Lào Cai huy động mọi nguồn lực cho Chiến dịch 500 ngày đêm

Quyết tâm tìm lại danh tính các liệt sĩ

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS mang ý nghĩa tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ. LLVT tỉnh Lào Cai thể hiện quyết tâm chính trị như thế nào để hoàn thành mục tiêu lấy mẫu ADN đối với 1.262 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trước tháng 7-2027?

Thiếu tướng Đặng Quốc Đồng: Chúng tôi xác định đây không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, trách nhiệm và tình cảm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ. Tỉnh Lào Cai hiện có 32 nghĩa trang liệt sĩ (NTLS) với 4.787 phần mộ; trong đó có 1.262 mộ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN. Đây là khối lượng công việc rất lớn, trải rộng trên nhiều địa bàn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

Thiếu tướng Đặng Quốc Đồng, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Lào Cai.

Ngay từ đầu, Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu kiện toàn Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS; xây dựng kế hoạch triển khai Chiến dịch; thành lập các tổ lấy mẫu chuyên trách; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Chúng tôi quán triệt sâu sắc quan điểm: Phải làm bằng trách nhiệm cao nhất, bằng sự trân trọng lớn nhất đối với các anh hùng liệt sĩ.

Mục tiêu của tỉnh là hoàn thành việc lấy mẫu đối với toàn bộ 1.262 phần mộ chưa xác định được thông tin tại 15 NTLS trước tháng 7-2027, bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật, tuyệt đối an toàn, không để xảy ra sai sót chuyên môn. Đây là quyết tâm chính trị rất cao của Đảng bộ, chính quyền, LLVT và nhân dân toàn tỉnh.

Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ CHQS tỉnh Lào Cai thực hiện nhiệm vụ tại thôn Đồng Quang, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai.

Nhiều khó khăn từ thực tiễn triển khai

PV: Qua thực tiễn tổ chức lấy mẫu làm trước tại NTLS Bảo Thắng, đâu là những khó khăn, vướng mắc lớn nhất mà LLVT tỉnh đang gặp phải?

Thiếu tướng Đặng Quốc Đồng: Đây đúng là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm ngay từ khi khảo sát thực tế. NTLS Bảo Thắng có 430 phần mộ, trong đó có 165 mộ cần lấy mẫu ADN. Qua quá trình triển khai, chúng tôi nhận thấy nhiều khó khăn khách quan.

Thứ nhất, đa số các phần mộ đã được quy tập từ nhiều năm trước. Trải qua thời gian dài, hài cốt bị phân hủy mạnh, việc lựa chọn được mẫu phẩm đạt tiêu chuẩn phục vụ giám định ADN gặp rất nhiều khó khăn.

Thứ hai, nhiều nghĩa trang đã qua nhiều lần nâng cấp, cải tạo, kết cấu mộ khá phức tạp, xây dựng kiên cố. Quá trình tiếp cận, mở mộ, lấy mẫu phải thực hiện hết sức cẩn trọng, tỉ mỉ để bảo đảm tính trang nghiêm và an toàn.

Thứ ba, công tác lưu trữ hồ sơ liệt sĩ, hồ sơ cất bốc, sơ đồ mộ ở một số nơi chưa thật sự đồng bộ, thiếu chi tiết hoặc bàn giao qua nhiều giai đoạn.

Ngoài ra, đây là nhiệm vụ hoàn toàn mới. Một số cán bộ, nhân viên lần đầu tham gia lấy mẫu ADN, thời gian tập huấn chưa nhiều nên kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế. Trong khi đó, thời tiết nắng nóng kéo dài, mưa thất thường, cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ nhiệm vụ ở một số nội dung chưa đồng bộ.

Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ CHQS tỉnh Lào Cai thực hiện nhiệm vụ tại thôn Đồng Quang, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai.

Không để xảy ra sai sót, nhầm lẫn mẫu phẩm

PV: Chiến dịch đòi hỏi yêu cầu rất cao về kỹ thuật, tính chính xác và bảo mật thông tin. Bộ CHQS tỉnh có những giải pháp gì để hạn chế thấp nhất nguy cơ sai sót, nhầm lẫn mẫu phẩm, đồng thời bảo đảm tiến độ triển khai trên phạm vi toàn tỉnh?

Thiếu tướng Đặng Quốc Đồng: Chúng tôi xác định tính chính xác là yêu cầu sống còn của nhiệm vụ này. Trong quá trình lấy mẫu tại NTLS Bảo Thắng, tất cả các khâu từ lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển, bàn giao, lưu trữ tạm thời đến số hóa dữ liệu đều được thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật của Viện Pháp y Quân đội và Bộ Quy trình lấy mẫu do Bộ Quốc phòng ban hành. Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất được chúng tôi thực hiện nghiêm là “Một hài cốt, tại một thời điểm”. Nghĩa là tại một thời điểm chỉ mở một phần mộ để thao tác, qua đó giảm thiểu tối đa nguy cơ lẫn mẫu.

Bên cạnh đó, các lực lượng thường xuyên đối soát nhiều lớp thông tin gồm: Vị trí sơ đồ mộ, mã định danh, phiếu thông tin, hộp đựng mẫu phẩm và dữ liệu số hóa. Sau mỗi ngày làm việc đều tổ chức kiểm đếm, kiểm tra, đối chiếu hồ sơ, niêm phong hiện trường và lưu trữ mẫu theo đúng quy định.

Chúng tôi cũng đặc biệt chú trọng công tác tập huấn chuyên sâu cho các tổ lấy mẫu; tăng cường kiểm tra, giám sát của cơ quan chuyên môn; thực hiện nghiêm chế độ bảo mật thông tin; ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu để bảo đảm tính chính xác, minh bạch và khả năng truy xuất trong toàn bộ quy trình. Mục tiêu xuyên suốt là không để xảy ra thất lạc mẫu sinh phẩm, không để xảy ra nhầm lẫn thông tin, bảo đảm mọi kết quả giám định ADN sau này đều có độ tin cậy cao nhất.

Thực hiện lấy mẫu sinh phẩm để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Bảo Thắng, Lào Cai. Ảnh: HỒNG SÁNG

PV: Từ nay đến khi kết thúc Chiến dịch, Bộ CHQS tỉnh tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào để huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, bảo đảm nguồn lực và hoàn thành toàn diện các mục tiêu đề ra?

Thiếu tướng Đặng Quốc Đồng: Trước hết, Đảng ủy, Bộ CHQS tỉnh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và nhân dân về ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Chiến dịch. Tiếp tục kiện toàn các tổ lấy mẫu; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn; chuẩn hóa quy trình thực hiện; bảo đảm đầy đủ vật tư, trang thiết bị, kinh phí và các điều kiện phục vụ nhiệm vụ.

Một nhiệm vụ rất quan trọng là đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu liệt sĩ; số hóa toàn bộ quá trình lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển, bàn giao và giám định ADN; bảo đảm dữ liệu được quản lý tập trung, khoa học và an toàn. Chúng tôi cũng sẽ duy trì nghiêm công tác kiểm tra, giám sát; thường xuyên sơ kết, rút kinh nghiệm theo từng đợt thực hiện tại các nghĩa trang để kịp thời tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng triển khai.

Với trách nhiệm và tình cảm sâu nặng đối với các anh hùng liệt sĩ, LLVT tỉnh Lào Cai quyết tâm cùng các cấp, các ngành hoàn thành thắng lợi Chiến dịch, góp phần sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đưa tên tuổi các anh trở về đúng với gia đình, quê hương và đồng đội.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!