Lần theo dấu vết đường dây lừa đảo gần 1.000 tỷ đồng

Từ những lá đơn tố giác

Cuối năm 2024, Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh liên tiếp nhận được đơn trình báo của các bị hại trên địa bàn. Anh M. và chị H. ở phường Võ Cường bị các đối tượng giả danh cán bộ công an hướng dẫn cài đặt ứng dụng "DICH VU CONG" rồi chiếm đoạt hơn 4 tỷ đồng trong tài khoản ngân hàng. Chị L. ở phường Phương Liễu cũng trở thành nạn nhân khi bị lừa mất 820 triệu đồng.

Điểm chung là nạn nhân đều nhận được cuộc gọi từ những người tự xưng là cán bộ công an hoặc cơ quan nhà nước, yêu cầu cập nhật dữ liệu căn cước công dân, đồng bộ thông tin hoặc cài đặt ứng dụng phục vụ dịch vụ công. Chỉ sau vài phút làm theo hướng dẫn, toàn bộ tiền trong tài khoản của họ đã bị rút sạch.

Đại tá Bùi Chiến Thắng (đứng thứ 2 từ trái sang) trực tiếp chỉ đạo công tác đấu tranh với đối tượng chủ chốt trong chuyên án.

Từ những dữ liệu thu thập được, các trinh sát xác định đường dây tội phạm được điều hành từ bên ngoài lãnh thổ Việt Nam. Ban chuyên án được xác lập. Khó khăn lớn nhất là mọi dấu vết chỉ biểu hiện qua các cuộc gọi, địa chỉ IP, tài khoản ngân hàng và các giao dịch điện tử. Mỗi dữ liệu đều phải kiểm chứng, đối chiếu nhiều lần trước khi ghép thành bức tranh tổng thể.

Đại tá Bùi Chiến Thắng, Phó Giám đốc Công an tỉnh, Trưởng Ban chuyên án cho biết: "Chúng tôi xác định đây là tổ chức tội phạm xuyên quốc gia hoạt động theo mô hình khép kín. Muốn bóc gỡ toàn bộ đường dây phải làm rõ hệ thống chỉ huy, phương thức hoạt động và vai trò của từng mắt xích. Vì vậy, Ban chuyên án lựa chọn thời điểm phá án khi đã đủ căn cứ pháp lý và điều kiện nghiệp vụ".

Từ những lá đơn tưởng như riêng lẻ, lực lượng an ninh bước vào cuộc đấu trí kéo dài nhiều tháng với tổ chức tội phạm trên không gian mạng. Quy mô đường dây dần hiện rõ. Đại tá Nguyễn Viết Soái, Trưởng Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho biết: "Các đối tượng sử dụng danh tính giả, sim rác, tài khoản ảo, thường xuyên thay đổi thiết bị, địa điểm hoạt động. Sau khi chiếm đoạt tiền, dòng tiền được chia nhỏ qua nhiều lớp tài khoản rồi chuyển ra nước ngoài nhằm xóa dấu vết".

Không có hiện trường truyền thống, để có đủ chứng cứ đưa đường dây tội phạm ra ánh sáng, các trinh sát, điều tra viên phải đối chiếu, kết nối hàng nghìn dữ liệu rời rạc. Các cán bộ, chiến sĩ dành hàng nghìn giờ phân tích dữ liệu; đối chiếu các cuộc gọi, xác minh tài khoản. Từ những "mảnh ghép" rời rạc, sơ đồ hoạt động của đường dây dần được dựng lên. Kết quả điều tra xác định tổ chức tội phạm này đặt địa điểm điều hành tại khu Tam Thái Tử, thành phố Bavet, tỉnh Svay Riêng (Campuchia). Các đối tượng người Trung Quốc xây dựng kịch bản, điều hành hoạt động; nhóm người Việt Nam phiên dịch nội dung rồi chuyển cho các nhóm trực tiếp gọi điện. Bốn đối tượng giữ vai trò quản lý, phiên dịch tích cực gồm: Đỗ Văn Nghĩa (Bắc Ninh), Phạm Thị Huyền Trang (Hải Phòng), Đinh Như Quỳnh (Phú Thọ) và Nìm Cún Pẩu (Đồng Nai).

Khi nạn nhân mắc bẫy, cuộc gọi được chuyển sang nhóm hướng dẫn cài đặt ứng dụng giả mạo, cấp quyền truy cập thiết bị. Nhóm kỹ thuật sau đó chiếm quyền điều khiển điện thoại, lấy mã xác thực ngân hàng để chuyển tiền. Dòng tiền tiếp tục được chia nhỏ qua nhiều tài khoản nhằm che giấu dấu vết. Mỗi đối tượng chỉ đảm nhận một công đoạn nên việc cá thể hóa vai trò từng người là thách thức lớn với Ban chuyên án.

Không chỉ tổ chức chặt chẽ, các đối tượng còn được hướng dẫn cách đối phó khi bị bắt giữ. Đại úy Nguyễn Duy Hòa, Phó Đội trưởng Phòng An ninh điều tra nhớ lại, các đối tượng khá ngoan cố. Vì vậy, Ban chuyên án xác định lấy chứng cứ điện tử làm trọng tâm, không phụ thuộc hoàn toàn vào lời khai.

Sau nhiều tháng điều tra, toàn bộ sơ đồ tổ chức, phương thức hoạt động và quy luật di chuyển của các đối tượng đã được làm rõ. Khi điều kiện đã chín muồi, Ban chuyên án quyết định lựa chọn thời điểm "cất lưới".

"Cất lưới" đúng thời cơ

Qua phân tích quy luật hoạt động, Ban chuyên án xác định thời điểm giáp Tết Nguyên đán 2025 là cơ hội thuận lợi nhất khi nhiều đối tượng trở về Việt Nam thăm gia đình. Nếu hành động nóng vội, chứng cứ chưa đủ, cả đường dây có thể bị xóa dấu vết hoặc rút trở lại Campuchia; nếu chậm, các đối tượng có thể tiếp tục gây án hoặc tẩu tán chứng cứ.

46 bị cáo trong đường dây lừa đảo gần 1.000 tỷ đồng bị đưa ra xét xử, tuyên phạt mức án nghiêm khắc. Ảnh: Thùy Ninh.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Đại tá Bùi Chiến Thắng, nhiều cuộc họp được tổ chức để rà soát phương án, tính toán kỹ từng tình huống. Bài toán khó nhất không chỉ là bắt giữ đồng loạt mà còn phải bảo đảm tuyệt đối bí mật trong bối cảnh lượng người từ nước ngoài về quê ăn Tết tăng đột biến.

Phần lớn các đối tượng sử dụng vé máy bay hạng thương gia, di chuyển qua khu vực ưu tiên, trong khi cán bộ, chiến sĩ Ban chuyên án chỉ đi vé phổ thông theo quy định. Sự chênh lệch về điều kiện di chuyển khiến việc bám sát, đón lõng và kiểm soát hành trình của từng đối tượng trở nên đặc biệt phức tạp.

Đường dây tội phạm này đã lừa đảo tổng số tiền gần 1.000 tỷ đồng của 13.543 bị hại trên toàn quốc; trong đó, Bắc Ninh có hơn 300 nạn nhân bị chiếm đoạt hơn 31 tỷ đồng. 4 đối tượng giữ vai trò quản lý, phiên dịch chính trong việc giúp các đối tượng người Trung Quốc lừa đảo gồm: Đỗ Văn Nghĩa, Phạm Thị Huyền Trang, Đinh Như Quỳnh, Nìm Cún Pẩu.

Gần 200 cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), các đơn vị nghiệp vụ và công an nhiều địa phương được chia thành 43 tổ công tác triển khai tại cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, các sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Cát Bi cùng nhiều địa điểm khác. Không ít trinh sát phải bám địa bàn nhiều ngày, liên tục điều chỉnh phương án theo từng diễn biến thực tế, bảo đảm không mất dấu mục tiêu.

15 giờ ngày 22/1/2025 (đúng ngày Tết ông Công, ông Táo), giữa dòng người hối hả trở về quê đón Tết, mệnh lệnh phá án được phát đi, các mũi trinh sát đồng loạt áp sát mục tiêu. Chỉ trong ít phút, gần 60 đối tượng quan trọng của đường dây lần lượt bị khống chế ngay khi vừa nhập cảnh hoặc vừa xuống sân bay. Việc di lý hàng chục đối tượng từ nhiều tỉnh, thành phố về Bắc Ninh tiếp tục được triển khai khẩn trương, bảo đảm tuyệt đối an toàn. Theo Đại tá Bùi Chiến Thắng, yếu tố quyết định thành công của chuyên án là giữ bí mật tuyệt đối, hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng và hành động đồng loạt, đúng thời điểm.

Sau hơn một năm điều tra, tháng 2 vừa qua, Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh mở phiên tòa xét xử sơ thẩm 46 bị cáo trong đường dây này về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cáo trạng xác định, từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2025, các bị cáo đã chiếm đoạt hơn 972 tỷ đồng của 13.543 bị hại trên cả nước. Bốn bị cáo giữ vai trò quản lý, phiên dịch và giúp sức tích cực cho các đối tượng người Trung Quốc bị tuyên phạt tù chung thân; nhiều bị cáo khác nhận mức án nghiêm khắc.

"Nỗi day dứt lớn nhất của chúng tôi là không phải lúc nào cũng thu hồi được tài sản cho người dân. Dòng tiền bị chuyển qua quá nhiều lớp tài khoản, ví điện tử rồi nhanh chóng đưa ra nước ngoài, khiến việc truy vết ngày càng khó", Đại tá Nguyễn Viết Soái bộc bạch. Từ thực tế đó, lực lượng công an tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo các thủ đoạn giả danh cán bộ công an, cơ quan nhà nước để yêu cầu cập nhật căn cước, kích hoạt tài khoản dịch vụ công hoặc cài đặt ứng dụng lạ.

Chuyên án đã khép lại nhưng cuộc đấu tranh với tội phạm công nghệ cao vẫn tiếp diễn. Mỗi vụ án được làm sáng tỏ không chỉ là chiến công của lực lượng công an mà còn là lời cảnh báo để người dân nâng cao cảnh giác trước những chiếc bẫy được giăng sẵn trên không gian mạng.