Làm rõ cơ chế bồi thường khi quyền sử dụng đất bị hạn chế do bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Thảo luận tại Tổ 3 (gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Lạng Sơn) sáng 26/10 về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, ĐBQH Trần Đình Gia (Hà Tĩnh) cho rằng, bên cạnh yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn công trình, dự thảo Luật cần làm rõ các quy định liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, nhất là hoạt động cư trú, sản xuất, kinh doanh và sử dụng đất trong hành lang bảo vệ.

ĐBQH Trần Đình Gia (Hà Tĩnh) phát biểu. Ảnh: Lâm Hiển

Theo đại biểu, khoản 2 Điều 29 dự thảo Luật quy định việc cư trú, sản xuất, kinh doanh trong hành lang bảo vệ phải được cơ quan, tổ chức quản lý công trình cho phép và không làm ảnh hưởng đến việc bảo vệ công trình. Đây là cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp thực tiễn, song chưa quy định cụ thể tiêu chí, trình tự và thời hạn cấp phép.

Dẫn thực tế tại Hà Tĩnh, đại biểu Trần Đình Gia cho biết, đường dây 500kV đi qua nhiều diện tích đất rừng, đất sản xuất của các công ty lâm nghiệp, nông trường và hộ dân. Tuy nhiên, dự thảo Luật giao cơ quan, tổ chức quản lý công trình quyết định cho phép cư trú, sản xuất, kinh doanh trong hành lang bảo vệ mà chưa quy định cụ thể tiêu chí, trình tự và thời hạn cấp phép.

Bên cạnh đó, yêu cầu “không làm ảnh hưởng đến việc bảo vệ công trình” chưa được làm rõ, có thể dẫn đến áp dụng thiếu thống nhất, phát sinh vướng mắc về đất đai, bồi thường và khiếu kiện, ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.

Đại biểu Trần Đình Gia đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể tiêu chí, trình tự, thời hạn cấp phép đối với các hoạt động trong hành lang bảo vệ; đồng thời không yêu cầu xin phép lại đối với những hoạt động đã được pháp luật chuyên ngành cho phép có điều kiện.

Đặc biệt, đại biểu kiến nghị bổ sung tại khoản 1 Điều 36 cơ chế bồi thường, hỗ trợ đối với tổ chức, cá nhân bị hạn chế quyền sử dụng đất, xác định rõ trường hợp được bồi thường, hỗ trợ, mức chi trả và trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị quản lý công trình hoặc ngân sách nhà nước.

Tránh chồng chéo quy định, bảo đảm an toàn hành lang bảo vệ

Một vấn đề khác được đại biểu quan tâm là sự thống nhất giữa dự thảo Luật với pháp luật chuyên ngành.

Theo đại biểu Trần Đình Gia, hành lang an toàn lưới điện cao áp đã được pháp luật về điện lực quy định riêng, cho phép thực hiện một số hoạt động có điều kiện, chẳng hạn trồng cây nhưng phải bảo đảm khoảng cách an toàn.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 3 sáng 26/10. Ảnh: Lâm Hiển

Trong khi đó, Điều 29 dự thảo Luật chưa dẫn chiếu tương ứng đến pháp luật chuyên ngành. Khoản 7 Điều 3 quy định áp dụng biện pháp bảo đảm "mức độ bảo vệ cao nhất" khi có quy định khác nhau, nhưng chưa làm rõ cách xác định mức độ này.

Đại biểu lo ngại nếu không làm rõ, việc thực hiện tại cơ sở có thể lúng túng, chồng chéo với quy định của pháp luật về điện lực.

Vì vậy, đại biểu đề nghị ưu tiên áp dụng pháp luật chuyên ngành đối với hành lang bảo vệ công trình đã có quy định riêng; Luật này chỉ bổ sung những yêu cầu về bảo đảm an ninh. Đồng thời, cần làm rõ nguyên tắc xác định mức độ bảo vệ cao nhất để bảo đảm áp dụng thống nhất.

Đối với các hành vi bị cấm trong hành lang bảo vệ, đại biểu đề nghị quy định cụ thể những hoạt động có nguy cơ cao như sử dụng lửa, vật liệu nổ, nổ mìn, đốt thực bì, khai thác đất đá, thả diều hoặc vật thể bay.

Theo đại biểu, các hoạt động như khai thác cây có nguy cơ đổ vào đường dây, đốt nương rẫy hay xây dựng trái phép trong hành lang đều tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn công trình nếu không có biện pháp kiểm soát phù hợp.

Đáng chú ý, đại biểu Trần Đình Gia kiến nghị bổ sung quy định cấm sử dụng thiết bị bay không người lái trái phép tại các công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Đại biểu phân tích, các trạm biến áp, hệ thống điều khiển, giám sát và dữ liệu vận hành có nguy cơ bị thu thập thông tin, tấn công mạng; trong khi các tuyến đường dây kéo dài qua địa hình hiểm trở tạo điều kiện cho thiết bị bay tiếp cận.

Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa quy định đầy đủ biện pháp kiểm soát thiết bị bay đối với các công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến sử dụng thiết bị bay không người lá trái phép, cùng biện pháp bảo vệ tương ứng đối với công trình loại I và loại II. Đồng thời, phân định rõ thẩm quyền phát hiện, vô hiệu hóa thiết bị bay xâm phạm và trách nhiệm phối hợp giữa lực lượng Công an với đơn vị quản lý, vận hành công trình.

Công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia

được chia thành 3 nhóm

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia phân chia các công trình thành 3 nhóm: công trình trọng điểm về an ninh quốc gia; công trình an ninh, khu an ninh; công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia.

Cần chính sách phù hợp cho lực lượng bảo vệ công trình tại cơ sở

Từ thực tiễn bảo vệ hệ thống đường dây 500kV tại Hà Tĩnh, đại biểu Trần Đình Gia cho biết lực lượng trực tiếp tuần tra, canh gác tại 974 vị trí cột điện chủ yếu là lực lượng bảo vệ hợp đồng ở các xã, phường, dưới sự chỉ đạo, giám sát của Công an cấp xã.

ĐBQH Trần Đình Gia (Hà Tĩnh) phát biểu. Ảnh: Lâm Hiển

Tuy nhiên, lực lượng này còn gặp nhiều khó khăn về chế độ đãi ngộ, đào tạo và trang bị. Mức thù lao hiện khoảng 250.000 đồng/tháng cho mỗi đơn vị cột và hành lang được bảo vệ. Hợp đồng ký hằng năm khiến lực lượng thiếu ổn định, trong khi công tác huấn luyện nghiệp vụ chưa được thực hiện bài bản.

Theo đại biểu, Điều 31 dự thảo Luật mới đề cập lực lượng bảo vệ của Bộ Công an và cơ quan, tổ chức quản lý công trình, chưa quy định đầy đủ vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ tại cơ sở.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về lực lượng này, xác định vai trò nòng cốt của Công an cấp xã trong tổ chức, giám sát; đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể chế độ, chính sách, mức hỗ trợ đối với lực lượng bảo vệ hợp đồng, bán chuyên trách.

Cùng với đó, cần có quy định về đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, trang bị phương tiện và xác định rõ nguồn kinh phí, trách nhiệm bảo đảm kinh phí giữa ngân sách nhà nước, chủ đầu tư và đơn vị quản lý, vận hành công trình.

Liên quan đến trách nhiệm phối hợp, đại biểu đề nghị giao Công an cấp tỉnh làm cơ quan thường trực giúp UBND cùng cấp hướng dẫn, kiểm tra việc bảo vệ công trình trên địa bàn.

Đặc biệt, khi chấp thuận đầu tư, cấp phép các dự án liền kề hoặc giao chéo với công trình quan trọng, nhất là các dự án giao thông giao chéo với đường dây 500kV, cần quy định trách nhiệm lấy ý kiến cơ quan Công an và đơn vị quản lý công trình.

Theo đại biểu, thực tế có trường hợp việc phê duyệt quy hoạch, cấp phép dự án còn thiếu khảo sát, phối hợp với đơn vị quản lý, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Việc bổ sung cơ chế phối hợp ngay từ giai đoạn đầu tư sẽ góp phần phòng ngừa rủi ro và nâng cao hiệu quả bảo vệ công trình.