Lan tỏa và nâng tầm di sản văn hóa trong không gian mới ở Long Sơn

Toàn cảnh Nhà lớn Long Sơn. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Hàng ngàn đoàn hành hương đến Lễ hội Trùng Cửu

Hằng năm, vào ngày mùng 9 tháng 9 âm lịch, ở di tích văn hóa-lịch sử cấp quốc gia Nhà Lớn Long Sơn (xã Long Sơn, Thành phố Hồ Chí Minh) lại bước vào Lễ hội Trùng Cửu. Lễ hội này là dịp để người dân xã Long Sơn và thập phương ghi nhớ công ơn của ông Lê Văn Mưu-người khai sáng ra tín ngưỡng Đạo Ông Trần.

Năm 1910, từ vùng biển Hà Tiên, ông Lê Văn Mưu dẫn đoàn người vượt biển đến Long Sơn khai ấp, lập làng bằng nghề làm muối, trồng lúa, đánh bắt tôm cá. Ông là người có tấm lòng nhân ái, thường cứu nạn người dân đói khổ. Quá trình sinh sống ở Long Sơn, ông thường xuyên giảng dạy cho người dân về đạo làm người. Đó là lấy “nhân-nghĩa-lễ-trí-tín” làm trọng, sống hòa thuận, vui vẻ, sẵn sàng cứu người hoạn nạn và phải biết ơn những người vị quốc vong thân… Sinh thời ông Lê Văn Mưu ở trần, đi chân trần, đầu không đội mũ. Năm 1935, ông qua đời, người dân tôn kính nên gọi là Ông Trần. Từ đó, người dân Long Sơn noi theo lẽ sống, cách sống của ông nên gọi là Đạo Ông Trần.

Những người già ở xã Long Sơn. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Nét độc đáo của tín ngưỡng Đạo Ông Trần là không kinh kệ mà chỉ truyền khẩu những đạo lý sống, đạo làm người từ đời này sang đời khác. Đến nay những người dân theo tín ngưỡng Đạo Ông Trần ở Long Sơn vẫn giữ những nét xưa như tóc để dài, bối củ hành, râu để dài, chuyên mặc áo bà ba đen, trên áo chỉ có 5 nút để thể hiện: “nhân-nghĩa-lễ-trí-tín”.

Lễ hội Trùng Cửu (tức 2 con số 9) do Ông Trần đề ra từ xa xưa, với ý nghĩa để mọi người cầu cho bình an, sức khỏe và tưởng nhớ công ơn những bậc tiền hiền. Du khách thập phương về Nhà lớn Long Sơn trong những ngày này được thưởng thức những món ăn truyền thống, đặc trưng của Long Sơn miễn phí, được bố trí nơi nghỉ ngơi. Du khách đến đây được đón người thân trở về nhà.

Du khách, người dân dâng lễ ở Lễ hội Trùng Cửu năm 2026. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Ngoài phần lễ diễn ra tại Nhà lớn Long Sơn, phần hội do chính quyền xã Long Sơn chủ trì tổ chức được làm mới, với không gian mới như chương trình biểu diễn đờn ca tài tử, trò chơi dân gian, ẩm thực đêm và leo núi Nứa. Những chương trình đã tạo cho Lễ hội Trùng Cửu sức sống mới, từ đây càng lan tỏa thêm những giá trị văn hóa tốt đẹp đến đông đảo người dân. Đặc biệt ở lễ hội Trùng Cửu năm nay còn có cả những du khách người Mỹ đến đi lễ, tham quan.

Bà Lê Thị Kiềm, cháu đời thứ tư của Ông Trần kiêm Quản lý di tích Nhà Lớn Long Sơn cho biết Lễ hội Trùng Cửu năm nay ghi nhận 4.000 đoàn hành hương từ khắp nơi đến đăng ký tế lễ và viếng thăm.

Người dân xã Long Sơn làm bánh để đón tiếp du khách. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Lần đầu tiên tham gia lễ hội, chị Nguyễn Phương Thảo, du khách đến từ Thái Bình (cũ) chia sẻ rằng chị đã tìm hiểu về Long Sơn qua mạng và rất tò mò với Đạo Ông Trần, muốn khám phá Nhà lớn Long Sơn, tham gia lễ hội Trùng Cửu. "Quả thực nét văn hóa, sự cổ kính ở đây đã gây ấn tượng đẹp cho tôi. Lễ diễn ra văn minh, trật tự. Những du khách như tôi được đón tiếp nồng hậu, chân tình", chị Thảo chia sẻ.

Xây dựng Long Sơn thành điểm đến văn hóa, sinh thái đặc trưng

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Long Sơn Bùi Thị Thu Hương cho biết, di tích Nhà Lớn Long Sơn đang được Thành phố Hồ Chí Minh xem xét đưa vào danh mục các sản phẩm du lịch trọng điểm của thành phố để công bố trong thời gian tới, tạo động lực lớn thúc đẩy phát triển du lịch di sản bền vững. Đề án thành lập phường Long Sơn đã được Hội đồng nhân dân Thành phố thông qua.

Du khách đi lễ Trùng Cửu ở Nhà lớn Long Sơn tháng 10/2026 vừa qua. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Xã Long Sơn định hướng phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, lấy người dân làm chủ thể tham gia, hưởng lợi, bảo tồn di sản và gìn giữ môi trường sinh thái làm nguyên tắc xuyên suốt. Xã đang xây dựng đề án phát triển du lịch xã Long Sơn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Đề án nghiên cứu các nhóm sản phẩm có khả năng kết nối: Trải nghiệm đời sống, nghề truyền thống và sinh kế cộng đồng; du lịch văn hóa tâm linh, tìm hiểu di tích và lễ hội truyền thống với Nhà Lớn Long Sơn là điểm nhấn; trải nghiệm không gian làng bè, ẩm thực và sản phẩm hải sản địa phương khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, an toàn; du lịch sinh thái, khám phá núi Nứa, cảnh quan sông nước và hoạt động thể thao ngoài trời.

Nhà lớn Long Sơn trong Lễ hội Trùng Cửu năm 2026. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Dự kiến trong năm 2026 xã hoàn thành đề án từ đó tạo cơ sở huy động nguồn lực, kết nối doanh nghiệp lữ hành, phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng hình ảnh Long Sơn thành điểm đến văn hóa-sinh thái-cộng đồng đặc trưng của Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo nhiều chuyên gia, trong bối cảnh siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh những nét đẹp của văn hóa ở Long Sơn càng có điều kiện để lan tỏa và nâng tầm. "Chúng tôi xác định phát triển đô thị mới Long Sơn trên tinh thần giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử truyền thống, văn hóa đặc trưng của địa phương, bảo đảm sự đồng thuận cao và nâng cao chất lượng đời sống toàn diện của Nhân dân", bà Bùi Thị Thu Hương cho biết thêm.