Lãnh địa của 'nữ hoàng linh trưởng'

Diện kiến “Nữ hoàng linh trưởng”

Một buổi sớm tinh mơ đầu năm 2026, trong lúc theo chân những người Bru-Vân Kiều ở bản Khe Sung đi tuần rừng, chúng tôi tình cờ nghe được những âm thanh lạ phát ra từ vách núi đá vôi cao ngất nằm cạnh bản. Đảo mắt quan sát một vòng, chúng tôi nhìn thấy loài loài linh trưởng, khoác trên mình bộ lông nhiều màu sặc sỡ, đang nhảy nhót chuyền cành, kêu hú inh ỏi cả một góc rừng. Sẵn có camera và máy ảnh trong tay, nhóm chúng tôi cố gắng tiếp cận thật gần để ghi hình, chụp ảnh được rõ nét về loài thú quý hiếm này.

Hình ảnh voọc chà vá chân nâu được ghi hình tại bản Khe Sung, xã Kim Ngân - Ảnh: V. Minh

Thấy chúng tôi tò mò tìm hiểu, khám phá về đàn linh trưởng có bộ lông nhiều màu sặc sỡ, già làng bản Khe Sung Hồ Minh Công đứng cạnh bên cất lời: “Quanh khu vực bản Khe Sung, hiện bà con ước tính có hơn chục đàn voọc đen gáy trắng và voọc chà vá chân nâu đang sinh sống rất an toàn. Mỗi đàn như vậy thường có khoảng 13 đến hơn 20 con. Với quan niệm “đất lành chim đậu”, từ nhiều năm qua, đồng bào tại bản Khe Sung đã chọn cách chung sống hài hòa với tự nhiên, quyết tâm bảo vệ các loài muôn thú một cách nghiêm ngặt.

Nhờ đó, Khe Sung đã trở vùng đất bình an cho muông thú, đặc biệt là đối với các loài linh trưởng như khỉ, voọc đen gáy trắng, voọc chà vá chân nâu. Thi thoảng, bà con vẫn tận mắt nhìn thấy những con voọc đen gáy trắng, voọc chà vá chân nâu tìm xuống vườn nhà dân để ăn chuối, ngô, sắn… rất ngang nhiên mà không mấy sợ sệt con người. Bà con nơi đây cũng luôn động viên nhau không làm gì gây hại cho các đàn linh trưởng, khiến chúng sợ sệt rồi bỏ xứ mà đi…”.

Cán bộ Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Trường Xuân (Hạt Kiểm lâm Trường Sơn) tuyên truyền về công tác bảo vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã tại bản Khe Sung, xã Kim Ngân - Ảnh: V.Minh

Anh Nguyễn Thanh Hải, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Trường Xuân (Hạt Kiểm lâm Trường Sơn) cho biết: “Địa bàn hai xã Kim Ngân và Trường Sơn của tỉnh Quảng Trị đã từng ghi nhận và công bố về sự xuất hiện của nhiều loài động vật quý hiếm, trong đó có voọc đen gáy trắng, voọc chà vá chân nâu. Căn cứ vào các đặc điểm trong bức hình này, chúng tôi nhận định đây là đàn voọc chà vá chân nâu, rất quý hiếm. Trong nhiều đợt phối hợp với đơn vị chủ rừng tuần rừng ở khu vực Khe Sung, anh em ở trạm chúng tôi thường xuyên bắt gặp các đàn voọc đen gáy trắng nhảy nhót chuyền cành, tìm kiếm thức ăn quanh mấy ngọn núi này. Tuy nhiên, việc bắt gặp các đàn voọc chà vá chân nâu thì ít hơn…”.

Chung tay bảo vệ các loài động vật hoang dã

“Để bảo vệ rừng và các loài động vật hoang dã tại địa bàn hai xã Kim Ngân và Trường Sơn, những năm gần đây, lực lượng kiểm lâm tỉnh luôn phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng, chủ rừng đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong quần chúng nhân dân về tầm quan trọng của công tác bảo vệ, phát triển rừng, nghiêm cấm các hành vi săn bắt, vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm thịt thú rừng; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm những hành vi xâm hại rừng và các loài động vật hoang dã trái phép, trong đó đặc biệt quan tâm đến các loài thú quý hiếm và những đàn voọc ở địa phương.

Nhờ vậy, nhiều diện tích rừng, động vật hoang dã ở Kim Ngân và Trường Sơn đã được bảo vệ rất nghiêm ngặt, tần suất các loài động vật quý hiếm xuất hiện ngày càng nhiều hơn, nhất là ở khu vực bản Khe Sung này…”, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Trường Xuân Nguyễn Thanh Hải chia sẻ thêm.

Ông Đỗ Minh Cừ, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý Rừng phòng hộ Quảng Ninh cho biết: “Bản Khe Sung hiện có nhiều diện tích rừng nằm trong lâm phần do đơn vị phụ trách quản lý. Toàn bản hiện có 47 hộ, 103 nhân khẩu, 100% là đồng bào Bru - Vân Kiều. Nhằm bảo vệ hiệu quả sự đa dạng sinh học trong khu vực lâm phần đơn vị quản lý, ngoài lực lượng cán bộ, nhân viên hiện có, Ban Quản lý Rừng phòng hộ Quảng Ninh còn chủ động bố trí kinh phí để hợp đồng với 16 cộng đồng và 64 lao động để tăng cường công tác bảo vệ rừng được hiệu quả hơn. Chỉ tính riêng ở bản Khe Sung, đơn vị đã ký hợp đồng với 9 hộ gia đình tham gia vào công tác bảo vệ, phát triển rừng, với mức 9 triệu đồng/hộ/tháng. Đây là khoản thu nhập không hề nhỏ đối với đồng bào bản địa, nhờ đó mà khích lệ được tinh thần giữ rừng trong toàn thể cộng đồng ngày càng hiệu quả hơn, hạn chế tối đa các tác động tiêu cực đối với rừng tự nhiên và các loài động vật hoang dã…”.

Khu vực bản Khe Sung, xã Kim Ngân được người dân bản địa ghi nhận thường xuyên có sự xuất hiện của những đàn voọc đen gáy trắng, vọc chà vá chân nâu - Ảnh: V.Minh

“Nhờ có môi trường trong lành, cảnh quan tuyệt đẹp, giữ gìn được hệ động, thực vật đa dạng…, thi thoảng, bản Khe Sung vinh dự được tiếp đón các đoàn khách trong và ngoài nước đến đây tham quan, nghiên cứu, chụp ảnh lưu niệm. Một số bà con nơi đây nhờ bán được các sản vật bản địa cho du khách đến tham quan, mà có thêm một khoản thu nhập để trang trải cho cuộc sống, rất đáng mừng…”, Hồ Minh Sơn bày tỏ thêm.

Văn Minh