Làng gốm ngàn năm Kim Lan tạo sinh kế từ du lịch trải nghiệm
Với lịch sử hơn một thiên niên kỷ, làng gốm Kim Lan đang mở rộng du lịch trải nghiệm như một hướng tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.
Nghệ nhân Kim Lan tạo hình sản phẩm gốm thủ công từ nguồn đất sét trắng đặc trưng của địa phương. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Với hàng trăm lò gốm hoạt động, doanh thu hàng trăm tỉ đồng mỗi năm và hệ thống điểm tham quan, trải nghiệm mở cửa đón khách, Kim Lan từng bước kết hợp bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững.
Làng gốm Kim Lan trước đây thuộc huyện Gia Lâm, là một trong những vùng nghề cổ nằm ven sông Hồng, phía Đông nam kinh thành Thăng Long xưa. Nhờ nguồn đất sét trắng dồi dào, nghề gốm tại đây hình thành sớm và phát triển liên tục qua nhiều thế kỷ.
Cổng làng Kim Lan. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Các cuộc khai quật tại di chỉ bãi Hàm Rồng vào các năm 2001 và 2003 cho thấy hoạt động sản xuất gốm ở Kim Lan kéo dài từ thế kỷ thứ 7 đến thứ 18. Từ thế kỷ thứ 8, gốm Kim Lan đã được xếp vào nhóm sản vật quý cùng với lụa, gấm, châu, ngọc.
Không chỉ nổi bật với các dòng sản phẩm tinh xảo, Kim Lan còn duy trì dòng gốm mộc, gốm thô với phong cách giản dị, phục vụ nhu cầu dân dụng. Đến thập niên 1990, địa phương có khoảng 750 lò sản xuất, chủ yếu làm bát đĩa và đồ gia dụng.
Năm 2025, làng nghề có hơn 350 lò gốm hoạt động. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Theo báo Hà Nội Mới, hiện nay, quy mô được tinh gọn theo hướng chất lượng và thân thiện môi trường. Năm 2025, làng nghề có hơn 350 lò gốm hoạt động, thu hút hàng ngàn lao động, mang lại doanh thu ước khoảng 500 tỉ đồng mỗi năm. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu sang các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc.
Nhiều dòng sản phẩm gốm dân dụng và mỹ nghệ của Kim Lan được tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Kim Lan hiện có 17 nghệ nhân, trong đó có một nghệ nhân ưu tú và bảy nghệ nhân Hà Nội. Làng nghề sở hữu nhiều sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao, cùng các tác phẩm gốm thủ công cỡ lớn được xác lập kỷ lục trong nước và công nhận là sản phẩm độc đáo.
Nghề gốm Kim Lan được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2025. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Tháng 1-2025, nghề gốm Kim Lan được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ghi nhận giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học của làng nghề ngàn năm. Định hướng phát triển của địa phương đặt trọng tâm vào du lịch văn hóa và làng nghề, coi đây là một trong những trụ cột để xây dựng điểm đến an toàn, thân thiện và chất lượng.
Làng Kim Lan trở thành khu dạo bộ, chụp ảnh và trải nghiệm văn hóa làng nghề. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Ngày 2-8-2024, Hà Nội công nhận Kim Lan là Điểm du lịch cấp thành phố. Hệ sinh thái trải nghiệm từng bước được hoàn thiện với Bảo tàng gốm sứ Kim Lan, trung tâm thiết kế sáng tạo và giới thiệu sản phẩm OCOP, các xưởng gốm mở cửa cho khách tham quan, cùng cụm di tích đình, chùa, miếu cổ.
Du khách có dịp quan sát quy trình tráng men và hoàn thiện gốm thủ công tại xưởng. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Vào dịp Tết Nguyên đán, lượng khách về Kim Lan thường tăng, kết hợp tham quan, trải nghiệm, mua sắm. Du khách có thể trực tiếp tham gia các công đoạn tạo hình, tráng men, nung gốm, đồng thời lựa chọn sản phẩm thủ công làm quà Tết.
Mô hình gắn làng nghề với du lịch được kỳ vọng trở thành động lực cho kinh tế văn hóa địa phương. Ảnh: Nguyễn Hồng Sơn
Không gian ven sông Hồng tạo nên tuyến dạo bộ, chụp ảnh và nghỉ ngơi, góp phần đa dạng hóa trải nghiệm. Mô hình gắn làng nghề với du lịch được kỳ vọng trở thành động lực cho kinh tế văn hóa địa phương, hướng đến phát triển xanh và bền vững.
