Lan tỏa tinh thần học tập suốt đời

Lớp học “5 không” của cô giáo Ngọc Tâm (xã Ý Yên). Ảnh: NVCC

Vượt lên nghịch cảnh để tự học và làm người có ích

Để nhắc đến một tấm gương tiêu biểu của tuổi trẻ Ninh Bình nỗ lực vượt lên số phận, truyền cảm hứng cho không chỉ thế hệ trẻ về tinh thần không đầu hàng trước nghịch cảnh, biến những khó khăn, thách thức thành động lực để học tập, lao động và khẳng định giá trị bản thân theo đúng lời dạy của Bác: “Học không bao giờ cùng”, không thể không nhắc đến Nguyễn Thị Ngọc Tâm, hay còn có tên gọi thân thương là cô giáo “Ngọc Tâm thuỷ tinh” ở xã Ý Yên.

Ngọc Tâm không may mắn khi mắc căn bệnh xương thuỷ tinh bẩm sinh và chịu nhiều đau đớn do căn bệnh quái ác gây ra. Mọi sinh hoạt cá nhân hay di chuyển, Tâm đều phải nhờ người thân giúp đỡ. Trước đây, Ngọc Tâm từng có ước mơ được làm cô giáo, nhưng hành trình đến trường của cô chỉ dừng lại ở lớp 9 vì lý do sức khoẻ và khoảng cách đi lại xa xôi. Dù vậy, ước mơ được đứng trên bục giảng chưa bao giờ thôi cháy trong Tâm, trở thành động lực giúp cô nỗ lực vượt qua mọi trở ngại để tự học, tự trau dồi kiến thức.

Đến năm 2004, ước mơ đó của Tâm đã trở thành hiện thực khi lớp học "5 không" (không phấn, không bảng, không bục giảng, không giáo án và không học phí) được thành lập và do Tâm trực tiếp đứng lớp. Hơn 22 năm qua, từ những lớp học với sự chỉ bảo tận tình của cô giáo Ngọc Tâm thuỷ tinh, nhiều thế hệ học sinh đã có thêm kênh tiếp cận kiến thức miễn phí hết sức ý nghĩa.

Chia sẻ về lớp học đặc biệt của mình, Ngọc Tâm cho biết: Ngay từ thuở còn cắp sách đến trường, tôi đã ôm ấp khát vọng có một ngày nào đó cũng được đứng trên bục giảng để trao truyền những kiến thức và con chữ cho các thế hệ học sinh. Tuy nhiên, số phận nghiệt ngã không cho tôi cơ hội có được niềm vui đó. Dù vậy, với sự hỗ trợ của gia đình, tôi đã hiện thực hoá ước mơ ấy bằng việc mở lớp học “5 không” và bền bỉ duy trì lớp học. Do bản thân chỉ học hết lớp 9 nên tôi đã chủ động tự nghiên cứu, học tập, tự học cách sử dụng máy tính và tìm hiểu thông tin trên không gian mạng để có thể kèm cặp, giúp đỡ các em trong quá trình học tập một cách hiệu quả.

Hơn 20 năm qua, lớp học miễn phí của Ngọc Tâm không chỉ là nơi để học sinh có thêm điều kiện trau dồi kiến thức, mà còn là nơi thắp sáng những ước mơ, tiếp thêm nghị lực sống phi thường và truyền cảm hứng về tinh thần tự học, khát khao tiếp cận tri thức, sống có ích cho đời của cô gái trẻ mang trong mình căn bệnh trọng. Ngoài việc được biết đến bởi lớp học “5 không”, Ngọc Tâm còn là gương mặt nổi bật của nhiều hoạt động và dự án xã hội truyền cảm hứng cho những người có hoàn cảnh đặc biệt…

Với những đóng góp của mình, cô đã được trao tặng nhiều giải thưởng danh giá: Giải thưởng Tình nguyện quốc gia (2020); Gương mặt trẻ triển vọng Việt Nam (2022); Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu (2025); là một trong 100 nhân vật tiêu biểu của chương trình “Việc tử tế”; được vinh danh là điển hình tiêu biểu toàn quốc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Nguyễn Thị Ngọc Tâm là một trong số không ít người đã và đang ngày ngày nỗ lực vượt qua hoàn cảnh khó khăn và những éo le của cuộc sống, vươn lên tự học, tự tích luỹ kiến thức và kinh nghiệm để trở thành người có ích cho xã hội. Họ chính là những tấm gương về ý chí, nghị lực và quyết tâm vươn lên từ việc học để mọi người noi theo; cũng là những người khẳng định rõ hơn về tầm quan trọng của việc tự học để phát triển bản thân và đóng góp cho cộng đồng…

Lan toả rộng khắp phong trào học tập suốt đời

Sinh viên Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định lựa chọn thư viện để tìm hiểu, mở rộng kiến thức.

Ninh Bình là địa phương giàu truyền thống hiếu học và có nhiều mô hình học tập được triển khai đồng bộ, rộng khắp. Trên địa bàn tỉnh, nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương đã coi việc học tập thường xuyên là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá cán bộ, công chức và người lao động. Các trung tâm học tập cộng đồng ngày càng phát huy vai trò là thiết chế giáo dục ở cơ sở, góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng cho người dân, đặc biệt ở khu vực nông thôn.

Ông Nguyễn Văn Thinh, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học (HKH) xã Nam Trực chia sẻ: Phát huy truyền thống hiếu học của quê hương, những năm qua, cấp ủy, chính quyền, các nhà trường, dòng họ của xã luôn quan tâm đến công tác khuyến học, khuyến tài (KHKT), xây dựng xã hội học tập, tạo mạng lưới rộng khắp, thúc đẩy phong trào học tập trong cộng đồng. Trên địa bàn xã, phong trào xây dựng các mô hình học tập được triển khai sâu rộng, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, góp phần thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ: “Học không bao giờ cùng”.

Điểm nổi bật trong phong trào KHKT ở Ninh Bình là nhận thức của người dân về học tập suốt đời đã có sự chuyển biến rõ rệt khi có ngày càng nhiều người lao động, nông dân, cán bộ, công chức chủ động tham gia các hoạt động học tập để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất và đời sống. Trong lĩnh vực du lịch - một ngành kinh tế mũi nhọn của Ninh Bình, việc học tập ngoại ngữ, kỹ năng phục vụ và quản lý đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng sức hấp dẫn của điểm đến. Những chuyển biến đó cho thấy học tập suốt đời đang từng bước trở thành nhu cầu tự thân của người dân, gắn với lợi ích thiết thực trong cuộc sống.

Bà Lê Thị Thu Trang, chủ cơ sở homestay Tam Cốc Relax (Tổ dân phố Khả Lương, phường Nam Hoa Lư) cho biết: Với đặc thù là địa phương vùng đệm của Di sản Văn hoá và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, việc học tập của người dân địa phương tập trung vào việc trau dồi tiếng Anh, tiếng Pháp để phục vụ cho hoạt động du lịch. Trong phong trào tự học, học tập thường xuyên, những tấm gương cán bộ, đảng viên trong chi bộ gương mẫu, hăng hái với việc tự học và học tập thường xuyên đã trở thành động lực để người dân noi theo, nỗ lực tự học để nâng cao trình độ ngoại ngữ, đáp ứng tốt hơn yêu cầu công việc kinh doanh.

Bà Lê Thị Thanh Hà, Chủ tịch HKH tỉnh cho biết: Học tập suốt đời có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, bởi đây không chỉ là con đường nâng cao tri thức, mà còn là hành trình nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân. Vì vậy, trách nhiệm của các cấp HKH chính là triển khai đồng bộ các giải pháp để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa phong trào KHKT, góp phần kiến tạo, xây dựng một xã hội học tập - nơi mỗi người dân đều có cơ hội học, được học và học để sống hạnh phúc hơn.

Trên cơ sở triển khai xây dựng và duy trì hiệu quả các mô hình học tập, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình có 82,76% gia đình được công nhận “Gia đình học tập”; 83,87% “Dòng họ học tập”, 83,9%, "Cộng đồng học tập" và 91,27% “Đơn vị học tập”. Với mạng lưới 427 trung tâm học tập cộng đồng, 5 năm qua, đã có hơn 13.300 lớp dạy nghề, chuyển giao khoa học, công nghệ, các chuyên đề… được tổ chức, thu hút trên 1,75 triệu lượt người tham gia. Những lớp học này được tổ chức đã cơ bản đáp ứng yêu cầu học tập để nâng cao kỹ năng, kiến thức, sự hiểu biết trên các lĩnh vực của người dân…

Với chủ đề “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”, Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026 xác định rõ việc học tập suốt đời được đặt trong một tầm nhìn mới, với những yêu cầu mới mang tính chiến lược, chuyển mạnh từ mô hình xã hội học tập truyền thống sang xã hội học tập số; mỗi người dân có thể học mọi lúc, mọi nơi, thông qua các nền tảng số, với nguồn tài nguyên học tập phong phú và mở…

Để thích ứng với những yêu cầu của giai đoạn mới, các cấp HKH trong tỉnh xác định phải hướng tới trang bị cho người dân các nội dung thiết yếu như: Kỹ năng số, kỹ năng đổi mới sáng tạo, kỹ năng làm việc trong môi trường toàn cầu... theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng “Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời, phát triển các mô hình, phương thức, phong trào học tập theo hướng đa dạng hóa, phù hợp với các đối tượng từng địa phương”.