Làn sóng địa chấn mới 'đánh thức' tiềm năng dầu khí châu Phi
Những tháng gần đây chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của các thương vụ dữ liệu địa chấn và làn sóng tái khởi động hoạt động thăm dò trên khắp châu Phi.
Những tháng gần đây chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của các thương vụ dữ liệu địa chấn và làn sóng tái khởi động hoạt động thăm dò trên khắp châu Phi. (Ảnh: AFP)
Tháng 11/2025, TGS - một trong những đơn vị hàng đầu về dữ liệu và phân tích năng lượng - đã giành được quyền tiếp thị và cấp phép dữ liệu địa vật lý ngoài khơi Comoros, qua đó cho phép các công ty thăm dò tiếp cận hơn 10.000 km tuyến dữ liệu địa chấn 2D SPAN hiện đại. Thỏa thuận này nối tiếp các sáng kiến đang triển khai tại Đông Phi, bao gồm việc gia hạn hợp tác với Bộ Dầu khí và Tài nguyên khoáng sản Somalia đối với các bể ngoài khơi.
Các chiến dịch địa chấn cũng đang tăng tốc tại nhiều khu vực khác. Giữa năm 2025, Sierra Leone công bố kế hoạch thu nổ địa chấn 3D mới tại bể ngoài khơi của nước này, đánh dấu nỗ lực thượng nguồn sôi động nhất trong hơn một thập kỷ. Song song đó, các bộ dữ liệu địa chấn cũ ở phần phía nam bể đang được xử lý lại, chuẩn bị cho các hoạt động khoan dự kiến diễn ra vào năm tới.
Tại những khu vực ngoài khơi quy mô lớn hơn của châu Phi, các bể trầm tích truyền thống ở miền Nam lục địa đang dần được chú ý trở lại. Ở Angola, việc tái xử lý dữ liệu địa chấn và thu thập dữ liệu mới tại các bể Kwanza và Lower Congo - bao gồm cả khảo sát 2D và 3D - đang tạo nền tảng cho các vòng cấp phép sắp tới.
Tại Hội nghị Tuần lễ Năng lượng châu Phi (AEW) năm ngoái, TotalEnergies và Chevron nhấn mạnh vai trò then chốt của công nghệ ảnh địa chấn tiên tiến cùng với việc đẩy nhanh cấp phép trong việc “mở khóa” các bể tiền tuyến, lấy phát hiện tại bể Orange của Namibia làm minh chứng. Ví dụ như giếng “Venus”, được cho là có xác suất thành công trên 50% - một con số rất đáng chú ý đối với khu vực trước đây vẫn được xem là tiền tuyến. Thành công này gắn liền trực tiếp với việc cải thiện khả năng hình ảnh hóa tầng sâu và sự sẵn có ngày càng lớn của dữ liệu địa chấn, địa chất chất lượng cao.
Những diễn biến này cho thấy sự dịch chuyển từ thăm dò mang tính phỏng đoán sang ra quyết định dựa trên dữ liệu. Việc mở rộng các thư viện địa chấn đa khách hàng giúp giảm rào cản gia nhập đối với các công ty thăm dò, đồng thời mang lại cái nhìn tinh tế hơn về tiềm năng địa chất.
Theo Báo cáo Triển vọng 2026 của Phòng Năng lượng châu Phi (AEC), dù các quốc gia khai thác truyền thống như Algeria, Nigeria, Libya, Ai Cập và Angola vẫn chiếm phần lớn sản lượng, sự chú ý ngày càng hướng tới các điểm nóng mới nổi như Bờ Biển Ngà, Namibia, Sierra Leone và các bể khác với chính sách tài khóa hấp dẫn. Độ phủ địa chấn tốt hơn giúp giảm rủi ro địa chất và tài chính, nâng cao khả năng phát hiện thương mại và hỗ trợ các quyết định đấu thầu chính xác hơn trong các vòng cấp phép sắp tới.
Tại những quốc gia như Sierra Leone và Comoros, dữ liệu địa chấn có thể mở đường cho những giếng khoan đầu tiên sau nhiều thập kỷ, trong khi ở các nước đã có hạ tầng ngoài khơi như Angola, chúng có thể kích hoạt một chu kỳ mới của thăm dò, thẩm lượng và tăng trưởng sản lượng.
“Công nghệ ảnh địa chấn tiên tiến đang làm thay đổi căn bản bài toán thăm dò ở châu Phi. Bằng cách kết hợp dữ liệu 2D và 3D chất lượng cao, tái xử lý các khảo sát cũ và cải thiện hiệu quả cấp phép, các quốc gia đang thay thế sự phỏng đoán bằng độ chắc chắn. Đây là cách châu Phi khai thác có trách nhiệm các bể chưa phát triển - thông qua giảm rủi ro, thu hút dòng vốn dài hạn nghiêm túc và bảo đảm rằng hoạt động thăm dò chuyển hóa thành dự án thực, sản lượng thực và giá trị thực cho các nền kinh tế châu Phi”, ông NJ Ayuk - Chủ tịch điều hành AEC nhận định.
Khi dữ liệu địa chấn ngày càng nhiều và dễ tiếp cận hơn, động lực thăm dò cũng có thể thay đổi. Các công ty độc lập quy mô nhỏ và doanh nghiệp địa phương có thể tham gia tích cực hơn, tận dụng dữ liệu chia sẻ để đánh giá và đấu thầu các lô triển vọng. Các chính phủ cũng có thêm dư địa đàm phán điều kiện thuận lợi nhờ mức rủi ro thấp và hiểu biết địa chất rõ ràng hơn.
Hướng tới AEW 2026, làn sóng “phục hưng” các bể trầm tích châu Phi dựa trên địa chấn nhiều khả năng sẽ là chủ đề trung tâm. Sự cải thiện hiểu biết về tầng sâu nhờ công nghệ địa chấn hiện đại, cùng với quy trình cấp phép nhanh hơn, các thư viện dữ liệu đa khách hàng mở rộng và sự quan tâm trở lại của nhà đầu tư, đang mở ra con đường rõ ràng để khai thác tiềm năng hydrocarbon khổng lồ còn chưa được phát triển của châu Phi.
