Lần đầu phát hiện luồng gió từ hố đen ở trung tâm Dải Ngân hà

Nghiên cứu vừa được công bố trên Tạp chí Vật lý thiên văn (ApJL), dựa trên dữ liệu thu thập từ các đài quan sát không gian và kính thiên văn hiện đại.

Hố đen mang tên Sagittarius A* nằm cách Trái Đất khoảng 26.000 năm ánh sáng và có khối lượng gấp khoảng 4 triệu lần Mặt Trời. Từ nhiều thập kỷ trước, các nhà khoa học đã cho rằng những hố đen khổng lồ như vậy phải phát ra các luồng vật chất và năng lượng ra môi trường xung quanh. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng đối với hố đen ở trung tâm Dải Ngân hà.

Hình ảnh minh họa về hiện tượng xảy ra khi một ngôi sao đi quá gần một lỗ đen siêu khối lượng, lỗ đen phản ứng bằng cách phóng ra ngoài không gian các luồng hạt vật chất mang năng lượng cực cao. Ảnh: REUTERS

Nhóm nghiên cứu cho biết họ đã phát hiện dấu vết cho thấy một luồng gió đang thổi ra từ khu vực quanh hố đen. Chính luồng gió này đã tác động đến môi trường xung quanh trong thời gian rất dài, để lại những dấu hiệu mà các nhà khoa học có thể nhận biết được ngày nay.

Giáo sư Lena Murchikova, đồng trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Northwestern của Mỹ, cho biết phát hiện mới đã góp phần giải đáp câu hỏi tồn tại suốt nhiều thập kỷ.

"Các nhà khoa học từ lâu đã tin rằng mọi hố đen siêu khối lượng đang hoạt động đều phải phát ra gió hoặc các tia vật chất năng lượng cao, nhưng bằng chứng đối với Sagittarius A* vẫn luôn thiếu vắng", bà nói.

Khác với nhiều hố đen khổng lồ trong các thiên hà xa xôi thường xuyên tạo ra những vụ bùng phát dữ dội, Sagittarius A* hiện tương đối yên tĩnh. Vì vậy, luồng gió vừa được phát hiện cũng không mang sức mạnh hủy diệt như nhiều người vẫn hình dung về hố đen.

Nhà thiên văn học Mark Gorski, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết hiện tượng này giống một làn gió nhẹ hơn là một cơn bão vũ trụ. Theo ông, luồng gió hiện tại chưa đủ mạnh để làm thay đổi đáng kể khu vực trung tâm Dải Ngân hà.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng trạng thái yên bình này có thể không kéo dài mãi mãi. Trong lịch sử, nhiều hố đen siêu khối lượng từng trải qua những giai đoạn hoạt động mạnh, giải phóng nguồn năng lượng khổng lồ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cả thiên hà.

Theo các nhà nghiên cứu, việc xác nhận sự tồn tại của luồng gió từ hố đen Sagittarius A* không chỉ giúp giải quyết một bí ẩn kéo dài nhiều thập kỷ mà còn cung cấp thêm manh mối về mối quan hệ giữa hố đen và quá trình hình thành, phát triển của các thiên hà trong vũ trụ.

Các nhà khoa học kỳ vọng những nghiên cứu tiếp theo sẽ giúp làm sáng tỏ hơn vai trò của hố đen trung tâm Dải Ngân hà, một trong những đối tượng bí ẩn nhất mà con người từng biết đến.

Theo Reuters