Lào Cai dồn lực giải phóng mặt bằng khu tái định cư đường sắt

Những cơn gió lạnh đầu mùa của vùng cao biên giới không làm giảm đi sức nóng tại các mũi thi công dự án đường sắt trọng điểm quốc gia.

Tại khu vực xã Bát Xát, không khí thi công đang diễn ra hối hả. Để bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng, công trường dự án san gạt mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật tại khu vực Bản Qua đang duy trì nhịp độ làm việc xuyên ngày đêm.

Khu tái định cư Tân Lập, phường Cam Đường.

Trực tiếp bám sát hiện trường, Thiếu tá Lê Thanh Đạt - Chỉ huy trưởng công trường (Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn) cho biết, đơn vị đang duy trì hơn 100 kỹ sư, công nhân cùng hàng chục thiết bị, phương tiện chuyên dụng. Hiện tại, công trường đang tổ chức 5 mũi thi công liên tục, bao gồm 2 mũi đào đắp mặt bằng, đường kết nối và 3 mũi đúc cấu kiện bê tông.

Tinh thần "vượt nắng, thắng mưa" của những người lính thợ Trường Sơn là minh chứng rõ nét nhất cho quyết tâm đưa dự án về đích đúng hẹn. Riêng phần diện tích đã có mặt bằng tại đây, khối lượng thi công ước đạt khoảng 95%.

Không khí khẩn trương không chỉ diễn ra tại các công trường thi công mà còn lan tỏa tới từng cuộc họp với người dân tại các địa phương có tuyến dự án đi qua. Tại xã Tân Hợp, nơi dự kiến phải thu hồi khoảng 65ha đất, chính quyền địa phương đang tập trung cao độ, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ giải phóng mặt bằng theo đúng tiến độ đề ra.

Các nhà thầu "chạy đua" với thời gian, triển khai theo hướng có mặt bằng đến đâu sẽ thi công gọn đến đó.

Theo rà soát mới nhất, tuyến đường sắt đi qua 4 thôn của xã (Đá Bia, Gốc Gạo, Khe Dẹt, Ghềnh Ngai) ảnh hưởng tới 154 hộ dân, trong đó có 27 hộ phải di dời nhà cửa. Đặc biệt, công tác tái định cư tại khu vực Khe Dẹt 2 đang được đẩy nhanh hết tốc lực.

Ông Hà Trung Kiên - Chủ tịch UBND xã Tân Hợp cho biết, địa phương đã hoàn thành kiểm đếm 100% số hộ (34/34 hộ) tại khu tái định cư Khe Dẹt 2.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND xã cũng bày tỏ những trăn trở trước một số trường hợp phức tạp, đòi hỏi sự linh hoạt trong quá trình vận dụng chính sách. Đơn cử như trường hợp hộ ông Vi Văn Bẩy, một hộ đồng bào dân tộc Dao tại khu tái định cư Khe Dẹt 2. Gia đình đã làm nhà từ năm 2018 nhưng không có giấy tờ đất, nay xã đang kiến nghị cấp trên xem xét cho phép hộ này được mua một suất tái định cư không qua đấu giá để đảm bảo an sinh.

Mặt khác, việc thiếu hụt nhân sự chuyên môn sau khi hợp nhất hành chính cũng là một thách thức lớn. Ông Hà Trung Kiên thẳng thắn đề xuất: "Hiện nay, xã không có cán bộ chuyên sâu về công tác giải phóng mặt bằng, trong khi khối lượng công việc quá lớn và phức tạp. Chúng tôi rất mong UBND tỉnh cử cán bộ chuyên trách xuống hỗ trợ xã trong giai đoạn cao điểm này, đồng thời sớm cắm mốc giải phóng mặt bằng theo tuyến mới để Nhân dân yên tâm canh tác".

Những khó khăn tại Tân Hợp hay Bát Xát chỉ là những mảnh ghép trong bức tranh chung của toàn tỉnh Lào Cai, nơi đang phải xử lý khối lượng công việc hết sức đồ sộ: thu hồi khoảng 1.291ha đất và tổ chức tái định cư cho 1.659 hộ dân trên toàn tuyến dự án.

Tỉnh Lào Cai đang triển khai nhiều giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng Khu công nghiệp Đông Phố Mới.

Tại xã Bát Xát, chính quyền đang phát động đợt cao điểm "40 ngày đêm giải phóng mặt bằng". Ông Nguyễn Việt Tiến - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát - chia sẻ: "Chúng tôi đang phối hợp tổ chức họp để rà soát, làm rõ từng trường hợp, bảo đảm quyền lợi cho bà con theo đúng quy định".

Tính đến ngày 5/1/2026, tỉnh Lào Cai đã ghi nhận những kết quả tích cực, bất chấp các khó khăn khách quan phát sinh do việc thay đổi mốc giới hướng tuyến. Theo đó, tỷ lệ giải ngân vốn năm 2025 đã đạt tới 99,7%, tương đương hơn 386 tỷ đồng. Đối với bài toán nan giải trong việc di dời 41 cơ sở sản xuất tại Khu công nghiệp Đông Phố Mới để phục vụ thi công ga Lào Cai, hiện đã hoàn thành kiểm kê và lập phương án cho 38/41 cơ sở. Các cơ quan chức năng cũng đang gấp rút lấy ý kiến các sở, ngành để hoàn thiện phương án đền bù, hỗ trợ cho 5 cơ sở còn lại đang gặp vướng mắc.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, tỉnh Lào Cai đã thể hiện quyết liệt trong việc chuẩn bị hạ tầng thay thế, thông qua việc phê duyệt chủ trương đầu tư 4 dự án di chuyển các cơ sở sản xuất, với tổng mức đầu tư khái toán gần 1.000 tỷ đồng.

Công tác giải phóng mặt bằng được các địa phương nỗ lực triển khai.

Bên cạnh những kết quả đạt được, tỉnh Lào Cai cũng thẳng thắn nhìn nhận những vướng mắc về mặt kỹ thuật. Do phương án tuyến và phạm vi ga có nhiều điều chỉnh từ phía đơn vị tư vấn (Viện 4 - Trung Quốc), công tác đo đạc và kiểm đếm tại thực địa gặp nhiều trở ngại.

Sự chủ động của tỉnh Lào Cai từ quyết liệt của lãnh đạo tỉnh đến những nỗ lực tháo gỡ từng vướng mắc nhỏ nhất của các địa phương, đang thể hiện quyết tâm của toàn hệ thống chính trị trong công tác giải phóng mặt bằng. Với khí thế của mùa xuân mới 2026, Lào Cai khẳng định vai trò là “mắt xích đầu tiên” quan trọng hàng đầu trong việc hiện thực hóa tuyến đường sắt liên vận quốc tế.

Hùng Cường