Ứng Thiên định hình không gian văn hóa - làng nghề trong dòng chảy hội nhập

Nhân dịp đầu năm mới 2026, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ứng Thiên Nguyễn Chí Viễn về tầm nhìn và những định hướng lớn của địa phương.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ứng Thiên Nguyễn Chí Viễn. Ảnh: VN

- Năm 2026 - năm đầu tiên triển khai nghị quyết của Đảng bộ xã sau khi thành lập, đồng chí có thể khái quát những định hướng lớn về phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời gian tới?

- Xuân Bính Ngọ 2026 có ý nghĩa đặc biệt đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Ứng Thiên, bởi đây là năm đầu tiên xã chính thức vận hành bộ máy sau khi được thành lập. Hiện tại, Ứng Thiên có diện tích hơn 38km², quy mô dân số gần 54.000 người, với 29 thôn dân cư; toàn xã có hơn 2.000 đảng viên đang sinh hoạt tại các chi bộ.

Trong giai đoạn 2020-2025, mặc dù gặp nhiều khó khăn do dịch bệnh, thiên tai và yêu cầu tổ chức lại bộ máy, các Đảng bộ tiền thân đã phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động, sáng tạo, đạt được nhiều kết quả quan trọng và khá toàn diện: Tổng giá trị sản xuất của xã Ứng Thiên đạt hơn 4.004 tỷ đồng, tăng trưởng 8,3%; tốc độ tăng trưởng duy trì ổn định; thu nhập bình quân đầu người liên tục được nâng lên; an sinh xã hội được bảo đảm; tỷ lệ hộ nghèo đến cuối năm 2025 cơ bản không còn theo chuẩn mới.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, xã Ứng Thiên xác định phát triển kinh tế theo hướng nhanh, bền vững, lấy chất lượng sống của người dân làm trung tâm.

Quang cảnh xã Ứng Thiên. Ảnh: VN

Trên cơ sở định hướng chung của thành phố Hà Nội, Ứng Thiên tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng thương mại - dịch vụ, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; đồng thời phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, ứng dụng khoa học - công nghệ. Trong đó, công nghiệp văn hóa và phát triển làng nghề gắn với du lịch được xác định là động lực tăng trưởng mới, tạo sinh kế ổn định và nâng cao giá trị gia tăng cho địa phương.

- Công nghiệp văn hóa đang được xác định là hướng đi quan trọng. Theo đồng chí, đâu là những lợi thế và tiềm năng nổi bật để Ứng Thiên phát triển lĩnh vực này gắn với bản sắc văn hóa địa phương và định hướng chung của thành phố?

- Ứng Thiên là vùng đất có bề dày lịch sử - văn hóa, hội tụ nhiều giá trị đặc sắc của vùng ven đô phía Nam Thủ đô. Toàn xã hiện có gần 100 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có nhiều di tích cấp quốc gia và cấp thành phố; cùng 17 lễ hội truyền thống được duy trì hằng năm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố thăm Khu lưu niệm Trưởng ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn. Ảnh: VN

Tiêu biểu là Khu lưu niệm Trưởng ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn (thôn Bặt Chùa), Khu lưu niệm đồng chí Trần Đăng Ninh (thôn Quảng Nguyên), hệ thống đình, chùa, miếu cổ và các di chỉ khảo cổ học có niên đại từ thời tiền sử đến thời kim khí. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa một cách bền vững.

Công nghiệp văn hóa mà chúng tôi hướng tới không chỉ là khai thác di sản, mà là kiến tạo không gian văn hóa sống, nơi các giá trị truyền thống được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ, trải nghiệm có giá trị kinh tế và chiều sâu nhân văn.

Giá trị cốt lõi của định hướng này là lấy con người làm trung tâm: Mỗi nghệ nhân, mỗi người lao động làng nghề, mỗi người dân đều là một “đại sứ văn hóa”, góp phần lan tỏa hình ảnh một Ứng Thiên thân thiện, mến khách, giàu bản sắc trong dòng chảy hội nhập toàn cầu.

Việc phát triển công nghiệp văn hóa của Ứng Thiên được đặt trong tổng thể định hướng chung của Hà Nội - Thành phố sáng tạo, trung tâm văn hóa lớn của cả nước, với mục tiêu đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững.

Theo đó, địa phương tập trung phát triển công nghiệp văn hóa dựa trên ba trụ cột: Không gian di sản - ký ức lịch sử, gắn với các danh nhân, di tích tiêu biểu; không gian làng nghề - sáng tạo dân gian, nơi sản phẩm thủ công truyền thống được nâng tầm thành sản phẩm văn hóa - du lịch; không gian lễ hội - trải nghiệm cộng đồng, đáp ứng nhu cầu du lịch văn hóa ngày càng cao của người dân Thủ đô và du khách quốc tế.

Quang cảnh xã Ứng Thiên

Chúng tôi chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng “mở”, gắn với dòng chảy hội nhập kinh tế toàn cầu, phù hợp với xu thế tiêu dùng văn hóa hiện đại, nhưng vẫn giữ được cốt cách, chiều sâu và hồn cốt của làng quê Bắc Bộ.

- Đối với các làng nghề truyền thống, nhất là làng nghề Quảng Phú Cầu, xã Ứng Thiên có những giải pháp gì để vừa bảo tồn giá trị nghề truyền thống, vừa nâng cao giá trị kinh tế và cải thiện môi trường sống?

- Làng nghề là tài sản quý của Ứng Thiên, trong đó Quảng Phú Cầu với nghề tăm hương hơn 100 năm tuổi là điểm nhấn tiêu biểu. Bên cạnh đó, xã còn có các làng nghề rèn, mây tre đan, thủ công mỹ nghệ…, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển của làng nghề cũng đặt ra những thách thức lớn về môi trường, mặt bằng sản xuất và đổi mới công nghệ.

Du khách quốc tế tham quan làng nghề Quảng Phú Cầu, xã Ứng Thiên. Ảnh: VN

Xã xác định rõ 5 “điểm nghẽn” cần tập trung giải quyết để tạo môi trường sống tốt hơn cho người dân, trong đó nổi bật là hạ tầng kỹ thuật, môi trường làng nghề và chất lượng nguồn nhân lực. Từng bước quy hoạch, xây dựng và mở rộng các cụm công nghiệp; khuyến khích di dời cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư; hỗ trợ các hộ, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đầu tư máy móc, hệ thống xử lý chất thải, giảm thiểu ô nhiễm.

Quan điểm xuyên suốt là phát triển làng nghề phải đi đôi với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống. Song song với đó, xã chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho người lao động, để mỗi người thợ không chỉ giỏi nghề, mà còn có khả năng tham gia giới thiệu sản phẩm, hướng dẫn du khách, góp phần gia tăng giá trị văn hóa và kinh tế cho làng nghề.

- Trong thời gian tới, xã Ứng Thiên làm gì để gắn phát triển làng nghề với du lịch văn hóa - trải nghiệm, đón dòng khách trong nước và quốc tế, đặc biệt trong dịp Tết và mùa lễ hội, thưa đồng chí?

- Du lịch văn hóa - làng nghề là hướng đi phù hợp với tiềm năng và định hướng phát triển của Ứng Thiên. Trung bình mỗi năm, địa phương đón hàng chục nghìn lượt du khách trong nước và quốc tế, tập trung nhiều vào dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội.

Quang cảnh làng nghề Quảng Phú Cầu, xã Ứng Thiên. Ảnh: VN

Ngay từ đầu Xuân Bính Ngọ 2026, xã đã chủ động trang hoàng cảnh quan, chỉnh trang đường làng, ngõ xóm; mở cửa các di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có Khu lưu niệm Trưởng ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn, phục vụ nhân dân và du khách du xuân, trẩy hội. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm vận động người dân đi lễ đầu năm văn minh, an toàn; đồng thời bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, tạo ấn tượng tốt đẹp cho du khách.

Về lâu dài, Ứng Thiên định hình không gian du lịch theo hướng kết nối làng nghề - di tích - lễ hội - trải nghiệm sinh thái; tăng cường liên kết với các địa phương lân cận và các sở, ngành của thành phố trong quy hoạch, bảo tồn di sản, đào tạo nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, giới thiệu điểm đến.

Để phát triển du lịch văn hóa - làng nghề một cách bền vững, Ứng Thiên đặc biệt coi trọng liên kết và phối hợp đa chiều, coi đây là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa.

Hoạt động đón năm mới Bính Ngọ 2026 của các cô giáo và học sinh Trường Tiểu học Liên Bạt, xã Ứng Thiên. Ảnh: VN

Trước hết là liên kết không gian, kết nối Ứng Thiên với các địa phương lân cận trong các tuyến du lịch phía Nam Thủ đô, hình thành hành trình trải nghiệm khép kín từ trung tâm Hà Nội về vùng ven đô: Tham quan di tích - trải nghiệm làng nghề - thưởng thức ẩm thực - nghỉ dưỡng sinh thái.

Thứ hai là liên kết ngành, trong đó xã chủ động phối hợp với các sở, ngành của thành phố trong công tác quy hoạch, bảo tồn di sản, đào tạo nguồn nhân lực văn hóa - du lịch, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, giới thiệu điểm đến. Đặc biệt, việc số hóa di tích, làng nghề, xây dựng bản đồ du lịch thông minh, truyền thông đa ngôn ngữ được coi là hướng đi cần thiết để đón dòng khách quốc tế trong giai đoạn tới.

Thứ ba là liên kết với doanh nghiệp, nhà sáng tạo, nghệ sĩ, nhà thiết kế, nhằm đưa các giá trị văn hóa truyền thống vào các sản phẩm sáng tạo mới, gia tăng giá trị kinh tế cho làng nghề, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

- Nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ 2026, đồng chí có thông điệp và kỳ vọng gì muốn gửi tới cán bộ, đảng viên, nghệ nhân làng nghề và nhân dân xã Ứng Thiên?

- Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Ứng Thiên bước vào năm Bính Ngọ 2026 với quyết tâm chính trị cao, tinh thần đoàn kết và khát vọng phát triển mạnh mẽ. Chúng tôi kiên định mục tiêu xây dựng Ứng Thiên trở thành địa chỉ thân thiện của du khách, nơi đáng sống của người dân, nơi mỗi người dân được thụ hưởng thành quả phát triển, yên tâm lao động, sản xuất và gắn bó lâu dài với quê hương.

Làng nghề Quảng Phú Cầu thu hút nhiều du khách trong nước và quốc tế. Ảnh: VN

Đảng bộ, chính quyền xã Ứng Thiên xác định rõ, phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà còn là chiến lược xây dựng con người, xây dựng môi trường sống và nâng cao chất lượng xã hội. Mỗi cán bộ, đảng viên phải là người tiên phong trong xây dựng nếp sống văn minh; mỗi người dân là một chủ thể sáng tạo và gìn giữ văn hóa.

Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến người lao động ở các làng nghề, coi họ không chỉ là người sản xuất, mà còn là người dẫn dắt trải nghiệm, người kể câu chuyện văn hóa của quê hương. Khi mỗi người dân đều thân thiện, cởi mở, mến khách, thì chính cộng đồng sẽ tạo nên sức hút bền vững cho du lịch và hình ảnh đẹp của Ứng Thiên trong lòng du khách.

Với tinh thần đó, Đảng bộ, chính quyền xã quyết tâm xây dựng Ứng Thiên trở thành địa phương phát triển hài hòa giữa kinh tế - văn hóa - môi trường, là điểm đến an toàn, hấp dẫn đối với du khách và là nơi người dân thực sự cảm thấy yên tâm, tự hào và hạnh phúc khi sinh sống.

Nhiều người trẻ tìm đến Quảng Phú Cầu để tham quan, chụp ảnh. Ảnh: VN

Không gian văn hóa làng nghề Quảng Phú Cầu. Ảnh: VN

Nhân dịp xuân Bính Ngọ 2026, thay mặt Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ xã Ứng Thiên, tôi xin gửi tới toàn thể cán bộ, đảng viên, các bậc lão thành, nghệ nhân làng nghề và nhân dân lời chúc sức khỏe, hạnh phúc, an khang, thịnh vượng; trân trọng cảm ơn sự đồng hành, đóng góp quý báu của nhân dân và mong tiếp tục nhận được sự ủng hộ để Ứng Thiên bước vào năm mới với niềm tin, khát vọng và những bước phát triển vững chắc hơn nữa.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Vân Nga