Lan Hồ điệp Lâm Đồng trước cơ hội vươn ra thế giới

Với lợi thế về độ cao, khí hậu mát mẻ, biên độ nhiệt ngày - đêm phù hợp, lan Hồ điệp trồng tại Lâm Đồng có cánh hoa lớn, màu sắc tươi, thời gian trưng bày dài

Lợi thế lớn từ khí hậu và công nghệ

Lan Hồ điệp là một trong những nhóm hoa có giá trị kinh tế cao, ngày càng được thị trường ưa chuộng nhờ màu sắc đa dạng, kiểu dáng phong phú, độ bền hoa cao và khả năng đáp ứng nhiều phân khúc tiêu dùng.

Tại Lâm Đồng, điều kiện khí hậu, môi trường được đánh giá phù hợp cho lan Hồ điệp sinh trưởng, phát triển và cho hoa quanh năm. Đây cũng là một trong những lợi thế quan trọng để địa phương hình thành các vùng sản xuất chuyên nghiệp, ứng dụng nhà kính, công nghệ điều khiển nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm và quy trình chăm sóc hiện đại.

Tỉnh Lâm Đồng hiện có khoảng 100 ha sản xuất lan Hồ điệp

Theo ông Phan Thanh Sang, Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt, Lâm Đồng hiện có khoảng 100 ha sản xuất lan Hồ điệp, sản lượng ước đạt khoảng 25 triệu cành/năm. Toàn tỉnh có hơn 80 đơn vị, gồm doanh nghiệp và hộ kinh doanh tham gia sản xuất lan Hồ điệp.

Các sản phẩm lan Hồ điệp Lâm Đồng hiện tiêu thụ khoảng 70% tại thị trường trong nước, gần 30% dành cho xuất khẩu. Thị trường xuất khẩu chủ yếu gồm một số nước Đông Nam Á và Trung Đông đối với hoa cắt cành, hoa chậu thành phẩm; trong khi cây giống được xuất khẩu sang Nhật Bản.

Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt cũng cho biết, dư địa phát triển của ngành còn rất lớn nếu doanh nghiệp tiếp tục đầu tư nhà kính hiện đại, nâng cao quy trình sản xuất, tiếp cận các giống mới có bản quyền và những dòng giống phù hợp nhu cầu của từng thị trường.

Cùng với đầu tư công nghệ, việc chủ động nguồn giống đang được các doanh nghiệp chú trọng

Cùng với đầu tư công nghệ, việc chủ động nguồn giống được xem là yếu tố then chốt. Đặc thù của sản xuất lan Hồ điệp là chu kỳ sản xuất được xây dựng theo kế hoạch khá chặt chẽ, từ nhập giống, xuống giống, chăm sóc, xử lý ra hoa đến thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường. Vì vậy, bất kỳ sự chậm trễ nào trong khâu nhập giống cũng có thể tác động đến toàn bộ kế hoạch sản xuất.

Trong khi đó, thị trường ngày càng đòi hỏi cao về màu sắc, kiểu dáng, kích thước, độ bền hoa và khả năng thích nghi. Doanh nghiệp vì vậy cần thường xuyên tiếp cận các dòng giống lai tạo mới, chất lượng cao để đa dạng hóa sản phẩm và nâng sức cạnh tranh.

Khơi thông nguồn giống

Thực tế thời gian qua, một số doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Hoa Đà Lạt gặp khó khăn khi nhập khẩu giống lan Hồ điệp lai tạo từ Đài Loan, Trung Quốc và Hà Lan.

Những vướng mắc liên quan đến cách xác định đối tượng và điều kiện áp dụng các quy định liên quan đến Công ước về thương mại quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) đã làm phát sinh thêm thủ tục, chi phí, đồng thời ảnh hưởng đến tiến độ nhập giống và kế hoạch sản xuất.

Lâm Đồng là tỉnh đi đầu trong sản xuất hoa lan Hồ điệp của cả nước

Theo Hiệp hội Hoa Đà Lạt, phần lớn các giống lan Hồ điệp thương mại hiện nay là sản phẩm của quá trình chọn giống, lai tạo qua nhiều thế hệ và nhân giống nhân tạo bằng công nghệ hiện đại. Do đó, cần phân biệt rõ giữa mẫu vật được khai thác từ tự nhiên với giống lai tạo, nhân giống nhân tạo hợp pháp.

Đặc biệt, theo các quy định được Hiệp hội dẫn chiếu, đối với một số mẫu vật lai được nhân giống nhân tạo thuộc các chi Cymbidium, Dendrobium, Phalaenopsis và Vanda, cơ chế P3 cho phép không chịu sự điều chỉnh của Công ước CITES khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện miễn trừ. Đối với cây con hoặc mô nuôi cấy in vitro được vận chuyển trong vật đựng vô trùng, cơ chế P4 cũng có những quy định miễn trừ khi đáp ứng định nghĩa về “nhân giống nhân tạo”.

Phần lớn các giống lan Hồ điệp thương mại hiện nay tại Lâm Đồng là sản phẩm của quá trình chọn giống, lai tạo qua nhiều thế hệ và nhân giống nhân tạo bằng công nghệ hiện đại

Một số lô lan Hồ điệp nhập khẩu mà doanh nghiệp phản ánh đã được cơ quan có thẩm quyền CITES của nước xuất khẩu cấp giấy phép, xác định tên hàng là Phalaenopsis hybrid, thuộc Phụ lục II và ghi mã nguồn “A - Artificially propagated”, thể hiện mẫu vật có nguồn gốc nhân giống nhân tạo.

Theo ông Phan Thanh Sang, điều quan trọng là các cơ quan thực thi cần có hướng dẫn thống nhất để doanh nghiệp biết rõ trường hợp nào phải thực hiện thủ tục CITES, trường hợp nào thuộc diện P3, trường hợp nào thuộc P4 và cần chuẩn bị những chứng từ gì.

“Chúng tôi hoàn toàn đồng tình với việc quản lý chặt chẽ các nguồn giống có nguồn gốc từ tự nhiên để bảo đảm mục tiêu bảo tồn. Tuy nhiên, với các giống lan Hồ điệp lai tạo, nhân giống nhân tạo hợp pháp, cần có cách tiếp cận phù hợp để vừa bảo đảm thực thi CITES, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động nguồn giống phục vụ sản xuất”, ông Sang cho biết.

Ông Phan Thanh Sang, Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt thực hiện livestream giới thiệu sản phẩm tới các khách hàng

Về phía cơ quan chuyên môn, ông Hà Ngọc Chiến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cho rằng, việc phát triển ngành lan Hồ điệp cần được đặt trong tổng thể định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao của tỉnh. Trong đó chú trọng giống, quy trình sản xuất, cơ sở hạ tầng nhà kính, chất lượng sản phẩm và thị trường.

Khi doanh nghiệp chủ động được nguồn giống tốt, có công nghệ sản xuất phù hợp và thị trường ổn định, giá trị của ngành hàng sẽ tiếp tục được nâng lên.

Ông Chiến cũng nhấn mạnh, việc thực hiện các quy định quản lý phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, cũng như cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn để hướng dẫn doanh nghiệp thống nhất, rõ ràng, tránh phát sinh những cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.

Hướng tới thị trường xuất khẩu

Từ thực tế sản xuất, Hiệp hội Hoa Đà Lạt cho rằng tháo gỡ vướng mắc trong nhập khẩu giống không chỉ có ý nghĩa với từng doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến khả năng mở rộng quy mô và thị trường của ngành lan Hồ điệp Lâm Đồng. Do đó, các doanh nghiệp và Hiệp hội Hoa Đà Lạt mong muốn có hướng dẫn thống nhất để phân biệt rõ giữa lan tự nhiên (cần quản lý nghiêm) và lan nhân tạo (được đơn giản hóa thủ tục) để chủ động nguồn giống sản xuất.

Lan Hồ điệp đang cho thấy dư địa phát triển lớn, góp phần làm giàu cho quê hương Lâm Đồng

Thời gian tới, ngành hoa định hướng tiếp tục đầu tư nhà kính hiện đại, nâng chất lượng sản phẩm, tiếp cận các giống có bản quyền và những dòng giống phù hợp với thị trường nước ngoài. Cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

“Muốn mở rộng thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp phải có nguồn giống tốt, sản phẩm đồng đều, chất lượng ổn định và đáp ứng được yêu cầu của từng thị trường. Vì vậy, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục nhập giống có ý nghĩa rất quan trọng”, ông Phan Thanh Sang nói.

Hiệp hội Hoa Đà Lạt kiến nghị UBND tỉnh Lâm Đồng phối hợp với các cơ quan liên quan, trong đó có cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam, nghiên cứu, hướng dẫn thống nhất việc áp dụng các quy định đối với lan Hồ điệp lai tạo nhập khẩu. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định CITES cho doanh nghiệp, hội viên và các cơ sở sản xuất hoa.

Mục tiêu là giúp doanh nghiệp hiểu đúng quy định, chủ động chuẩn bị hồ sơ, hạn chế sai sót; đồng thời giúp cơ quan thực thi có cùng cách tiếp cận, bảo đảm yêu cầu quản lý nhưng không tạo thêm những rào cản không cần thiết đối với nguồn giống nhân tạo hợp pháp.

Lan Hồ điệp tỉnh Lâm Đồng là một trong những nhóm hoa có giá trị kinh tế cao, ngày càng được thị trường ưa chuộng nhờ màu sắc đa dạng, kiểu dáng phong phú, độ bền hoa cao

Từ khoảng 100 ha hiện nay, với sản lượng khoảng 25 triệu cành/năm và hơn 80 đơn vị tham gia sản xuất, lan Hồ điệp đang cho thấy dư địa phát triển đáng kể tại Lâm Đồng. Lợi thế về khí hậu, công nghệ, kinh nghiệm sản xuất và thị trường đã hình thành nền tảng để ngành hàng này phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Nếu các vướng mắc về nguồn giống, thủ tục hành chính và thị trường được tháo gỡ, lan Hồ điệp Lâm Đồng sẽ có thêm điều kiện nâng cao giá trị, mở rộng xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hoa quốc tế.

Thực thi nghiêm CITES để bảo vệ đa dạng sinh học là yêu cầu cần thiết. Cùng với đó, việc áp dụng đúng, thống nhất các cơ chế đối với nguồn giống lai tạo, nhân giống nhân tạo hợp pháp sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, tạo thêm dư địa đầu tư và nâng sức cạnh tranh cho ngành lan Hồ điệp Lâm Đồng.