Lan tỏa lối sống xanh vì một Việt Nam phát triển bền vững

Bảo vệ môi trường, bảo tồn biển và đại dương là trách nhiệm của mỗi người dân, cộng đồng và cả hệ thống chính trị. Ảnh: Bích Nguyên

Thực trạng đáng lo ngại của môi trường biển

Việt Nam là quốc gia biển với hơn 3.260km bờ biển, hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ cùng vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn. Biển không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá, mà còn là không gian sinh tồn, không gian phát triển, không gian kết nối và là địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, phát triển bền vững, thịnh vượng, an ninh và an toàn.

Có thể thấy, Biển Đông giữ vị trí đặc biệt quan trọng không chỉ đối với Việt Nam, mà còn đối với khu vực và thế giới. Đây là một trong những tuyến hàng hải nhộn nhịp nhất toàn cầu, đồng thời là nơi hội tụ các hệ sinh thái biển đa dạng, giàu tiềm năng về tài nguyên và là nguồn sinh kế của hàng triệu người dân ven biển. Tuy nhiên, cùng với cơ hội phát triển, biển và đại dương nói chung, Biển Đông nói riêng cũng đang phải đối mặt với nhiều sức ép ngày càng gia tăng. Biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thời tiết cực đoan, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm môi trường biển đang trở thành những thách thức hiện hữu đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Tại nhiều vùng ven biển, tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều hệ sinh thái quan trọng như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển, rạn san hô bị suy giảm cả về diện tích và chất lượng. Một số nguồn lợi thủy sản có dấu hiệu suy kiệt do khai thác quá mức, trong khi tình trạng sạt lở bờ biển, xâm nhập mặn... đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân và sự phát triển kinh tế-xã hội của các địa phương ven biển.

Bên cạnh đó, công tác quản lý tài nguyên biển vẫn còn những hạn chế nhất định. Việc khai thác, sử dụng không gian biển ở một số nơi chưa thật sự hiệu quả; cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng còn bất cập... Những vấn đề này đòi hỏi phải có các giải pháp căn cơ, đồng bộ và lâu dài nhằm bảo vệ môi trường biển gắn với phát triển kinh tế biển bền vững.

Những chuyển biến tích cực từ chính sách đến hành động

Nhận thức rõ tầm quan trọng của môi trường và đại dương đối với sự phát triển đất nước, những năm qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững. Hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường từng bước được hoàn thiện; nhiều chương trình hành động quốc gia về giảm thiểu rác thải nhựa, bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế tuần hoàn và ứng phó với biến đổi khí hậu được triển khai rộng khắp.

Nhiều tỉnh, thành ven biển đã chủ động phát huy lợi thế để phát triển du lịch biển, kinh tế hàng hải, logistics, nuôi biển công nghệ cao, năng lượng tái tạo ngoài khơi và các ngành dịch vụ biển. Các hoạt động bảo tồn biển, phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn, bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng đạt được những kết quả tích cực.

Đáng chú ý, nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Các phong trào chống rác thải nhựa, làm sạch bãi biển, phân loại rác tại nguồn, trồng cây xanh, bảo vệ nguồn nước được triển khai rộng rãi ở nhiều địa phương, cơ quan, trường học và khu dân cư. Khái niệm xây dựng “lối sống xanh” ngày càng trở nên quen thuộc với người dân. Đó không chỉ đơn thuần là việc giảm sử dụng túi ni lông, hạn chế rác thải nhựa hay trồng thêm cây xanh, mà còn là sự thay đổi trong tư duy phát triển, hướng tới hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm môi trường sống xanh cho hiện tại và thế hệ tương lai.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An phối hợp với đoàn viên, thanh niên địa phương thu gom rác thải, làm sạch bãi biển. Ảnh: Hải Thượng

Lan tỏa lối sống xanh từ mỗi người dân

Từ ngày 4 đến 6/6, tại phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An và các cơ quan liên quan tổ chức chuỗi sự kiện truyền thông hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (5/6), Ngày Đại dương thế giới (8/6), Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026. Trong khuôn khổ chuỗi sự kiện, nhiều hoạt động quy mô lớn diễn ra, kết hợp giữa chính sách, truyền thông, văn hóa nghệ thuật và hành động cộng đồng nhằm lan tỏa mạnh mẽ thông điệp phát triển xanh và bảo vệ môi trường.

Trong đó, sự kiện phát động phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp” trên phạm vi cả nước không chỉ là một hoạt động mang tính hưởng ứng, mà còn hướng tới xây dựng phong trào thi đua thường xuyên, liên tục. Điểm đáng chú ý là các tiêu chí đều gắn chặt với đời sống hằng ngày của người dân như phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm năng lượng, trồng cây xanh, bảo vệ nguồn nước, làm sạch đường làng, ngõ xóm, dòng sông, hồ nước và bãi biển. Thông qua đó, bảo vệ môi trường không còn là khẩu hiệu mà trở thành hành động cụ thể của từng cá nhân, từng gia đình và cộng đồng dân cư.

Bên cạnh các hoạt động cộng đồng, chuỗi sự kiện năm 2026 còn tập trung thúc đẩy các giải pháp mang tính chiến lược thông qua Triển lãm kinh tế biển xanh-nông nghiệp và môi trường bền vững; Diễn đàn quốc gia về với chủ đề “Phát triển bền vững-Từ chính sách đến hành động”; Hội thảo quốc gia "Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững".

Các diễn đàn này không chỉ đánh giá thực trạng môi trường và tác động của biến đổi khí hậu, mà còn tạo không gian đối thoại giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng sạch và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, việc thảo luận, góp ý nhằm hoàn thiện chính sách trong quá trình triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo sẽ góp phần xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đây chính là bước đi quan trọng để tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên biển, tạo điều kiện phát triển các ngành kinh tế biển xanh, đồng thời bảo vệ các hệ sinh thái biển và nguồn tài nguyên quý giá cho tương lai.