Lấn chiếm đất đai, những 'hạt sạn' trong dữ liệu số

Xã Phan Sơn tăng cường xử lý các hàng quán vi phạm hành lang an toàn giao thông tại chân đèo Đại Ninh, trên tuyến quốc lộ 28B. Ảnh: Hữu Phúc

Vi phạm vẫn phát sinh

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 9/2026, các địa phương đã thực hiện 718 cuộc kiểm tra đối với 753 tổ chức, cá nhân, phát hiện, xử phạt 463 trường hợp. Tổng số tiền phạt gần 7 tỷ đồng, số thu lợi bất hợp pháp phải thu hồi hơn 2 tỷ đồng.

Trong quá trình tăng cường công tác quản lý, nhiều địa phương đã triển khai quyết liệt, kịp thời kiểm tra và xử lý vi phạm. Một số địa phương đã quyết liệt trong chỉ đạo điều hành, triển khai thành lập và tổ chức nhiều đoàn kiểm tra, qua đó xử lý nhiều trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, vẫn còn một số địa phương, đơn vị chưa cung cấp đầy đủ thông tin, dữ liệu theo hướng dẫn của sở, nhất là việc thực hiện báo cáo định kỳ về tăng cường quản lý, ngăn chặn tình trạng lấn, chiếm đất đai, xây dựng trái phép và cập nhật số liệu lên đường link dùng chung trên Google Drive.

Theo chuyên gia quản trị dữ liệu số, đây là vấn đề đáng lưu ý trong quá trình hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai. Mỗi trường hợp lấn chiếm đất lâm nghiệp, hành lang an toàn giao thông, thủy lợi, xây dựng trái phép nếu không được phát hiện, xử lý và cập nhật kịp thời dù lớn hay nhỏ đều có thể để lại “vết bẩn” trên dữ liệu, tạo khoảng cách giữa hồ sơ quản lý và hiện trạng sử dụng đất.

Từ đầu năm, UBND tỉnh đã ban hành nhiều công văn yêu cầu các sở, ngành, địa phương chấn chỉnh tình trạng này. Tại Công văn số 4920/UBND-NNMT ngày 13/4/2026, UBND tỉnh yêu cầu các xã, phường và đặc khu Phú Quý kiên quyết ngăn chặn tình trạng lấn, chiếm đất đai, xây dựng trái phép, nhất là trên các tuyến quốc lộ 14, 28, 28B, khu vực ven biển và những nơi đã có quy hoạch.

Lực lượng chức năng xã Quảng Khê tổ chức giải tỏa, thu hồi đất lâm nghiệp do người dân lấn chiếm để canh tác nông nghiệp

Đồng thời, rà soát, lập danh sách các trường hợp vi phạm để xử lý dứt điểm, không để tồn đọng kéo dài. UBND tỉnh cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật về đất đai, xây dựng; chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra vi phạm mà không có biện pháp xử lý kịp thời.

Cần chế tài cho trường hợp tái phạm

Theo ông Trần Văn Diêu - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, từ các trường hợp đã được xử lý cho thấy, nhiều địa phương triển khai khá quyết liệt các giải pháp quản lý, ngăn chặn lấn, chiếm đất đai, xây dựng trái phép. Tuy nhiên, ở một số nơi, việc xử lý chưa đến nơi, đến chốn, khiến vi phạm chưa được giải quyết dứt điểm và có nguy cơ tái diễn.

Tại tuyến quốc lộ 28B, việc xử lý vi phạm vẫn còn những điểm phải tiếp tục thực hiện, ngăn hành vi tái diễn. Trong đó, ngày 16/9, UBND tỉnh ban hành Văn bản số 15663/UBND-XDCT yêu cầu xử lý lấn chiếm đất, xây dựng trái phép và đấu nối trái phép trong hành lang an toàn quốc lộ 28B. UBND tỉnh cũng yêu cầu các xã Ninh Gia, Tà Hine, Phan Sơn, Sông Lũy và Lương Sơn tiếp tục xử lý các trường hợp vi phạm. Những trường hợp không tự tháo dỡ phải lập phương án cưỡng chế. Riêng khu vực hồ thủy điện Bắc Bình, 9 hộ dân lấn chiếm đất được yêu cầu phối hợp tháo dỡ công trình vi phạm.

Ngành chức năng tăng cường quản lý, ngăn chặn lấn chiếm hành lang an toàn công trình thủy nông

Từ những trường hợp này cho thấy, xử lý vi phạm đất đai không dừng ở việc lập biên bản, ra quyết định xử phạt. Với trường hợp đã được yêu cầu khắc phục nhưng vẫn tái lấn chiếm, cần theo dõi chặt việc chấp hành và áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định. Để dữ liệu đất “đúng, đủ, sạch, sống” không chỉ là chuẩn hóa thông tin trên hệ thống, mà phải làm rõ hiện trạng ngoài thực địa, xử lý các trường hợp vi phạm và cập nhật đầy đủ kết quả.