Lam Sơn - 95 năm vun đắp truyền thống, chắp cánh tài năng

Đó là Trường THPT Chuyên Lam Sơn, tiền thân là Collège de Thanh Hóa (được thành lập từ năm 1931), Collège Đào Duy Từ, cấp 3 Lam Sơn, PTTH Lam Sơn. Trường mang tên cuộc khởi nghĩa vĩ đại bậc nhất của dân tộc ta vào đầu thế kỷ XV chống quân xâm lược nhà Minh, giải phóng đất nước do người anh hùng dân tộc kiệt xuất Lê Lợi lãnh đạo.

Trong suốt chiều dài lịch sử 95 năm, trường Lam Sơn luôn luôn bám sát phương châm, nguyên lý giáo dục của Đảng để thực hiện xuất sắc nhiệm vụ của mình. Những năm kháng chiến chống Pháp, đặc biệt là giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bên cạnh những học sinh “mũ rơm đi học đường dài” là lớp lớp học sinh rời ghế nhà trường nhập ngũ lên đường đi chiến đấu. Nhiều người đã trở thành các tướng lĩnh, sĩ quan trung cao cấp, Anh hùng lực lượng vũ trang; nhưng cũng có những người đã anh dũng hy sinh trên các chiến trường.

Lam Sơn tự hào vì có hàng trăm thầy cô đã công tác và giảng dạy tại trường. GS Đoàn Nồng, GS Nguyễn Trác, NGND-GS Đinh Xuân Lâm, thầy Trịnh Ngọc Thái, NGND Lê Hải Châu, GS Võ Quý, GS Vũ Ngọc Khánh, NGƯT Cao Hữu Nhu, thầy Vũ Lê Thống, NGƯT Trần Lê Chức... được nhiều thế hệ học sinh thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ nhắc đến trong niềm kính yêu và ngưỡng mộ. Cũng thời đó, tên tuổi của những cựu học sinh như: Trần Mai Ninh, Thôi Hữu, Lê Văn Giang, Phan Diễn, Nguyễn Văn Hiệu, Vũ Tuyên Hoàng, Nguyễn Dy Niên, Đỗ Nguyên Phương, Lương Ngọc Toản, Đoàn Quỳnh, Trần Quốc Vượng, Nguyễn Khắc Dương, Nguyễn Quang Hà, Nguyễn Nghiêm Minh, Lê Văn Truyền, Bùi Ngọc Thanh... luôn là niềm tự hào của nhà trường.

Ngày 20/8/1992, theo Quyết định của UBND tỉnh Thanh Hóa, trường Lam Sơn được tách thành hai trường: các lớp khối chuyên lập thành Trường THPT Chuyên Lam Sơn, các lớp còn lại lập thành Trường THPT Đào Duy Từ. Từ đây, Trường THPT Chuyên Lam Sơn bắt đầu bước vào một thời kỳ mới, thời kỳ phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng với sứ mạng lớn lao: bồi dưỡng học sinh năng khiếu các bộ môn văn hóa, góp phần đào tạo nhân tài cho quê hương đất nước.

Nếu như năm học 1992-1993 trường mới chỉ có 21 lớp (gần 800 học sinh) với 7 môn chuyên: Toán, Vật Lý, Tin học, Văn, Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Tiếng Nga thì đến năm học 2026-2027 trường đã có 36 lớp (1.252 học sinh) với 9 môn chuyên: Toán, Vật Lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh. Trường đã được Tỉnh ủy, UBND tỉnh phê chuẩn dự án nâng cấp cơ sở vật chất nhà trường với vốn đầu tư 466 tỷ đồng. Với diện mạo mới, trong các năm học tới trường sẽ mở lại các lớp chuyên tiếng Nga, tiếng Pháp và mở thêm các lớp chuyên tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn.

Ngay từ những kỳ thi chọn học sinh giỏi toàn miền Bắc, rồi toàn quốc đầu tiên, Lam Sơn đã có nhiều học sinh đoạt giải. Từ năm học 1992-1993 cho đến nay, mặc dù phải chuyển địa điểm nhiều lần, nhưng được sự quan tâm của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự chỉ đạo sát sao của Sở Giáo dục và Đào tạo, cùng với sự quyết tâm nỗ lực vươn lên của tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh, Trường THPT Chuyên Lam Sơn đã có những bước đi bứt phá, ngoạn mục. Lam Sơn liên tục là một trong số rất ít các trường chuyên của cả nước thường xuyên dẫn đầu về số lượng và chất lượng giải quốc gia hàng năm, liên tục có học sinh dự thi Olympic quốc tế đoạt huy chương Vàng, Bạc, Đồng (HCV, HCB, HCĐ). Lam Sơn, được ví như là viên ngọc sáng trong chuỗi ngọc các trường chuyên. Trường đã vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng Lao động” năm 2000, Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2021.

Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng tặng hoa chúc mừng thầy và trò Trường THPT chuyên Lam Sơn khai giảng năm học mới 2026-2027.

Trên nền tảng chất lượng giáo dục toàn diện, tính đến năm học 2025-2026, trường đã có 2.166 giải quốc gia (trong đó có 112 giải nhất). Có 58 lượt học sinh dự thi Olympic quốc tế ở các môn Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Thiên văn và Vật lý Thiên văn... mang về cho quê hương, đất nước 12 HCV, 21 HCB, 15 HCĐ và 4 bằng khen. Có 34 giải quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Có 3 thầy giáo và 3 học sinh được tặng Giải thưởng Toán học Lê Văn Thiêm. Một học sinh được bình chọn là một trong 10 gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 1999, một học sinh đoạt giải nhì cuộc thi “Đường lên đỉnh Olympia” năm 2000.

Quan tâm đào tạo chất lượng mũi nhọn, nhà trường vẫn luôn chú trọng đến chất lượng giáo dục toàn diện. Việc đầu tiên mỗi khi học sinh trúng tuyển vào trường Lam Sơn là được giáo dục về truyền thống của trường. Mục tiêu là giáo dục, rèn luyện, trang bị hành trang cho các em vào đời, sống có lý tưởng, có khát vọng, có động cơ học tập đúng đắn, học giỏi vì ngày mai lập thân lập nghiệp. Hàng năm trường có 99,8% số học sinh xếp loại hạnh kiểm tốt, số còn lại xếp loại hạnh kiểm khá. Số học sinh giỏi của trường những năm gần đây đạt 99,6%. Hàng năm có 100% số học sinh lớp 12 tốt nghiệp THPT được tuyển vào các trường đại học, nhiều em đỗ thủ khoa.

Một hoạt động ngoại khoá tại Trường THPT Chuyên Lam Sơn.

Để có được những thành tích đó, nhà trường đã vượt qua mọi khó khăn, không ngừng vươn lên đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong giáo dục. Yếu tố đầu tiên mà nhà trường quan tâm là xây dựng đội ngũ giáo viên. Lam Sơn tự hào vì có đội ngũ giáo viên giàu trí tuệ, giỏi chuyên môn và tâm huyết với nghề nghiệp. Tập thể đó tuy mỗi người có một cá tính, một lối sống và cách làm việc khác nhau, nhưng đều có chung đặc điểm: đôn hậu, lạc quan, chân tình, cần mẫn, luôn luôn có ý thức vươn lên vượt khó để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, tất cả vì học sinh thân yêu, hội tụ thành một nét đẹp “phong cách Lam Sơn”.

Điều đáng mừng là thế hệ giáo viên dạy chuyên hiện nay có nhiều thầy cô giáo trẻ, thực sự có năng lực, không ít người nguyên là học sinh cũ của trường.

Có thể nói đội ngũ giáo viên chính là nguồn tài sản quý giá nhất của nhà trường vì đó là nhân tố đầu tiên quyết định chất lượng giáo dục. Thế hệ này kế tiếp thế hệ khác, đến nay nhà trường đã có gần 100 thầy cô có học sinh giỏi quốc gia, 34 thầy cô có học sinh đoạt giải trong các kỳ thi Olympic quốc tế, có một thầy giáo được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, 15 thầy cô được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú.

Bước vào năm học 2026-2027, nhà trường có 98 cán bộ, giáo viên (3 cán bộ quản lý, 95 giáo viên), 13 nhân viên hành chính, 3 nhân viên quản lý học sinh nội trú, trong đó có 8 thầy cô có học vị tiến sĩ. TS Toán học Nguyễn Thanh Sơn (cựu học sinh chuyên Toán khóa 1990-1994) là Hiệu trưởng nhà trường hiện nay. TS. Nguyễn Văn Dũng và ThS. Lại Thị Thu Hiền (cựu học sinh chuyên Văn khóa 1984-1987) là Phó Hiệu trưởng.

Có thể kể ra một vài dấu mốc quan trọng: Năm 1984 trường có học sinh đầu tiên đoạt HCĐ Olympic Toán quốc tế, mở đầu cho thời kỳ con tàu Lam Sơn đã thực sự vươn ra đại dương lớn. Năm 1999 trường có 1 học sinh đoạt HCV Olympic Toán quốc tế. Năm 2008 có 2 học sinh đoạt HCV Olympic Toán quốc tế. Năm 2018 có 2 HCV về Tin học và Vật lý, 1 HCB về Hóa học. Đến năm 2019, trường đạt một mốc mới: có 3 HCV về Vật lý, Hóa học, Tin học, 1 HCB về Sinh học. Và năm 2026, có 2 HCV Thiên văn và Vật lý Thiên văn, 1 HCB Vật lý quốc tế.

Trường THPT Chuyên Lam Sơn đón học sinh đoạt Huy chương Đồng Olympic Vật lý quốc tế Al-Fergani năm 2026

Một điều thú vị là trong số 58 lượt học sinh dự thi Olympic quốc tế, có tới 12 HCV thuộc 6 môn thi: Toán, Vật lý, Hóa học, Tin học, Sinh học, Thiên văn và Vật lý Thiên văn. Những gương mặt tiêu biểu cho đất học tỉnh Thanh trên bầu trời Olympic quốc tế là các em: Đỗ Quang Yên (1999), Lê Ngọc Anh (2008), Hoàng Đức Ý (2008), Lê Quang Dũng (2017) (HCV Toán quốc tế); Nguyễn Khánh Duy (2016), Nguyễn Văn Chí Nguyên (2019) (HCV Hóa học quốc tế); Nguyễn Ngọc Long (2018), Nguyễn Khánh Linh (2019) (HCV Vật lý quốc tế); Hoàng Minh Trung (2018) (HCV Sinh học quốc tế); Trịnh Hữu Gia Phúc (2019) (HCV Tin học quốc tế), Nguyễn Quang Dũng (2026), Mai Văn Khánh (2026) (HCV Thiên văn và Vật lý Thiên văn quốc tế).

Thầy giáo Nguyễn Bá Tư và hai học sinh Mai Văn Khánh, Nguyễn Quang Dũng đã xuất sắc giành 2 Huy chương Vàng trong Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026.

Danh sách các giáo viên có học sinh dự thi Olympic quốc tế cứ kéo dài, khởi đầu là: Phạm Ngọc Quang, Nguyễn Anh Dũng, Lê Văn Hoành, tiếp theo là: Lê Văn Quỳnh, Cao Giang, Mai Đình Loát, Nguyễn Thanh Hùng, Lưu Xuân Tình, Trần Kiên, Hoàng Văn Giao, Đào Hồng Ánh, Nguyễn Văn Hưng, Kim Ngọc Chính, Lê Văn Vinh. Và đặc biệt là thế hệ thứ ba: Trịnh Văn Hoa, Trịnh Thị Lan Anh, Nghiêm Quang Khải, Mai Châu Phương, Nguyễn Thanh Sơn, Trịnh Thọ Trường, Ngô Xuân Ái, Nguyễn Thị Phương, Đỗ Xuân Phong, Lê Hồng Điệp, Nguyễn Đặng Phú, Lê Thị Thủy, Phạm Thị Nga, Nguyễn Đình Thanh, Nguyễn Hoàng Hà, Nguyễn Bá Tư, Nguyễn Văn Nhiệm...

Đằng sau mỗi thành tích của học sinh là sự tận tuỵ của các thế hệ thầy cô, sự đồng hành của gia đình và truyền thống hiếu học của quê hương Thanh Hoá. Chính sự tiếp nối ấy đã làm nên sức sống bền bỉ của mái trường Lam Sơn.

Với truyền thống vẻ vang 95 năm Lam Sơn, hàng vạn học sinh các thế hệ nối tiếp nhau trưởng thành từ mái trường này “lớp lớp lên đường tung cánh muôn phương, đem tâm trí thanh xuân dâng cho Tổ quốc”, đã và đang đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Thế hệ từ năm 1975 đến nay, nhiều người đã là cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước, cán bộ chủ chốt của các bộ, ngành, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, là các tướng lĩnh và sĩ quan cao cấp trong các lực lượng vũ trang.

Không ít người là GS, PGS, TS, là các nhà khoa học làm công tác quản lý hoặc giảng dạy tại các trường đại học và học viện, là các bác sĩ tài năng, là giáo viên giỏi các cấp trong các nhà trường phổ thông, là các nhà doanh nghiệp thành đạt, lãnh đạo các tập đoàn kinh tế lớn của đất nước, là lực lượng lao động chủ chốt trong xã hội, đóng góp một phần không nhỏ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nhiều người là Anh hùng Lao động, Anh hùng Lực lượng vũ trang, Chiến sĩ thi đua toàn quốc, được phong tặng các danh hiệu cao quý NGND, NGƯT, NSND, NSƯT, TTND, TTƯT... hoặc được trao tặng các giải thưởng cao quý của Nhà nước... Có thể kể tên một vài cựu học sinh tiêu biểu là: TS. Lê Thành Long, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ (học sinh chuyên Văn khóa 1977-1980); TS. Nguyễn Anh Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (học sinh chuyên Lý khóa 1994-1997); Trung tướng, PGS, TS Đồng Đại Lộc (nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục Cảnh sát Bộ Công an, học sinh chuyên Toán khóa 1972-1975); Trung tướng, PGS,TS Nghiêm Đức Thuận, Chính ủy Học viện quân y 103 Bộ Quốc Phòng (học sinh chuyên Toán khoá 1982-1985); ThS. Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (học sinh chuyên Lý khóa 1986-1989); NGƯT Vương Văn Việt, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa (học sinh chuyên Toán khóa 1969-1971)...

Học sinh Trường THPT Chuyên Lam Sơn trong ngày khai giảng năm học 2026-2027.

Lam Sơn - hai tiếng ấy vang lên kiêu hãnh trong tâm hồn lớp lớp những thế hệ học trò. Lam Sơn- đó là niềm tự hào, là niềm tin yêu của mỗi thầy cô giáo, mỗi học sinh hôm nay và mai sau. Ngọn lửa truyền thống 95 năm được hun đúc và truyền tải từ các thế hệ trước cho thế hệ hôm nay và mai sau, để cho tinh thần của Collège - Đào Duy Từ - Lam Sơn sáng mãi.

Tự hào là vườn ươm những tài năng trẻ, là cái nôi đào tạo nhân tài cho quê hương đất nước, chúng ta tin tưởng rằng bước vào chặng đường mới với những sự kiện ghi đậm dấu ấn của trường, Lam Sơn sẽ có sức bật mới, sẽ gặt hái bội thu và vươn tới những tầm cao mới trong sự nghiệp trồng người.