần đối mặt với bom đạn và hiểm nguy. Giữa những đợt không kích dồn dập, những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi vẫn bám trụ bên mâm pháo, giữ vững vị trí chiến đấu và thực hiện nhiệm vụ được giao.

Hội Cựu Công an nhân dân tỉnh Ninh Bình dâng hương tưởng niệm tại Đền thờ 10 liệt sĩ nữ dân quân Lam Hạ.

Trong những trận đánh ác liệt của năm 1966 và 1967, 10 nữ dân quân Lam Hạ lần lượt nằm lại trên chính mảnh đất mình chiến đấu. Có người ngã xuống bên mâm pháo, có người hy sinh khi đang tiếp đạn, có người vẫn kiên cường bám trận địa đến những giây phút cuối cùng. Nguyễn Thị Thi, Nguyễn Thị Thu, Phạm Thị Lan, Đinh Thị Tâm, Vũ Thị Thanh Phương, Phan Thị Tuyết, Nguyễn Thị Thuận, Nguyễn Thị Oánh, Trần Thị Thẹp và Đặng Thị Chung - những cái tên gắn với một thời hoa lửa của Lam Hạ - đã trở thành ký ức thiêng liêng được các thế hệ hôm nay gìn giữ và nhắc nhớ.

Trên chính mảnh đất từng là trận địa năm xưa, Đền thờ 10 liệt sĩ nữ dân quân Lam Hạ ngày nay trở thành nơi tưởng niệm, lưu giữ những câu chuyện về một thời chiến đấu và hy sinh. Cùng với các dấu tích, tư liệu được bảo tồn, di tích góp phần đưa những câu chuyện lịch sử đến gần hơn với thế hệ hôm nay, tạo nền tảng để Lam Hạ tiếp tục phát huy giá trị như một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng.

Địa chỉ đỏ của những hành trình về nguồn

Từ một trận địa từng hứng chịu bom đạn chiến tranh, Lam Hạ hôm nay trở thành nơi các thế hệ tìm về tri ân, tìm hiểu lịch sử và bồi đắp truyền thống. Địa điểm trận địa pháo phòng không Lam Hạ được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia vào tháng 8/2016, trở thành một địa chỉ có ý nghĩa trong giáo dục truyền thống cách mạng trên địa bàn.

Những năm qua, nhiều cơ quan, đơn vị, trường học, tổ chức Đoàn và lực lượng vũ trang đã lựa chọn Lam Hạ là điểm đến trong các hoạt động giáo dục truyền thống, sinh hoạt chính trị, hành trình về nguồn. Những nén hương tưởng niệm, những phút lắng nghe câu chuyện về các nữ dân quân năm xưa hay những buổi sinh hoạt tại di tích góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với cán bộ, đoàn viên, thanh niên và học sinh.

Cán bộ Hải quan Hà Nam, Chi cục Hải quan Khu vực IV, dâng hương tưởng niệm tại Đền thờ 10 liệt sĩ nữ dân quân Lam Hạ.

Anh Trần Ngọc Hải, cán bộ Hải quan Hà Nam, Chi cục Hải quan Khu vực IV, chia sẻ: Sau khi được dâng hương và học tập tại Đền thờ, thế hệ trẻ Hải quan Hà Nam càng hiểu hơn về sự hy sinh của các thế hệ cha ông. Đây cũng là động lực để mỗi đoàn viên, thanh niên tiếp tục trau dồi bản thân, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng quê hương, đất nước và luôn ghi nhớ công lao của những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Có thể thấy, giáo dục truyền thống không chỉ dừng lại ở việc giúp người trẻ biết về một sự kiện lịch sử, mà còn hướng tới việc hình thành ý thức và trách nhiệm trong cuộc sống hôm nay. Từ nhận thức đến hành động, tuổi trẻ phường Hà Nam đang có nhiều cách làm cụ thể để thể hiện sự tri ân và tiếp nối truyền thống.

Đoàn viên phường Hà Nam thuyết minh về sự hy sinh anh dũng của 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ cho cựu chiến binh, cán bộ, đoàn viên và thiếu nhi.

Đồng chí Đặng Trọng Nam, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Hà Nam, cho biết: Các hoạt động hướng tới kỷ niệm 60 năm ngày hy sinh của 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ được tuổi trẻ phường triển khai bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Đoàn viên, thanh niên tham gia vệ sinh, chỉnh trang khu vực di tích, các hoạt động thắp nến tri ân; đồng thời tăng cường tuyên truyền trên mạng xã hội, số hóa di tích lịch sử; tham gia giới thiệu, thuyết minh về di tích cho các đoàn về nguồn... Qua đó, mỗi đoàn viên, thanh niên có thêm cơ hội tìm hiểu lịch sử và góp phần lan tỏa câu chuyện về 10 nữ dân quân Lam Hạ đến cộng đồng.

Viết tiếp câu chuyện Lam Hạ hôm nay

Không dừng lại ở việc tổ chức các hoạt động về nguồn, phường Hà Nam xác định việc gìn giữ và phát huy giá trị di tích phải gắn với công tác tuyên truyền thường xuyên, bằng nhiều hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đây cũng là cách để câu chuyện về 10 nữ dân quân Lam Hạ không chỉ được lưu giữ trong ký ức mà tiếp tục được lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Đồng chí Đỗ Hoàng Hải, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hà Nam cho biết: Trong những năm qua, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ phường luôn xác định công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống về sự hy sinh của 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ là một nhiệm vụ chính trị quan trọng. Công tác này được triển khai thường xuyên, liên tục với nhiều hình thức phong phú, thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Đoàn viên, thanh niên phường Hà Nam hướng dẫn cán bộ, nhân dân quét mã QR để tìm hiểu thông tin số hóa về di tích Lam Hạ.

Từ hệ thống truyền thanh cơ sở, Cổng thông tin điện tử, các trang thông tin của phường đến những nền tảng số chính thống, câu chuyện Lam Hạ được giới thiệu bằng nhiều cách thức. Nội dung tập trung vào hoàn cảnh lịch sử, quá trình chiến đấu và sự hy sinh của 10 nữ dân quân, qua đó lan tỏa truyền thống yêu nước, tinh thần kiên cường và ý chí bảo vệ Tổ quốc đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày hy sinh của 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ (1966-2026), phường Hà Nam phối hợp với Trung tâm Văn hóa tỉnh Ninh Bình tổ chức chiếu phim phục vụ cán bộ và Nhân dân tại Nhà văn hóa tổ dân phố 2 và tổ dân phố 3. Hai bộ phim “10 nữ dân quân phòng không Lam Hạ - Hiến trọn thanh xuân cho những trận địa pháo” và “Những người viết huyền thoại” đưa câu chuyện lịch sử đến gần hơn với cộng đồng bằng hình thức trực quan, qua đó góp phần khơi dậy sự trân trọng đối với những người đã hy sinh cho quê hương, đất nước.

Cùng với các hoạt động tại địa phương, phường phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông Trung ương, tỉnh và địa phương xây dựng các chuyên đề, phóng sự, chuyên trang, chuyên mục, bài viết và phim tài liệu về Đền thờ và 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ. Việc đa dạng hóa phương thức tuyên truyền góp phần mở rộng không gian lan tỏa của di tích, để câu chuyện lịch sử đến với nhiều đối tượng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Còn đối với thế hệ trẻ phường Hà Nam, viết tiếp câu chuyện Lam Hạ không chỉ nằm ở việc ghi nhớ những câu chuyện của quá khứ, mà còn được thể hiện qua những việc làm cụ thể trong cuộc sống hôm nay. Thế hệ trẻ phường Hà Nam hôm nay đang ngày ngày tiếp nối truyền thống cách mạng bằng những việc làm thiết thực trong học tập, lao động và công tác; nêu cao tinh thần xung kích, sáng tạo, trách nhiệm với cộng đồng; tích cực tham gia chuyển đổi số, các hoạt động tình nguyện, an sinh xã hội và xây dựng quê hương ngày càng văn minh, hiện đại.

Đoàn viên, thanh niên phường Hà Nam thăm hỏi thân nhân 10 nữ dân quân Lam Hạ, thể hiện sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Chị Nguyễn Thị Hương Sen, giáo viên Trường Tiểu học Hà Nam, chia sẻ: Giá trị lớn nhất mà sự hy sinh của 10 nữ dân quân Lam Hạ để lại không chỉ là một chiến công trong lịch sử, mà còn là bài học cho thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm, trách nhiệm và sự cống hiến cho Tổ quốc. Bản thân tôi trên cương vị công tác Đoàn và công tác chuyên môn luôn nỗ lực phát huy vai trò nêu gương, tích cực tổ chức và tham gia các hoạt động giáo dục truyền thống, phong trào thanh niên tình nguyện, đồng thời không ngừng học tập, nâng cao năng lực để phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Bày tỏ niềm tin vào thế hệ trẻ địa phương, cựu chiến binh Trịnh Văn Chiến, Chi hội Cựu chiến binh Tổ dân phố 3, phường Hà Nam, chia sẻ: Thế hệ trẻ hôm nay đã có nhiều hoạt động thiết thực để tìm hiểu, tri ân và gìn giữ truyền thống của quê hương. Chúng tôi tin tưởng thế hệ trẻ sẽ tiếp tục phát huy những giá trị ấy bằng việc học tập, rèn luyện, lao động và cống hiến, để truyền thống cách mạng của Lam Hạ luôn được tiếp nối.

Từ một trận địa năm xưa, Lam Hạ hôm nay trở thành nơi nhắc nhớ về sự hy sinh của những người đã dành trọn tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Gìn giữ ký ức ấy không chỉ là trách nhiệm với quá khứ, mà còn là cách bồi đắp lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Để rồi, câu chuyện về 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ tiếp tục được viết bằng những việc làm cụ thể, góp phần xây dựng quê hương Ninh Bình ngày càng phát triển.