Lãnh tụ Tối cao Iran đang phục hồi và tham gia đàm phán

Lãnh tụ Tối cao của Iran, ông Mojtaba Khamenei, tham dự một cuộc họp tại Tehran (Iran) ngày 2/3/2016. Ảnh: Reuters.

3 nguồn tin thân cận với vòng trong của ông Mojtaba chia sẻ với Reuters rằng ông Mojtaba bị thương nặng trong cuộc không kích ngày 28/2. Vụ tấn công này đã khiến cha ông, Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, thiệt mạng. Vợ, anh rể và em dâu của ông cũng tử vong trong cuộc không kích này.

Phía Mỹ có thể đã nói đúng

Theo các nguồn tin, khuôn mặt của ông Khamenei bị biến dạng trong cuộc không kích nhằm vào khu phức hợp của Lãnh tụ Tối cao Iran nằm ở trung tâm Tehran. Ngoài ra, ông Mojtaba bị thương nặng ở chân.

Ông Mojtaba hiện ở tuổi 56, ông vẫn đang hồi phục sức khỏe và được cho là hoàn toàn minh mẫn về tinh thần. Các nguồn tin cho biết ông Mojtaba vẫn tham gia các cuộc họp với quan chức cấp cao qua hình thức trực tuyến, đồng thời tham gia vào quá trình ra quyết định đối với những vấn đề lớn về chiến sự và đàm phán với Washington.

Tuy nhiên nơi ở, tình trạng sức khỏe và khả năng điều hành của ông Mojtaba Khamenei vẫn là điều bí ẩn đối với công chúng. Chưa có bất kỳ hình ảnh, video hay ghi âm nào của ông được công bố kể từ sau cuộc không kích ngày 28/2.

Phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc không phản hồi các câu hỏi của Reuters về mức độ chấn thương của ông Khamenei, hoặc lý do ông chưa xuất hiện trước công chúng qua hình ảnh hay ghi âm.

Hiện chưa có tuyên bố chính thức nào từ Iran về mức độ chấn thương của ông. Những thông tin mà Reuters có được về chấn thương của ông Khamenei tương đồng với phát biểu của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 13/3.

Khi đó, ông Hegseth nói rằng lãnh đạo Iran “bị thương và có khả năng bị biến dạng”. Một nguồn tin am hiểu về các đánh giá của tình báo Mỹ cho biết ông Khamenei được cho là đã mất một chân. CIA hiện từ chối bình luận về tình trạng của ông Khamenei.

Ông Alex Vatanka, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông, nhận định rằng bất kể mức độ chấn thương ra sao, nhà lãnh đạo mới này khó có thể nắm quyền lực bao trùm như cha của ông. Dù được xem là đại diện cho sự tiếp nối, ông có thể mất nhiều năm để xây dựng quyền lực vững mạnh.

“Ông Mojtaba là một tiếng nói trong bộ máy chính quyền Iran, nhưng không phải là tiếng nói mang tính quyết định. Ông ấy cần chứng minh bản thân là tiếng nói đáng tin cậy, mạnh mẽ và có tính chi phối”, ông Vatanka nhận định.

Một nguồn tin thân cận cho biết hình ảnh của ông Mojtaba có thể được công bố trong vòng 1-2 tháng tới. Thậm chí, ông có thể xuất hiện trước công chúng vào thời điểm đó. Dù vậy, cả 3 nguồn tin đều nhấn mạnh điều này chỉ xảy ra khi tình trạng sức khỏe của ông và an ninh tại Iran cho phép.

Bí ẩn về quan điểm của Lãnh tụ Tối cao

Trong bộ máy chính quyền của Iran, quyền lực tối cao thuộc về Lãnh tụ Tối cao, một giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite được hội đồng gồm 88 giáo chủ bổ nhiệm.

Lãnh tụ Tối cao sẽ giám sát hoạt động của Tổng thống Iran, đồng thời trực tiếp chỉ huy các thiết chế song song như Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), một thế lực chính trị - quân sự quan trọng tại Iran.

Lãnh tụ Tối cao của Iran, ông Mojtaba Khamenei, tham dự một cuộc diễu hành tại Tehran (Iran) ngày 31/5/2019. Ảnh: Reuters.

Lãnh tụ Tối cao đầu tiên của Iran, ông Ruhollah Khomeini, nắm quyền lực gần như tuyệt đối với tư cách lãnh tụ cách mạng có sức hút lớn và là giáo sĩ có học vấn uyên thâm.

Người kế nhiệm ông, ông Ali Khamenei, từng giữ chức Tổng thống Iran, đã trải qua nhiều thập kỷ củng cố quyền lực sau khi được bổ nhiệm năm 1989.

Theo các nguồn tin từ quan chức cấp cao tại Iran, ông Mojtaba sẽ khó nắm quyền lực tuyệt đối theo cách tương tự như cha ông.

IRGC, lực lượng vốn đóng vai trò quan trọng giúp đưa ông Mojtaba lên vị trí hiện tại, đã nổi lên như tiếng nói chi phối trong các quyết định chiến lược của Iran trong thời chiến.

Dù ông Mojtaba được cho là sẽ tiếp tục đường lối cứng rắn do có quan hệ chặt chẽ với lực lượng IRGC, giới quan sát cho rằng vẫn chưa thể chắc chắn về quan điểm của ông Mojtaba.

Thông điệp đầu tiên của ông Mojtaba Khamenei với người dân Iran trên cương vị Lãnh tụ Tối cao được đưa ra ngày 12/3 dưới dạng văn bản, trong đó ông cho rằng đòn bẩy tại eo biển Hormuz cần phải được tận dụng tối đa trong cuộc chiến với Mỹ.

Kể từ đó, văn phòng của ông Mojtaba đã phát đi một số tuyên bố ngắn khác. Các tuyên bố quan trọng về lập trường chiến tranh, ngoại giao, quan hệ với các nước láng giềng, đàm phán ngừng bắn... hiện do các quan chức cấp cao khác của Iran đưa ra.

Các quan chức và người dân Iran đều cho rằng việc ông Mojtaba giữ kín hình ảnh là cần thiết trước nguy cơ bị tấn công ám sát trong các đợt không kích của Mỹ và Israel, đặc biệt khi Iran đã mất rất nhiều nhân vật lãnh đạo cấp cao trong thời gian qua.