Lào Cai: Phong trào thi đua trở thành nếp sống văn hóa

Ruộng bậc thang và những bản làng vùng cao Lào Cai - không gian văn hóa được gìn giữ, phát huy thông qua các phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới và phát triển cộng đồng. Ảnh: Việt Ánh

Vài trò của Mặt trận Tổ quốc không chỉ thể hiện ở việc phát động phong trào, mà ở khả năng tập hợp, kết nối và khơi dậy sức dân từ cơ sở. Chính quyền tổ chức thực hiện các chủ trương phát triển, còn Mặt trận là cầu nối để chủ trương ấy đến với Nhân dân bằng sự đồng thuận, niềm tin và hành động tự giác. Giá trị lớn nhất mà Mặt trận tạo dựng vì thế không chỉ nằm ở những cuộc vận động được triển khai, mà ở việc biến tinh thần thi đua thành trách nhiệm cộng đồng, thành nếp sống văn hóa trong mỗi khu dân cư.

Ở Lào Cai, điều đáng ghi nhận không phải là số lượng các phong trào được triển khai, mà là cách Mặt trận Tổ quốc các cấp tổ chức phong trào. Thay vì nặng về phát động theo từng đợt, Mặt trận lựa chọn đi từ cơ sở, từ nhu cầu thực tiễn của người dân, lấy khu dân cư làm địa bàn, lấy người dân làm chủ thể của các cuộc vận động. Chính vì vậy, Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” không chỉ hướng đến hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới mà còn góp phần hình thành cộng đồng đoàn kết, trách nhiệm và văn minh.

Việc duy trì hiệu quả 619 mô hình khu dân cư tự quản, huy động trên 12 tỷ đồng từ sự đóng góp tự nguyện của Nhân dân để xây dựng các công trình phục vụ cộng đồng là minh chứng rõ nét. Điều đáng quý không nằm ở giá trị vật chất được huy động mà ở chỗ người dân tự nguyện tham gia bàn bạc, đóng góp, giám sát và cùng hưởng thành quả.

Ở góc độ văn hóa, đó là sự chuyển biến từ “Nhà nước làm cho dân” sang “Nhân dân cùng làm với Nhà nước”. Khi người dân trở thành chủ thể của phong trào, mỗi khu dân cư không chỉ là nơi sinh sống mà còn trở thành không gian gìn giữ và nuôi dưỡng những giá trị đoàn kết, sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng.

Chính từ nền tảng ấy, Mặt trận Tổ quốc Lào Cai tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động bằng chuyển đổi số. Mô hình “Quét mã QR - lắng nghe ý kiến Nhân dân” có thể chỉ là một giải pháp kỹ thuật, nhưng ẩn sau đó là sự thay đổi trong tư duy phục vụ.

Gần 4.000 hộ dân tham gia góp ý thông qua 168 cuộc lấy ý kiến về kết quả xây dựng nông thôn mới không đơn thuần là những con số thống kê. Điều đó phản ánh một bước chuyển từ tuyên truyền một chiều sang đối thoại hai chiều, từ vận động sang đồng hành.

Người dân tham gia làm đường liên thôn, liên bản trong Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, góp phần xây dựng hạ tầng và bồi đắp tinh thần đoàn kết ở cơ sở. Nguồn ảnh: laocai.gov.vn.

Khi tiếng nói của người dân được lắng nghe nhiều hơn, Mặt trận không chỉ làm tốt vai trò đại diện mà còn góp phần xây dựng văn hóa dân chủ ngay từ cơ sở. Chính sự công khai, minh bạch và tôn trọng ý kiến Nhân dân đã tạo nên niềm tin, yếu tố quan trọng nhất để mọi phong trào thi đua có thể lan tỏa bền vững.

Nếu các mô hình tự quản góp phần xây dựng văn hóa cộng đồng thì công tác an sinh xã hội lại làm sâu sắc thêm truyền thống nhân ái của dân tộc.

Trong sáu tháng đầu năm, thông qua Quỹ “Vì người nghèo”, Mặt trận Tổ quốc tỉnh đã huy động và phân bổ hàng chục tỷ đồng để xây dựng nhà Đại đoàn kết, chăm lo Tết cho hộ nghèo, hỗ trợ người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, học sinh nghèo và nhiều đối tượng yếu thế khác.

Điều Mặt trận tạo dựng không chỉ là những căn nhà mới hay những phần quà nghĩa tình. Giá trị lớn hơn là niềm tin của người dân vào sự sẻ chia của cộng đồng, là tinh thần “lá lành đùm lá rách” tiếp tục được gìn giữ trong đời sống hôm nay.

Một căn nhà Đại đoàn kết có thể được đo bằng kinh phí xây dựng, nhưng ý nghĩa của nó lại được đo bằng niềm hy vọng của một gia đình. Một phần quà Tết có thể không lớn về vật chất, nhưng lại mang theo sự động viên để người khó khăn cảm nhận rằng họ luôn được cộng đồng quan tâm và đồng hành. Đó chính là chiều sâu văn hóa của công tác Mặt trận.

Không chỉ chăm lo an sinh, Mặt trận còn góp phần tạo động lực cho phát triển kinh tế địa phương thông qua các phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, phát triển hợp tác xã, vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm địa phương và kết nối tiêu thụ nông sản.

Đây không chỉ là giải pháp phát triển kinh tế mà còn góp phần hình thành văn hóa sản xuất, văn hóa tiêu dùng và văn hóa liên kết trong cộng đồng. Khi người dân biết hợp tác, doanh nghiệp biết đồng hành và các tổ chức chính trị - xã hội cùng chung mục tiêu vì sự phát triển của địa phương, sức mạnh cộng đồng sẽ được nhân lên.

Đáng chú ý, các mô hình như “Xã không ma túy”, “Dòng họ không ma túy”, “Chi hội không ma túy”, “Giáo họ không ma túy” tiếp tục được duy trì hiệu quả. Điều đó cho thấy Mặt trận không chỉ góp phần giữ gìn an ninh trật tự mà còn đang bồi đắp những chuẩn mực ứng xử tích cực từ gia đình, dòng họ và khu dân cư.

Suy cho cùng, mọi phong trào thi đua chỉ thực sự thành công khi người dân không coi đó là nhiệm vụ của một tổ chức, mà là việc của chính mình. Đây cũng là điều mà Mặt trận Tổ quốc Lào Cai đang từng bước tạo dựng. Bằng việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, khơi dậy tinh thần tự quản, mở rộng dân chủ ở cơ sở và lan tỏa các giá trị nhân văn, Mặt trận đã góp phần đưa các phong trào thi đua vượt ra ngoài khuôn khổ của một cuộc vận động để trở thành nếp sống văn hóa trong cộng đồng.

Có thể nói, thành công lớn nhất của Mặt trận Tổ quốc Lào Cai hôm nay không chỉ được đo bằng số lượng mô hình, số nguồn lực huy động hay số công trình hoàn thành. Điều đáng quý hơn là Mặt trận đang từng bước kết nối ý Đảng với lòng dân, biến tinh thần thi đua thành động lực phát triển và bồi đắp những giá trị văn hóa bền vững trong đời sống xã hội. Khi mỗi người dân đều thấy mình có trách nhiệm với cộng đồng, mỗi khu dân cư đều trở thành một không gian của đoàn kết và nghĩa tình, thì phong trào thi đua không còn là nhiệm vụ theo từng giai đoạn mà thực sự trở thành một nếp sống văn hóa, tạo nền tảng vững chắc để Lào Cai phát triển nhanh, bền vững và giàu bản sắc trong kỷ nguyên mới.