Lan tỏa giá trị của văn hóa đọc trong cộng đồng

Thư viện tỉnh đa dạng các loại sách phục vụ nhu cầu của bạn đọc.

Nền tảng tri thức vững vàng từ cơ sở

Trong giai đoạn 2021 - 2025, thực hiện Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng theo Quyết định số 329/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Phú Thọ đã chủ động tham mưu, kịp thời ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm đưa hoạt động thư viện đi vào nền nếp. Hệ thống thư viện công cộng toàn tỉnh đã đổi mới mạnh mẽ về phương thức hoạt động, đa dạng hóa dịch vụ thông tin dựa trên 3 hình thức chủ đạo là phục vụ tại chỗ, phục vụ lưu động và thông qua không gian mạng.

Tại Thư viện tỉnh, kết quả phục vụ bạn đọc khá ấn tượng. Trong 5 năm, thư viện cấp mới hơn 21 nghìn thẻ bạn đọc, phục vụ khoảng 1,6 triệu lượt người và đẩy mạnh số hóa tài liệu địa chí, lịch sử phục vụ nhu cầu tra cứu.

Cùng với Thư viện tỉnh, công tác mạng lưới và xã hội hóa cũng phát triển rộng khắp, đẩy mạnh phong trào “Thiếu nhi Đất Tổ kể chuyện, tuyên truyền, giới thiệu sách”, nhân rộng mô hình tủ sách gia đình, dòng họ và mô hình “Gia đình đọc sách - Gắn kết yêu thương”. Đến hết năm 2025, Phú Thọ đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu cốt lõi của Đề án như: Tỷ lệ học sinh, sinh viên được tiếp cận sử dụng thư viện đạt 85%; từ 20% - 25% người dân nông thôn và vùng khó khăn được tiếp cận dịch vụ tri thức; 100% cơ sở giáo dục các cấp có thư viện với vốn tài liệu phù hợp, trong đó 60% thư viện trường phổ thông đạt chuẩn quy định.

Đặc biệt, để hướng tới mục tiêu thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin, tỉnh đã tập trung triển khai Chương trình “Xây dựng mô hình thư viện cơ sở phục vụ nhân dân khu vực miền núi trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Chương trình tập trung rà soát cơ sở vật chất, liên kết và khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin tại cơ sở nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người dân miền núi.

Theo đồng chí Nguyễn Thị Linh Ngọc - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc xây dựng và liên kết các mô hình thư viện cơ sở có ý nghĩa quan trọng trong hình thành thói quen đọc sách, phát triển năng lực tự học của đồng bào các dân tộc thiểu số. Thời gian tới, ngành sẽ ưu tiên việc liên kết, chia sẻ tài nguyên thông tin, nhất là các tài liệu về ngôn ngữ dân tộc để phục vụ người dân, góp phần nâng cao dân trí và cải thiện chất lượng cuộc sống. Đến năm 2026, Phú Thọ phấn đấu 15% số xã xây dựng thành công mô hình “Thư viện cơ sở” phù hợp với địa bàn.

Trong năm 2026, một điểm nhấn quan trọng là việc tổ chức thành công Ngày Sách và văn hóa đọc lần thứ Năm với quy mô cấp tỉnh thông qua chuỗi hoạt động của Hội Sách Đất Tổ năm 2026. Hội sách là sự kết hợp giữa phương thức truyền thống và giải pháp công nghệ số, phát triển các câu lạc bộ đọc sách trực tuyến qua Zoom, Google Meet, tạo các hình thức đọc sách điện tử, sách nói và đẩy mạnh hoạt động xe ô tô thư viện lưu động đa phương tiện đến tận các trường học vùng sâu, vùng xa trên địa bàn.

Học sinh trường TH&THCS Lũng Vân, xã Vân Sơn đọc sách trong thư viện của nhà trường.

Đồng bộ giải pháp phát triển văn hóa đọc

Để duy trì và nâng cao kết quả đạt được, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 175/KH-UBND, ngày 15/5/2026 tiếp tục triển khai Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch đề ra các mục tiêu cụ thể: Đến năm 2030, phấn đấu trên 90% học sinh, học viên, sinh viên thường xuyên được tiếp cận, sử dụng thông tin; trên 30% người dân nông thôn và 25% người dân vùng khó khăn sử dụng dịch vụ thư viện; trên 60% người dân có kỹ năng đọc và học tập suốt đời; số lượt người truy cập sử dụng thông tin tại các thư viện đạt 250 triệu lượt/năm; 100% trường học các cấp có thư viện với 90% thư viện trường phổ thông đạt chuẩn trở lên; phấn đấu đạt mức hưởng thụ bình quân 4 bản/người dân. Tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về văn hóa đọc; phát triển thư viện số, số hóa tài nguyên thông tin; tăng cường xã hội hóa, khuyến khích phát triển thư viện tư nhân, tủ sách gia đình, dòng họ; mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế nhằm quảng bá giá trị sách và văn hóa đọc. Đồng thời, kiện toàn và nâng cao năng lực của bộ máy, đội ngũ cán bộ làm công tác thư viện.

Bên cạnh đó, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thư viện công cộng, đẩy mạnh số hóa. Đổi mới thư viện theo hướng hiện đại; xây dựng, vận hành hệ thống thư viện số và bổ sung tài nguyên thông tin điện tử, bộ sưu tập số. Tích cực xã hội hóa hoạt động thư viện. Xây dựng chính sách linh hoạt để thu hút các nguồn lực xã hội hóa, khuyến khích cá nhân và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư phát triển thư viện tư nhân, tủ sách dòng họ, tủ sách gia đình, tủ sách công nhân tại các khu công nghiệp. Lồng ghép hiệu quả nguồn sách báo từ chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa để hỗ trợ các địa bàn khó khăn, nâng cao thụ hưởng văn hóa của người dân. Mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế để phát triển văn hóa đọc. Tăng cường tham gia các sự kiện triển lãm sách quốc tế; thực hiện tuyên truyền, quảng bá các tác phẩm có giá trị của Việt Nam và của tỉnh Phú Thọ ra nước ngoài, song song với việc chọn lọc dịch thuật các tác phẩm chất lượng của thế giới để giới thiệu đến Nhân dân trên địa bàn tỉnh.

Với sự chỉ đạo sát sao của các cấp ủy Đảng, chính quyền, sự đồng hành của ngành văn hóa và toàn xã hội, văn hóa đọc trên địa bàn tỉnh chắc chắn sẽ ngày càng lan tỏa sâu rộng. Từ đó, góp phần nâng cao dân trí, bồi dưỡng nguồn nhân lực, đóng góp vào sự nghiệp phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của tỉnh.