Lào Cai mở hướng đầu tư xanh từ rừng
Với hơn 860.000 ha đất có rừng, tỷ lệ che phủ đạt 61,4% cùng hệ sinh thái đa dạng, Lào Cai có nhiều lợi thế phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo tồn thiên nhiên. Bên cạnh khai thác giá trị từ gỗ và lâm sản, tỉnh đang mở hướng thu hút đầu tư vào du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và phát triển dược liệu dưới tán rừng, hướng tới khai thác hiệu quả giá trị đa dụng của rừng.
Tại Vườn quốc gia Hoàng Liên, những cánh rừng nguyên sinh, cảnh quan núi non hùng vĩ cùng hệ sinh thái đa dạng là lợi thế để phát triển du lịch sinh thái. Điển hình là dự án của Công ty TNHH Dịch vụ Du lịch Cáp treo Fansipan Sa Pa với mức đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Hoạt động cho thuê môi trường rừng đã góp phần huy động nguồn lực xã hội hóa phát triển du lịch, đa dạng hóa sản phẩm, tạo việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

Dự án thuê môi trường rừng của Công ty TNHH Dịch vụ Du lịch Cáp treo Fansipan Sa Pa phát huy hiệu quả, góp phần khai thác giá trị cảnh quan và phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo vệ rừng. (Ảnh: CTV).
Nguồn thu từ hoạt động này còn bổ sung kinh phí cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Năm 2025, Vườn quốc gia Hoàng Liên thu hơn 10 tỷ đồng từ cho thuê môi trường rừng. Ông Nguyễn Hữu Hạnh - Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên cho biết: “Nguồn thu này tạo thêm nguồn lực để đơn vị thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đồng hành trong bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và đa dạng sinh học”.
Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, hiện Lào Cai có 15 dự án đã ký hợp đồng thuê môi trường rừng với nhà đầu tư. Trong đó, 1 dự án đã đi vào hoạt động, 2 dự án được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và 12 dự án đang hoàn thiện hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng.
Các dự án góp phần huy động nguồn vốn ngoài ngân sách phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, khai thác giá trị cảnh quan và dịch vụ hệ sinh thái rừng. Đồng thời, sự tham gia của doanh nghiệp tạo thêm nguồn lực cho chủ rừng thực hiện tuần tra, kiểm tra, phòng cháy, chữa cháy rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.

Cán bộ Vườn quốc gia Hoàng Liên hướng dẫn du khách tham quan, trải nghiệm rừng, đồng thời tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên rừng.
Từ kết quả bước đầu, Lào Cai tiếp tục mở rộng không gian thu hút đầu tư vào lĩnh vực này. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh dự kiến thu hút 79 dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí. Đây là cơ sở để huy động thêm nguồn lực xã hội, phát triển các sản phẩm du lịch gắn với cảnh quan, môi trường rừng và bản sắc văn hóa địa phương.
Để các dự án sớm được triển khai, tỉnh xác định rà soát hiện trạng, loại rừng, chủ quản lý và mức độ phù hợp với quy hoạch là nhiệm vụ quan trọng. Những vướng mắc về ranh giới đất lâm nghiệp, hồ sơ pháp lý, đề án du lịch sinh thái và thủ tục đầu tư cần được phân loại, tháo gỡ, bảo đảm các dự án vừa có tính khả thi, vừa tuân thủ quy định về quản lý, bảo vệ rừng.


Cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ tại Vườn quốc gia Bát Xát có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên.
Song song với khai thác giá trị cảnh quan và dịch vụ hệ sinh thái, Lào Cai còn hướng tới phát triển các sản phẩm kinh tế dưới tán rừng. Với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đa dạng và nguồn gen dược liệu phong phú, phát triển cây dược liệu được xác định là hướng đi tiềm năng, tạo giá trị kinh tế, mở rộng sinh kế cho người dân gắn với bảo vệ rừng.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai đưa vào danh mục thu hút đầu tư 15 dự án trồng, phát triển dược liệu dưới tán rừng. Tổng diện tích dự kiến hơn 12.357 ha, vốn đầu tư khoảng 725 tỷ đồng, phân bố tại các địa bàn như: Bát Xát, Sa Pa, Văn Bàn, Bắc Hà, Trạm Tấu, Phình Hồ, Mù Cang Chải, Chế Tạo, Nậm Xé, Tân Hợp... Hình thức lựa chọn nhà đầu tư là thuê môi trường rừng. Tỉnh định hướng ưu tiên doanh nghiệp, hợp tác xã có năng lực tài chính, khả năng tổ chức sản xuất, chế biến sâu và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, hạn chế tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu đầu ra.

Mô hình trồng thử nghiệm sâm Ngọc Linh dưới tán rừng tại Vườn quốc gia Hoàng Liên, Sa Pa.
Lợi thế của Lào Cai là có nhiều loài dược liệu phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và sinh thái rừng. Theo danh mục quy định, có 53 loài cây dược liệu được khuyến khích, hỗ trợ phát triển, trong đó có 8 loài quý, hiếm, giá trị kinh tế cao như: thất diệp nhất chi hoa, đẳng sâm Việt Nam, hoàng tinh hoa đỏ, hoàng tinh hoa trắng, lan kim tuyến, sâm Lai Châu, sâm Ngọc Linh và tam thất.
Trong số 15 dự án thu hút đầu tư, dự án tại xã Chế Tạo có diện tích 5,5 ha, định hướng trồng sâm Ngọc Linh, sâm Lai Châu; dự án tại xã Nậm Xé quy mô 200 ha dự kiến phát triển sâm Ngọc Linh, sâm Lai Châu, thất diệp nhất chi hoa và một số cây bản địa khác. Các dự án còn lại sẽ lựa chọn loài cây phù hợp với điều kiện sinh thái từng khu rừng.
Tuy nhiên, phát triển dược liệu dưới tán rừng không đồng nghĩa với mở rộng diện tích bằng mọi giá. Việc lựa chọn vùng trồng phải căn cứ hiện trạng, chức năng rừng và quy định pháp luật; loại trừ những khu vực không được phép triển khai như phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái của vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài - sinh cảnh và diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn có độ dốc trên 30 độ, trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền chấp thuận.


Lào Cai có lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng và hệ sinh thái rừng đa dạng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nhiều loài cây dược liệu có giá trị kinh tế.
Các phương án trồng, thu hoạch dược liệu phải xác định rõ loài cây, quy mô, phương thức canh tác và biện pháp bảo vệ rừng. Đặc biệt, không lợi dụng hoạt động trồng dược liệu để khai thác cây thuốc tự nhiên, làm ảnh hưởng đến cấu trúc, chất lượng và khả năng tái sinh của rừng.
Thực tiễn giai đoạn 2021 - 2025 cho thấy sản xuất dược liệu của tỉnh còn manh mún, thiếu liên kết giữa người dân và doanh nghiệp, cơ sở sơ chế, chế biến chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, để các dự án phát huy hiệu quả, vấn đề quan trọng không chỉ là thu hút vốn đầu tư mà còn phải tổ chức vùng nguyên liệu, xây dựng chuỗi sản xuất và bảo đảm đầu ra ổn định.
Ông Vũ Minh Phúc - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho biết: “Thời gian tới, chúng tôi sẽ tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các sở, ngành, địa phương và chủ rừng rà soát danh mục dự án, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xác định rõ ranh giới, hiện trạng đất lâm nghiệp và tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn, thẩm định các đề án du lịch sinh thái, hồ sơ thuê môi trường rừng, kiểm soát chặt chẽ vị trí, diện tích và quy mô công trình, bảo đảm không ảnh hưởng đến tài nguyên rừng, cảnh quan và đa dạng sinh học”.

Những cánh rừng rộng lớn với hệ sinh thái đa dạng tạo lợi thế cho Lào Cai phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo tồn thiên nhiên.
Đối với phát triển dược liệu, ngành kiểm lâm định hướng thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, chủ rừng và người dân. Trong đó, người dân tham gia bằng quyền sử dụng rừng, đất rừng và lao động; doanh nghiệp đầu tư vốn, giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Các hợp tác xã, tổ hợp tác được củng cố để làm đầu mối thu mua, hỗ trợ kỹ thuật, kết nối sản xuất với thị trường.
Cần kết nối nhà đầu tư với chủ rừng, người dân ngay từ khâu khảo sát, lựa chọn địa điểm, cây trồng đến tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Cùng với đó là hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu có mã số, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn GACP-WHO và sản xuất hữu cơ.
Song song với thu hút đầu tư, công tác kiểm tra, giám sát được đặt lên hàng đầu. Chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng; phối hợp với chủ rừng trong tuần tra, kiểm tra và xử lý nguy cơ vi phạm. Chi cục Kiểm lâm cũng định hướng tăng cường ứng dụng GIS, ảnh viễn thám, flycam để theo dõi diễn biến rừng, giám sát hoạt động tại các khu vực dự án, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
Từ khai thác dịch vụ du lịch sinh thái đến phát triển dược liệu dưới tán rừng, mỗi hướng đầu tư đều mở ra cơ hội gia tăng giá trị kinh tế từ tài nguyên rừng. Khi doanh nghiệp cùng chủ rừng và người dân chia sẻ trách nhiệm, lợi ích, rừng được bảo vệ tốt hơn và trở thành nguồn lực quan trọng tạo sinh kế, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và bền vững cho Lào Cai.
Nguồn Lào Cai: https://baolaocai.vn/lao-cai-mo-huong-dau-tu-xanh-tu-rung-post914943.html

