Lạng Sơn: Cửa khẩu thông minh mở lối tăng trưởng

Trong nhiệm kỳ 2020–2025, tỉnh Lạng Sơn đã phân bổ trên 10.000 tỷ đồng vốn đầu tư công cho khu vực cửa khẩu, tăng hơn 6.000 tỷ đồng so với giai đoạn trước. Hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai đồng bộ, như cải tạo, mở rộng quốc lộ 4B; các tuyến đường kết nối cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu song phương; đầu tư hiện đại hóa hệ thống logistics, kho bãi, kiểm dịch… Qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa trên địa bàn.

Cùng với đầu tư hạ tầng, thủ tục hành chính từng bước được đơn giản hóa, chuyển đổi số được đẩy mạnh trong quản lý, điều hành hoạt động xuất nhập khẩu, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Nhờ những giải pháp đồng bộ, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu Lạng Sơn đạt nhiều kết quả tích cực, hiệu suất thông quan cao, có thời điểm đạt trên 2.000 lượt xe mỗi ngày

Nhờ những giải pháp đồng bộ, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu Lạng Sơn đạt nhiều kết quả tích cực, hiệu suất thông quan cao, có thời điểm đạt trên 2.000 lượt xe mỗi ngày. Giai đoạn 2021–2025, kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn tỉnh đạt 234,58 tỷ USD; trong đó kim ngạch xuất khẩu hàng hóa địa phương ước đạt 780 triệu USD, tăng bình quân 8,81% mỗi năm. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Tuy nhiên, vào những thời điểm cao điểm, hệ thống hạ tầng bến bãi tại khu vực cửa khẩu, đặc biệt là cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, vẫn đối mặt với tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến hoạt động thông quan. Bà Nguyễn Thị My Hương, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hữu Nghị Xuân Cương cho biết, với vai trò là đơn vị kinh doanh hạ tầng bến bãi lâu năm, doanh nghiệp đang đề xuất mở rộng thêm khoảng 120 ha để đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu ngày càng tăng.

“Chúng tôi đã và đang đề xuất với tỉnh và các cơ quan liên quan về việc mở rộng diện tích bến bãi. Hiện nay, đơn vị đang hoàn thiện các thủ tục theo quy định và kỳ vọng sớm được phê duyệt để tiếp tục đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, công nghệ, đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu rất lớn qua cửa khẩu Hữu Nghị, nơi có kim ngạch xuất nhập khẩu đường bộ lớn nhất cả nước, kết nối Việt Nam với Trung Quốc và các nước ASEAN”, bà Hương cho biết thêm.

Lạng Sơn những năm gần đây thu hút thêm nhiều nhà đầu tư mới, mang lại diện mạo và động lực phát triển mới cho kinh tế cửa khẩu. Điển hình là Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn

Bên cạnh các doanh nghiệp hoạt động lâu năm trong lĩnh vực bến bãi, logistics xuyên biên giới, Lạng Sơn những năm gần đây thu hút thêm nhiều nhà đầu tư mới, mang lại diện mạo và động lực phát triển mới cho kinh tế cửa khẩu. Điển hình là Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn với diện tích hơn 143 ha, tổng vốn đầu tư gần 3.300 tỷ đồng, công suất xử lý khoảng 1.500 xe mỗi ngày. Dự án được đầu tư theo các tiêu chuẩn công nghệ hiện đại như IoT, 5G, AI, Big Data, Digital Twins và các giải pháp tự động hóa như xe tự hành, drone, khóa thông minh… Qua đó giúp tối ưu hóa quy trình vận hành, tiết kiệm khoảng 40% chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Ông Đào Văn Thuấn, Phó Giám đốc Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn cho biết, dù tham gia sau nhưng đơn vị mong muốn tạo ra giá trị khác biệt, đóng góp tích cực vào chuỗi cung ứng logistics xuyên biên giới.

“Chúng tôi luôn luôn đề cao sự an toàn về mặt con người, cùng với các chế độ sinh hoạt, đời sống của cán bộ nhân viên. Chúng tôi cũng đặc biệt quan tâm tới đời sống của lực lượng tài xế và cán bộ nhân viên của các doanh nghiệp đối tác, tập trung vào quan tâm tới từng bữa ăn, chế độ cho mọi người. Hiện tại chúng tôi đã xây dựng 5 nhà ăn công vụ lớn, bao gồm cung cấp ăn uống, tắm giặt, nghỉ ngơi và các dịch vụ phụ trợ khác. Đứng chân địa bàn Lạng Sơn thì chúng tôi nhận thấy tất cả mọi nhiệm vụ phải gắn liền với sự phát triển chung của tỉnh”, ông Thuấn nói.

Tuy nhiên, vào những thời điểm cao điểm, hệ thống hạ tầng bến bãi tại khu vực cửa khẩu, đặc biệt là cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, vẫn đối mặt với tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến hoạt động thông quan

Ngày 17/8/2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 865/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại tỉnh Lạng Sơn với tổng kinh phí gần 8.000 tỷ đồng. Đề án được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả thông quan, tăng thu ngân sách và đưa Lạng Sơn trở thành cửa ngõ giao thương hàng hóa đường bộ lớn giữa Việt Nam với Trung Quốc và ASEAN. Hiện địa phương đang khẩn trương triển khai các dự án thành phần nhằm sớm đưa mô hình cửa khẩu thông minh vào vận hành. Ông Vũ Đình Việt, Trưởng phòng Quản lý Dự án 3, Ban Quản lý Dự án đầu tư và Xây dựng tỉnh Lạng Sơn cho biết, ba dự án trọng điểm trong Đề án gồm mở rộng các tuyến đường vận chuyển hàng hóa chuyên dụng tại cửa khẩu Hữu Nghị và Tân Thanh, cùng xây dựng nhà làm việc liên ngành cho các lực lượng chức năng.

“Với tính cấp bách của dự án chủ đầu tư liên tục đôn đốc nhà thầu thi công đẩy nhanh tiến độ các dự án, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để thực hiện công tác GPMB và sẽ cố gắng triển khai nhanh nhất, sớm nhất để hoàn thành công trình đưa vào sử dụng, góp phần phát triển KTXH của tỉnh và thực hiện thành công Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh đã được Thủ tướng phê duyệt", ông Việt nhấn mạnh.

Nhiệm kỳ 2025–2030, Lạng Sơn tiếp tục xác định kinh tế cửa khẩu là động lực tăng trưởng quan trọng, tập trung xây dựng cửa khẩu thông minh, phát triển thương mại - dịch vụ, thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Tỉnh ưu tiên nâng cấp hệ thống cửa khẩu, hoàn thiện kết cấu hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, tăng cường hợp tác với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) để hình thành khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm logistics và đầu mối xuất nhập khẩu của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

"Hiện cặp cửa khẩu thông minh Hữu Nghị và Tân Thanh tại Lạng Sơn dự kiến sẽ đưa vào hoạt động vào tháng 6/2026 với 14 làn xe rất hiện đại giữa 2 bên sẽ đi vào hoạt động, lưu lượng 1 xe lưu thông không quá 1 phút 7 giây. Để một khối lượng hàng hóa lớn lên Lạng Sơn, nguồn hàng hóa phải bắt nguồn từ hạ tầng. Phải có những tuyến cao tốc như Thái Nguyên - Lạng Sơn, cao tốc Quảng Ninh - Lạng Sơn, cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn và Cao Bằng - Lạng Sơn. Do đó, tỉnh tập trung đẩy mạnh ở nhiệm kỳ này ngoài vấn đề lưu thông hàng hóa xuất nhập khẩu ở các cửa khẩu thì sẽ tập trung vào các khu công nghiệp, hạ tầng và công nghiệp phải gắn liền với nhau và tạo ra sự tăng trưởng tích cực toàn diện", ông Nguyễn Cảnh Toàn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết.

Thời gian tới, Lạng Sơn ưu tiên phát triển các loại hình dịch vụ gắn với kinh tế cửa khẩu, trọng tâm là logistics, kiểm nghiệm, kiểm dịch theo hướng hiện đại, văn minh, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp; đồng thời đẩy mạnh hợp tác xây dựng cửa khẩu thông minh Việt Nam - Trung Quốc, phấn đấu đưa Lạng Sơn trở thành một trong những cực tăng trưởng quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Nguyễn Hoàng - Duy Thái/VOV - Đông Bắc