Lần đầu ứng dụng radar xuyên đất tìm mộ tập thể liệt sĩ tại Quảng Ngãi

Các chuyên gia sử dụng radar khảo sát những khu vực nghi có rãnh chôn cất mộ tập thể liệt sĩ

Sáng 4.6, tại khu vực đường Trường Chinh và Nghĩa trang Liệt sĩ, phường Đăk Cấm, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các chuyên gia Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) triển khai khảo sát địa vật lý bằng thiết bị radar xuyên đất.

Hoạt động khảo sát được thực hiện trên cơ sở các nguồn tư liệu lịch sử, kết quả nghiên cứu nhiều năm qua cùng thông tin do nhân chứng và các cựu binh cung cấp.

Mục tiêu là xác định những bất thường dưới lòng đất có khả năng liên quan đến khu vực chôn cất tập thể các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Theo các chuyên gia, radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống các tầng địa chất bên dưới bề mặt và thu nhận tín hiệu phản xạ trở lại.

Dữ liệu thu được sẽ được xử lý để tạo thành các mặt cắt địa vật lý, giúp nhận diện sự khác biệt về cấu trúc đất cũng như những dấu hiệu bất thường có thể liên quan đến hố chôn hoặc di vật còn nằm dưới lòng đất.

Thông qua phân tích lát cắt, các chuyên gia sẽ đánh giá và khoanh vùng những vị trí cần khảo sát

Ông Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn Vật lý Địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cho biết, thông qua việc phân tích các lát cắt radar, nhóm chuyên gia sẽ đánh giá đặc điểm địa chất và khoanh vùng những vị trí cần tiếp tục khảo sát chi tiết.

Cùng tham gia chương trình khảo sát, ông Nguyễn Xuân Thắng, thành viên nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ cho rằng việc ứng dụng công nghệ hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả tìm kiếm.

"Những khu vực xuất hiện tín hiệu nghi vấn sẽ được ưu tiên kiểm tra, trong khi các vị trí không có dấu hiệu bất thường có thể được loại trừ, góp phần giảm đáng kể thời gian, nhân lực và kinh phí thực hiện", ông Thắng nói.

Để phục vụ công tác khảo sát, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã huy động hàng chục cán bộ, chiến sĩ phát dọn thực bì, vệ sinh mặt bằng khu vực trước Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm.

Công tác chuẩn bị được triển khai khẩn trương nhằm bảo đảm điều kiện thuận lợi cho quá trình khoanh vùng và tìm kiếm.

Khu vực triển khai tìm kiếm nằm ở đường Trường Chinh, phường Đăk Cấm

Theo kế hoạch, từ ngày 5.6, các lực lượng chức năng sẽ bắt đầu triển khai tìm kiếm tại khu vực dọc hai bên đường Trường Chinh và một phần khuôn viên Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm.

Trước khi tiến hành đào khảo sát, các đơn vị tiếp tục sử dụng radar xuyên đất kết hợp các thiết bị siêu âm địa vật lý để xác định chính xác hơn những vị trí có khả năng chứa dấu tích lịch sử hoặc di vật liên quan.

Việc triển khai tìm kiếm được thực hiện sau Hội thảo "Xác minh, kết luận thông tin về mộ liệt sĩ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc phường Đăk Cấm và phường Kon Tum (Quảng Ngãi)" được tổ chức vào chiều 29.5 vừa qua.

Tại đây, các nhà nghiên cứu, chuyên gia và cơ quan chức năng đã đánh giá các nguồn thông tin, trong đó có hai bức ảnh do một cựu binh Mỹ cung cấp thông qua nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ.

Kết quả đối chiếu cho thấy có cơ sở để nhận định khu vực này có thể là nơi chôn cất tập thể từ 70 đến 90 liệt sĩ quân giải phóng.

Lực lượng chức năng và các chuyên gia khảo sát thực địa tại khu vực được xác định nghi có mộ tập thể từ 70–90 liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968

Các liệt sĩ được xác định thuộc Trung đoàn 24A/Mặt trận 3B, Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304, những đơn vị đã tham gia chiến đấu và hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Ban Chỉ đạo chia công tác tìm kiếm thành hai giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung tại khu đất trống rộng khoảng 900m² ở phía Đông Bắc Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm và đoạn đường Trường Chinh từ số nhà 206 đến số nhà 282. Đây là khu vực có điều kiện mặt bằng tương đối thuận lợi, ít bị ảnh hưởng bởi các công trình hạ tầng ngầm.

Sau khi hoàn tất việc khảo sát và xác định vị trí nghi vấn, các lớp đất sẽ được bóc tách bằng phương tiện cơ giới.

Trường hợp phát hiện dấu hiệu sinh học hoặc các di vật liên quan, lực lượng công binh cùng Đội K53 sẽ tiến hành khai quật thủ công, sàng lọc cẩn trọng từng lớp đất nhằm bảo đảm không bỏ sót bất kỳ dấu tích nào.

Ở giai đoạn tiếp theo, công tác khảo sát sẽ được mở rộng dọc hai bên đường Trường Chinh. Đây là khu vực đô thị có hệ thống điện, viễn thông, cấp thoát nước và nhiều công trình dân sinh hiện hữu nên việc triển khai dự kiến sẽ phức tạp hơn.

Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Phó Chính ủy Quân khu 5, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 5 yêu cầu các đơn vị thực hiện nhiệm vụ phải bảo đảm chặt chẽ, khoa học và đúng quy định.

Bên cạnh mục tiêu tìm kiếm, xác minh lịch sử, quá trình triển khai cũng cần hạn chế tối đa ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị và đời sống người dân. Mọi di vật, mẫu vật và dấu tích phát hiện trong quá trình khảo sát, quy tập đều phải được ghi nhận, bảo quản và lưu trữ đầy đủ theo quy định.

Việc đưa radar xuyên đất vào phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ được kỳ vọng sẽ mở ra thêm cơ hội xác định chính xác các vị trí nghi vấn, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đồng đội và gia đình.

Sau gần sáu thập kỷ, hành trình tìm lại những người đã ngã xuống vẫn không chỉ mang ý nghĩa tri ân mà còn là nỗ lực gìn giữ, làm sáng tỏ những trang lịch sử còn dang dở của dân tộc.