Làn sóng AI định hình lại thị trường năng lượng và đầu tư hạ tầng

Trí tuệ nhân tạo đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, khi ảnh hưởng của nó không còn bó hẹp trong lĩnh vực công nghệ thông tin mà lan tỏa mạnh sang thị trường năng lượng, đầu tư hạ tầng và cách dòng vốn được phân bổ trên thị trường tài chính.

Theo các chuyên gia tham gia chương trình ETF Edge của CNBC, việc chỉ nhìn AI qua lăng kính chip và phần mềm có thể khiến nhà đầu tư bỏ lỡ phần tăng trưởng quan trọng tiếp theo. Giai đoạn này không nằm ở các thuật toán hay mô hình ngôn ngữ, mà ở những yêu cầu vật lý ngày càng lớn để vận hành AI ở quy mô công nghiệp.

Khi khối lượng xử lý AI tăng nhanh, các trung tâm dữ liệu trở thành hạ tầng cốt lõi. Những cơ sở này tiêu thụ lượng điện rất lớn, đòi hỏi nguồn cung liên tục, ổn định và khó chấp nhận gián đoạn. Bên cạnh đó, hệ thống làm mát, quản lý năng lượng và độ ổn định của lưới điện cũng trở thành những yếu tố quyết định hiệu quả vận hành. Đây là các điều kiện tiên quyết để AI có thể hoạt động liên tục, nhất là trong các ứng dụng thương mại và dịch vụ quy mô lớn.

Theo các chuyên gia, nhu cầu điện năng và hạ tầng đang trở thành yếu tố then chốt quyết định tốc độ mở rộng của AI. Ảnh: Shutterstock

Diễn biến của cổ phiếu Bloom Energy - doanh nghiệp Mỹ cung cấp giải pháp pin nhiên liệu tại chỗ - thường được nhắc tới như một ví dụ tiêu biểu. Sau khi lần đầu niêm yết cổ phiếu ra công chúng vào năm 2018, Bloom Energy trong nhiều năm không tạo được đột phá về giá cổ phiếu. Tuy nhiên, từ năm ngoái, khi các trung tâm dữ liệu tăng cường đặt hàng hệ thống pin nhiên liệu để tự chủ nguồn điện, cổ phiếu công ty đã tăng hơn 500%, đưa vốn hóa thị trường vượt 30 tỷ USD. Sự thay đổi này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các giải pháp đảm bảo nguồn điện ổn định cho hạ tầng AI.

Không chỉ các doanh nghiệp lớn được hưởng lợi. Theo bà Jennifer Grancio, Trưởng bộ phận phân phối toàn cầu của TCW Group - công ty quản lý tài sản có trụ sở tại Mỹ, nhiều cơ hội mới đang xuất hiện ở nhóm doanh nghiệp vốn hóa nhỏ và vừa. Phát biểu trên ETF Edge, bà cho biết những công ty từng nằm ngoài tầm chú ý của thị trường đang nhanh chóng gia tăng quy mô vốn hóa. Phần lớn trong số này hoạt động ở các phân khúc hẹp, như thiết bị điện chuyên dụng, hệ thống làm mát hoặc linh kiện cho trung tâm dữ liệu, nơi mức độ cạnh tranh còn hạn chế. Điều đó cho phép các yếu tố cơ bản cải thiện nhanh hơn so với mức độ nhận diện của nhà đầu tư.

Một vấn đề trung tâm mà AI đặt ra cho thị trường năng lượng là độ tin cậy của nguồn cung. Trong những năm gần đây, khi chi phí điện gió và điện mặt trời giảm mạnh, tranh luận thường tập trung vào khả năng đảm bảo ổn định của các nguồn năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, với sự phát triển của AI, trọng tâm đã thay đổi. Các trung tâm dữ liệu không thể chấp nhận rủi ro mất điện, bởi ngay cả những gián đoạn rất ngắn cũng có thể gây ra thời gian ngừng hoạt động ngoài ý muốn.

Từ thực tế đó, sự quan tâm của thị trường đối với năng lượng hạt nhân đang gia tăng. Theo Grancio, dòng vốn đầu tư không chỉ hướng vào việc duy trì các nhà máy điện hạt nhân hiện có, mà còn mở rộng sang các lò phản ứng mô-đun nhỏ. Những dự án này tạo ra cơ hội cho các nhà cung cấp mới, đặc biệt là các doanh nghiệp ở khâu đầu vào của chuỗi giá trị, trước khi điện năng được phân phối qua các công ty điện lực hoặc các nhà máy quy mô lớn.

Xu hướng này được thể hiện rõ qua dòng tiền chảy vào các quỹ đầu tư theo danh mục cổ phiếu, tập trung vào lĩnh vực uranium và năng lượng hạt nhân, như VanEck Uranium and Nuclear ETF, Global X Uranium ETF và First Trust Bloomberg Nuclear ETF. Thông qua các quỹ này, nhà đầu tư có thể tiếp cận gián tiếp chuỗi cung ứng năng lượng phục vụ AI, thay vì chỉ đặt trọng tâm vào cổ phiếu công nghệ.

Bên trong các trung tâm dữ liệu, hiệu quả vận hành tiếp tục là một điểm nghẽn lớn. Khi khối lượng xử lý AI mở rộng, nhu cầu làm mát và quản lý năng lượng tăng nhanh, kéo theo áp lực về chi phí và kỹ thuật. Theo bà Jennifer Grancio, nhà đầu tư ngày càng chú ý đến những doanh nghiệp giữ vị trí dẫn đầu trong từng công nghệ cụ thể, nhất là các lĩnh vực chỉ có một số ít nhà cung cấp. Trong nhiều trường hợp, cấu trúc thị trường mang tính độc quyền nhóm, giúp các doanh nghiệp này có lợi thế lớn, nhưng cũng đồng thời làm gia tăng rủi ro nếu xảy ra sai sót trong vận hành.

Chính từ thực tế đó, các quỹ ETF được quản lý chủ động đang thu hút thêm sự quan tâm. Khác với các quỹ ETF thụ động, vốn chỉ phản ánh biến động chung của chỉ số và tự động bổ sung doanh nghiệp khi quy mô tăng lên, các quỹ chủ động hướng tới việc nhận diện sớm những công ty hưởng lợi từ hạ tầng AI và nắm giữ họ trong nhiều giai đoạn tăng trưởng khác nhau.

Dù vậy, rủi ro trong hệ sinh thái AI được đánh giá là không nhỏ. Ông Jan van Eck, CEO của VanEck- tập đoàn quản lý đầu tư toàn cầu, cho biết nhiều mắt xích trong chuỗi giá trị AI là các doanh nghiệp nhỏ, nền tảng tài chính còn hạn chế và phụ thuộc mạnh vào nhu cầu điện năng.

Theo ông, điều này khiến giá tài sản biến động mạnh hơn và không nên để một chủ đề AI đơn lẻ chiếm tỷ trọng quá lớn trong danh mục đầu tư.

Ông cũng lưu ý quỹ ETF hạt nhân của VanEck từng được giao dịch ở mức giá rất cao vào năm ngoái, trước khi điều chỉnh về mức được coi là hợp lý hơn cho nhà đầu tư mới.

Tùng Lâm (Theo CNBC, CNN)