Lan tỏa tinh thần khuyến học nơi biên giới, hải đảo

Đồn Biên phòng Lý Sơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ các em học sinh trong Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” trên địa bàn đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Ảnh: Tuấn Anh

Đỡ đầu học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính vào tháng 7/2025, khu vực biên giới nước ta có 553 xã, phường, đặc khu thuộc 30 tỉnh, thành phố. Những năm qua, nhiều địa bàn được đầu tư trường học, giao thông, điện, nước sinh hoạt, cơ sở y tế và các công trình thiết yếu; kinh tế - xã hội từng bước phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện. Tuy nhiên, tại không ít vùng sâu, vùng xa, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn cao; việc tiếp cận các dịch vụ giáo dục, y tế và các chính sách an sinh xã hội vẫn hạn chế. Đây cũng là nguyên nhân khiến một bộ phận học sinh, nhất là con em đồng bào dân tộc thiểu số và gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đứng trước nguy cơ nghỉ học, bỏ học.

Để góp phần duy trì việc học, năm 2016, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng triển khai Chương trình “Nâng bước em tới trường" và mô hình "Con nuôi đồn Biên phòng”. Các đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và nhà trường khảo sát, lựa chọn học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt khó khăn, con gia đình chính sách, người có uy tín, dân tộc thiểu số rất ít người... để nhận đỡ đầu, hỗ trợ học tập, rèn luyện. Qua công tác đối ngoại biên phòng, đối ngoại nhân dân, một số đồn Biên phòng còn phối hợp với lực lượng bảo vệ biên giới Lào, Campuchia hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới nước bạn.

Mỗi năm học, Bộ đội Biên phòng hỗ trợ, đỡ đầu gần 3.000 lượt học sinh, trong đó có gần 200 học sinh ở Lào, Campuchia, với mức hỗ trợ 500.000 đồng/em/tháng, đến khi học hết lớp 12. Cùng với kinh phí, các đơn vị còn tặng xe đạp, quần áo, đồ dùng học tập, lương thực, thực phẩm, góp phần giảm bớt khó khăn cho học sinh và gia đình. Với học sinh mồ côi, không nơi nương tựa, các đơn vị nhận nuôi, đưa về đồn, trạm, tổ công tác để chăm sóc, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật, phù hợp phong tục, tập quán từng dân tộc. Các em được bố trí nơi ăn, ở, góc học tập riêng; đơn vị hỗ trợ 200.000 đồng/tháng phục vụ sinh hoạt và bảo đảm toàn bộ chi phí ăn, ở.

Không dừng ở việc hỗ trợ vật chất, các đơn vị còn chú trọng kết quả học tập và quá trình rèn luyện của từng em. Với học sinh được đỡ đầu, cán bộ, chiến sĩ trao đổi với gia đình, nhà trường để nắm tình hình học tập, rèn luyện. Với những em được nhận nuôi tại đồn, việc học tập, sinh hoạt và rèn luyện được tổ chức ngay trong đơn vị. Các em được kèm cặp, củng cố kiến thức, rèn luyện thể lực; làm quen với tăng gia sản xuất, tham gia hoạt động tập thể và được bồi dưỡng kỹ năng, hình thành ý thức tự lập. Qua sinh hoạt, đơn vị có điều kiện phát hiện năng khiếu, sở trường để tiếp tục bồi dưỡng.

Để duy trì chương trình, các cơ quan, đơn vị trong Bộ đội Biên phòng huy động nguồn lực ngay từ cán bộ, chiến sĩ với tinh thần trách nhiệm, tình cảm, sự sẻ chia với đồng bào nơi biên giới. Các tập thể, cá nhân từ cơ quan đến đơn vị, từ Thủ trưởng Bộ Tư lệnh đến cán bộ, chiến sĩ đều tự nguyện ủng hộ kinh phí. Các đơn vị tuyên truyền, vận động các cấp, các ngành, tổ chức, cá nhân hảo tâm cùng tham gia. Nhiều lãnh đạo tỉnh, thành phố, Bộ Quốc phòng trực tiếp nhận hỗ trợ, nhận nuôi các em. Từ năm 2016 đến nay, Bộ đội Biên phòng đã nhận đỡ đầu hơn 28.000 lượt học sinh, nhận nuôi gần 3.000 lượt học sinh tại các đồn Biên phòng, với tổng số tiền gần 500 tỷ đồng.

Trái ngọt từ hành trình nâng bước

Nguồn lực được duy trì, sự hỗ trợ được thực hiện theo từng hoàn cảnh đã góp phần tạo chuyển biến trong học tập và rèn luyện của học sinh. Tỷ lệ học sinh khá, giỏi năm sau cao hơn năm trước. Nhiều em đoạt giải trong các kỳ thi các cấp, được thầy, cô giáo và nhà trường khen ngợi, biểu dương. Một số em đỗ vào các trường đại học, các trường Quân đội, Công an. Những kết quả ấy là phần thưởng cho những năm tháng các em được tiếp sức để không phải bỏ học giữa chừng. Từ những học sinh còn nhiều thiếu thốn, có em đã trưởng thành, tiếp tục học tập ở những môi trường mới.

Trung sĩ Nguyễn Anh Vũ (người kéo xà) cùng các học viên của Học viện Biên phòng trong giờ rèn luyện thể lực. Ảnh: Khuất Huy

Những kết quả học tập, những kỳ thi đỗ đạt là dấu mốc trên hành trình trưởng thành của mỗi học sinh. Phía sau đó là nghị lực của các em, sự nỗ lực của gia đình, thầy, cô giáo và sự đồng hành của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng. Em Chu Thúy Hường, sinh năm 2004, dân tộc Nùng, quê ở thôn Quyết Tiến, xã Hoàng Văn Thụ, tỉnh Lạng Sơn, hiện là sinh viên năm thứ 5, ngành Điều dưỡng, Trường Đại học Y Hà Nội. Mồ côi bố, mẹ một mình làm lụng nuôi hai chị em Hường, năm 2016, khi đang học lớp 7, Hường được Đồn Biên phòng cửa khẩu Tân Thanh, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn nhận hỗ trợ theo Chương trình “Nâng bước em tới trường”. Suốt 3 năm trung học phổ thông, em đều đạt danh hiệu học sinh giỏi, đoạt giải cao tại kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Sinh học.

Sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2022, vì hoàn cảnh khó khăn, Hường tạm gác việc học, xuống Bắc Ninh làm công nhân để phụ giúp gia đình. Nắm được hoàn cảnh của em, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu Tân Thanh động viên Hường đăng ký xét tuyển đại học. Với 25,25 điểm tổ hợp B00 (Toán, Hóa, Sinh), em trúng tuyển nguyện vọng 1 vào Trường Đại học Y Hà Nội. Niềm vui trúng tuyển xen lẫn nỗi lo không có tiền nhập học. Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đã báo cáo Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, phối hợp với Trường Đại học Y Hà Nội vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ kinh phí, giúp Hường tiếp tục con đường học tập.

Không chỉ hỗ trợ để học sinh có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường, chương trình còn tạo điều kiện để các em được chăm sóc, nuôi dưỡng và trưởng thành trong môi trường phù hợp. Câu chuyện của Trung sĩ Nguyễn Anh Vũ, Trung đội 5, Đại đội 14, Tiểu đoàn 4, Học viện Biên phòng là một ví dụ. Quê ở xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị, khi còn bé, Vũ từng đứng trước nguy cơ phải bỏ học khi bố mẹ chia tay, em sống cùng bà ngoại già yếu, thường xuyên đau ốm. Năm 2019, khi Vũ đang học lớp 8, Đồn Biên phòng Roòn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị nhận em làm con nuôi, đón về đơn vị chăm sóc, nuôi dưỡng và phân công cán bộ, đoàn viên kèm cặp việc học.

5 năm sống, học tập cùng những người bố nuôi Biên phòng giúp Vũ có thêm điều kiện học tập, rèn luyện và dần hình thành ước mơ trở thành người lính quân hàm xanh. Trong quá trình ôn thi tốt nghiệp trung học phổ thông, em tiếp tục nhận được sự quan tâm, động viên của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Roòn. Năm 2024, Vũ trúng tuyển Học viện Biên phòng. Hiện nay, Vũ là học viên năm thứ 3 của Học viện Biên phòng.