Lan tỏa bản sắc trong văn học

Hội viên Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh sáng tác tại cơ sở.

Nhìn lại hành trình phát triển, nếu như thế hệ các nhà văn tên tuổi như Tô Hoài, Ma Văn Kháng, Nguyên Ngọc đã đặt những viên gạch đầu tiên cho mảng đề tài Tây Bắc, thì đội ngũ nhà văn của Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh Sơn La hiện nay đang tiếp nối mạch nguồn ấy bằng một tư duy nghệ thuật hiện đại nhưng đậm chất bản địa. Đó là một thế hệ mới giàu nhiệt huyết như Kiều Duy Khánh, Trần Nguyên Mỹ, Hoàng Lệ Thủy, Lương Mỹ Hạnh... Họ không chỉ viết bằng vốn sống, mà còn bằng trách nhiệm của những người con sinh ra từ bản làng, trưởng thành từ trong cái nôi, nguồn tư liệu phong phú, vô tận của văn hóa dân gian các dân tộc với mong muốn định vị văn học Sơn La trong dòng chảy chung của văn học Việt Nam đương đại.

Bà Lò Thị Na Ly, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh, cho hay: Hội hiện có 261 hội viên thì có trên 60% hoạt động trong lĩnh vực văn học, văn nghệ dân gian, lý luận phê bình văn học. Trong sáng tác, các tác giả luôn khéo léo đan xen giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và xu thế hội nhập, tạo nên một diện mạo văn chương vừa chân thực, vừa nhân văn và mang giá trị sâu sắc, góp thêm tiếng nói bảo tồn bản sắc văn hóa Sơn La - Tây Bắc giữa những đổi thay không ngừng của đời sống hiện đại.

Hội viên Chi hội Văn nghệ dân gian thảo luận về các tác phẩm đã được xuất bản.

Trong số các gương mặt tiêu biểu, nhà văn Kiều Duy Khánh nổi lên như một hiện tượng với sức sáng tạo dồi dào. Với 7 tập truyện ngắn, 1 tập thơ đã được xuất bản cùng hàng trăm bài thơ, truyện ngắn, tản văn được đăng tải trên các báo, tạp chí của Trung ương và tỉnh, đa số viết về đề tài văn hóa dân tộc, những tác phẩm của Kiều Duy Khánh mang đến góc nhìn đa dạng, chiều sâu cảm xúc về đời sống tâm linh, văn hóa dân gian, về con người vùng Tây Bắc. Trong đó, phải kể đến những tác phẩm nổi bật như: Tập truyện ngắn “Bí mật dưới vực sâu”, “Buổi đi săn cuối cùng”, “Trở về với núi”, “Khói chiều biên ải”; truyện ngắn “Hồn Piêu”; tản văn “Cái vòng bạc vía”, thơ “Đồng bạc trắng của bà”, “Hồn chiêng giữ vía”...

Nhà văn Kiều Duy Khánh chia sẻ: Sinh ra và lớn lên ở Sơn La, gắn bó với cuộc sống bản làng. Tình yêu và niềm đam mê với văn hóa truyền thống được bồi đắp và lớn dần, nên hầu hết các tác phẩm đều gắn liền với đề tài về văn hóa dân tộc. Tôi muốn dùng ngòi bút của mình để khắc họa vẻ đẹp cuộc sống, văn hóa nguồn cội mà bao thế hệ đồng bào nơi đây đã dày công xây dựng nên.

Bên cạnh Kiều Duy Khánh, văn học Sơn La đương đại còn có nhiều tác giả với những cá tính sáng tạo và màu sắc văn chương phong phú. Có thể kể đến tác giả Trần Nguyên Mỹ với các tập truyện ngắn “Nhãn cười”, “Cái sừng nai”, tiểu thuyết “Lũ mường” hay “Bản Hang Hổ”... mang đến cái nhìn trực diện về đời sống thường nhật của đồng bào các dân tộc, nơi những xung đột văn hóa được hóa giải bằng tình người và sự bao dung. Tác giả Hoàng Lệ Thủy với các truyện ngắn: “Gió đông rưng rức”, “Trở về Pá Cha” cũng góp thêm một mảng màu hiện thực đầy ám ảnh nhưng cũng ấm áp nghĩa tình về mảnh đất biên cương, về những số phận éo le nhưng tràn đầy nghị lực. Ngoài ra, Lương Mỹ Hạnh còn có 3 tập thơ đã xuất bản cùng hàng trăm tác phẩm thơ, truyện ngắn đã được đăng tải mang chủ đề xuyên suốt về văn hóa của đồng bào vùng Tây Bắc đã đóng góp thêm vào sự phong phú của văn học Sơn La hiện đại.

Tác giả Trần Nguyên Mỹ với các tác phẩm được xuất bản và đăng tải của mình.

Một điểm nhấn đặc biệt của văn học Sơn La chính là mảng thơ tiếng dân tộc. Những tác phẩm như “Xuân về vùng cao Lao Khô” của Đinh Văn Liển, “Bác Hồ trong lòng dân Sơn La” của Cà Thị Hoan, “Cây ban trên nương” của Lò Xuân Thương, “Bác Hồ đi tìm đường cứu nước” của Cầm Thị Chiêu, và một số tác giả tiêu biểu khác như: Hờ A Di, Cầm Vui, Lò Thị Na Ly, Lò Thanh Xuân, Đinh Quang Chưởng... đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn ngôn ngữ và chữ viết dân tộc. Đây là cách trực tiếp nhất để văn hóa nguồn cội được gìn giữ và thẩm thấu vào đời sống tinh thần của nhân dân.

Với tâm huyết của những người cầm bút, văn học Sơn La đã và đang góp phần bảo tồn, gìn giữ văn hóa nguồn cội theo cách riêng, lan tỏa vẻ đẹp của tâm hồn và nghị lực con người vùng cao đến với thế giới. Những tác phẩm của các nhà văn Sơn La hôm nay chính là nhịp cầu nối quá khứ với tương lai, là cách để văn hóa Tây Bắc mãi là một phần không thể tách rời trong dòng chảy văn hóa Việt Nam.

Thanh Đào