Lan tỏa giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ di sản đến ngoại giao văn hóa

Dự lễ khai mạc có nhà báo Vũ Việt Trang, Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker, cùng đại diện các cơ quan Trung ương, thành phố Hà Nội và đông đảo du khách trong nước, quốc tế.

Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Vũ Việt Trang phát biểu tại chương trình

Triển lãm giới thiệu hơn 60 tác phẩm được tuyển chọn từ kho tư liệu ảnh của Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN), tái hiện những dấu mốc lịch sử, hoạt động văn hóa, giáo dục và đối ngoại gắn với Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Qua đó, triển lãm không chỉ tôn vinh giá trị của di sản mà còn cho thấy vai trò của tư liệu ảnh trong lưu giữ ký ức lịch sử, quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Điểm nhấn của triển lãm là những bức ảnh ghi lại khoảnh khắc các nguyên thủ quốc gia, chính khách quốc tế đến thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong các chuyến thăm chính thức Việt Nam. Tiêu biểu là hình ảnh Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton năm 2000; Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin năm 2001; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào năm 2005; Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko năm 2017; Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier và Phu nhân năm 2024; Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Phu nhân năm 2025.

Những khuôn hình không chỉ lưu giữ dấu ấn của các chuyến thăm ngoại giao mà còn cho thấy vai trò của di sản trong kết nối văn hóa, tăng cường sự hiểu biết và thiện cảm giữa Việt Nam với các quốc gia. Với không gian đạo học và những giá trị truyền thống được bồi đắp qua nhiều thế kỷ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành điểm đến đặc biệt, góp phần giúp bạn bè quốc tế tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.

Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong phát biểu tại chương trình

Phát biểu tại lễ khai mạc, nhà báo Vũ Việt Trang nhấn mạnh, triển lãm “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” kể câu chuyện về một di sản được gìn giữ, tiếp nối và lan tỏa qua nhiều thế hệ. Từ trường Quốc học đầu tiên đến điểm đến trong các hoạt động đối ngoại, Văn Miếu - Quốc Tử Giám tiếp tục khẳng định vị thế biểu tượng văn hóa Việt Nam, kết nối truyền thống với hiện tại, Việt Nam với thế giới.

Bên cạnh những hình ảnh về hoạt động đối ngoại, triển lãm còn đưa người xem trở về với diện mạo Văn Miếu - Quốc Tử Giám qua các thời kỳ. Đó là hình ảnh Khuê Văn Các năm 1960, cổng Văn Miếu năm 1967, vườn bia Tiến sĩ năm 1979, sân Bái Đường năm 1990...

Những bức ảnh tư liệu quý giúp công chúng hình dung sự đổi thay của di tích theo thời gian, đồng thời cảm nhận rõ hơn quá trình gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị một di sản tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội.

Không gian triển lãm cũng giới thiệu nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và giáo dục được tổ chức tại di tích như hội xuân, trò chơi dân gian, xin chữ đầu năm, trình diễn nghệ thuật truyền thống, tôn vinh tài năng trẻ và các chương trình giáo dục di sản dành cho học sinh, sinh viên.

Qua những hình ảnh sinh động, sức sống của truyền thống hiếu học được thể hiện trong đời sống đương đại. Đây cũng là minh chứng cho nỗ lực đổi mới cách tiếp cận di sản, đưa các giá trị lịch sử, văn hóa đến gần hơn với cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

Văn Miếu được xây dựng năm 1070, Quốc Tử Giám thành lập năm 1076, được xem là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, nơi đào tạo nhiều thế hệ nhân tài phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Trong 844 năm tồn tại của nền giáo dục khoa cử, từ kỳ thi đầu tiên đến kỳ thi cuối cùng, đã có 183 kỳ thi đại khoa, lấy đỗ 2.898 Tiến sĩ, Phó bảng.

Nhà báo Vũ Việt Trang, Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker và các đại biểu cắt băng khai mạc triển lãm

Trải qua gần một thiên niên kỷ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám vẫn là biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc Việt Nam. Những giá trị ấy được kết tinh trong kiến trúc, không gian văn hóa và hệ thống 82 bia Tiến sĩ được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong khẳng định, Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di sản quý giá mà cha ông để lại. Đây không chỉ là di tích tôn vinh đạo học, truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc mà còn là địa điểm giới thiệu, quảng bá với bạn bè quốc tế về văn hiến, văn hóa, bản sắc Việt Nam, nhất là truyền thống trọng dụng nhân tài.

Theo ông Nguyễn Văn Phong, trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, di sản cần được truyền thông, quảng bá và giới thiệu bằng nhiều phương thức.

Thành phố Hà Nội hoan nghênh TTXVN phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm, góp phần bảo tồn những tư liệu quý, xây dựng cơ sở dữ liệu và tạo thêm phương thức quảng bá hình ảnh Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Thủ đô Hà Nội và Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Để tiếp tục khai thác, phát huy giá trị di tích, ông Nguyễn Văn Phong cho biết Hà Nội mong muốn nhận được sự hợp tác, đồng hành, hỗ trợ của các nhà khoa học, cơ quan, đơn vị trong nước và quốc tế trong công tác sưu tầm tư liệu, bảo quản và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu văn hóa.

Thành phố cũng mong muốn nghiên cứu các giải pháp đưa tư liệu lên môi trường số, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận và quảng bá di sản, đưa những giá trị văn hóa đến gần hơn với nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế.

Du khách tham quan triển lãm

Ông Nguyễn Văn Phong cho rằng, việc Văn Miếu - Quốc Tử Giám đón lượng lớn du khách, trong đó có đông đảo khách quốc tế, là điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh giới thiệu, quảng bá giá trị di sản. Về phía thành phố, Hà Nội sẽ nỗ lực thực hiện trách nhiệm trong quản lý, khai thác, không chỉ gìn giữ mà còn phát huy, phát triển giá trị di sản ở tầm cao hơn.

“Nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, Hà Nội đã có kế hoạch hướng tới kỷ niệm 1.000 năm Quốc Tử Giám, với nhiều công việc cụ thể được chuẩn bị ngay từ hôm nay”, ông Nguyễn Văn Phong cho biết.

Triển lãm “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” là dịp để công chúng nhìn lại hành trình lịch sử của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đồng thời nhận diện rõ hơn vai trò của di sản trong đời sống đương đại. Từ không gian lưu giữ truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, di tích đang tiếp tục trở thành cầu nối văn hóa, góp phần lan tỏa hình ảnh và bản sắc Việt Nam trong hoạt động đối ngoại.