Lào Cai: Xã Quy Mông hỗ trợ hộ nghèo xây nhà góp phần thoát nghèo bền vững

Ngay trong những ngày đầu của tháng 11/2026, tại thôn Thịnh Bình, xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai, tiếng máy trộn vữa và tiếng người nói cười rộn rã khắp khoảng đất của gia đình ông Phùng Tiến Ba.

Lễ khởi công xây dựng nhà ở cho hộ cận nghèo này diễn ra giản dị nhưng ấm áp, với sự có mặt của lãnh đạo xã, đại diện các đoàn thể, bà con trong thôn và đông đảo người thân của gia đình. Với ông Ba, ngôi nhà mới là bước ngoặt để cả nhà yên tâm vươn lên thoát nghèo.

Xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai hỗ trợ kinh phí cho hộ nghèo và cận nghèo xây mới và sửa chữa nhà ở theo chương trình mục tiêu quốc gia.

Ngôi nhà của gia đình ông Ba được xây theo quy mô nhà cấp 4, diện tích trên 100 m², tổng giá trị khoảng 300 triệu đồng. Trong đó, theo Chương trình mục tiêu quốc gia, UBND xã Quy Mông hỗ trợ 60 triệu đồng từ chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Phần kinh phí còn lại do gia đình đối ứng và huy động từ họ hàng, bà con cùng các nguồn lực phù hợp. Dù nguồn hỗ trợ chỉ chiếm một phần, đây vẫn là bàn đạp quan trọng giúp gia đình quyết tâm bắt tay vào xây dựng.

Không riêng gia đình ông Ba, trong năm 2026, toàn xã Quy Mông có 22 hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ làm nhà ở. Trong đó có 5 hộ nghèo và 17 hộ cận nghèo; xét theo hình thức hỗ trợ có 11 hộ xây mới và 11 hộ sửa chữa. Cụ thể, trong 5 hộ nghèo có 2 hộ xây mới và 3 hộ sửa chữa; trong 17 hộ cận nghèo có 9 hộ xây mới và 8 hộ sửa chữa.

Mức hỗ trợ được xác định là 60 triệu đồng cho mỗi căn xây mới và 30 triệu đồng cho mỗi căn sửa chữa. Tổng kinh phí Nhà nước hỗ trợ là 990 triệu đồng, gồm 660 triệu đồng cho xây dựng mới và 330 triệu đồng cho sửa chữa. Nguồn vốn được lấy từ Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 kéo dài thời gian thực hiện sang năm 2026, cùng các nguồn huy động hợp pháp khác theo quy định.

Mục tiêu của chính sách là nâng cao chất lượng nhà ở, giúp các hộ có nơi ở ổn định, kiên cố, an toàn, có khả năng chống chịu thiên tai. Qua đó, địa phương giải quyết tình trạng thiếu hụt về nhà ở của hộ nghèo, hộ cận nghèo, góp phần giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội. Đối tượng được hỗ trợ là những hộ đang ở nhà tạm, nhà dột nát, không bảo đảm an toàn sử dụng theo tiêu chí tại Quyết định 55/QĐ-BXD ngày 20/1/2025 của Bộ Xây dựng, cần sửa chữa hoặc làm mới.

Để được hỗ trợ, các hộ phải đáp ứng những điều kiện chặt chẽ. Nhà ở phải được xây dựng hoặc sửa chữa trên đất ở hợp pháp, phù hợp quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt và không nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở. Trường hợp chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hộ gia đình phải có xác nhận của UBND xã rằng mảnh đất nằm trong quy hoạch đất ở, không tranh chấp, đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận và có thể làm nhà. Bên cạnh đó, hộ được hỗ trợ phải là hộ chưa nhận hỗ trợ từ các chương trình, chính sách của Nhà nước hay của tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân khác, không tính nhà ở do gia đình tự xây dựng.

Về chất lượng, sau khi được hỗ trợ, ngôi nhà phải có diện tích sử dụng tối thiểu 30 m², riêng hộ đơn thân có thể xây nhà nhỏ hơn nhưng không thấp hơn 24 m². Ngôi nhà phải bảo đảm “3 cứng” gồm nền cứng, khung - tường cứng và mái cứng. Độ bền tối thiểu là 20 năm đối với nhà xây mới và 10 năm đối với nhà sửa chữa. Các bộ phận nền móng, khung tường, mái phải làm từ vật liệu chất lượng tốt, không dùng vật liệu tạm, mau hỏng, dễ cháy.

Điều đáng chú ý là chính sách được thực hiện theo nguyên tắc hỗ trợ trực tiếp đến từng hộ gia đình, công khai, dân chủ, công bằng, minh bạch. Nhà nước hỗ trợ một phần, cộng đồng giúp đỡ, còn hộ gia đình chủ động tự tổ chức xây dựng, qua đó phát huy vai trò làm chủ của người dân.

Với những hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không thể tự làm nhà, các thôn nơi hộ cư trú phối hợp với lực lượng dân quân và các tổ chức chính trị - xã hội huy động nguồn lực theo phương châm “Ai có gì giúp nấy, ai có của giúp của, ai có công giúp công, ai có ít giúp ít, ai có nhiều giúp nhiều”. Nhờ tinh thần tương thân tương ái ấy, những hộ yếu thế nhất cũng không bị bỏ lại phía sau.

Chủ tịch UBND xã Quy Mông - Phạm Văn Hoàn có văn bản phân công trách nhiệm cụ thể, theo đó, Phòng Kinh tế xã chủ trì, phối hợp các cơ quan, đơn vị và các thôn triển khai thực hiện; hướng dẫn, kiểm tra điều kiện của từng hộ; tham mưu bố trí, phân bổ kinh phí theo nguồn vốn được giao; theo dõi tiến độ, kiểm tra chất lượng công trình và thực hiện chế độ báo cáo.

Phòng Văn hóa - Xã hội, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã cùng các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp tuyên truyền, vận động, huy động các nguồn lực hợp pháp. Các thôn có hộ được hỗ trợ có trách nhiệm công khai danh sách, phối hợp xác minh điều kiện thực tế, vận động cộng đồng đóng góp ngày công, vật liệu và theo dõi tiến độ tại địa bàn.

Về phía các hộ được hỗ trợ, trách nhiệm cũng được xác định rõ, các hộ phải sử dụng kinh phí đúng mục đích, chủ động phối hợp với thôn và cơ quan chuyên môn để xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở, bảo đảm chất lượng, an toàn và tiến độ.

Việc khởi công ngôi nhà của gia đình ông Phùng Tiến Ba là điểm khởi đầu cho đợt hỗ trợ năm 2026 tại Quy Mông. Với sự chung tay của các tổ chức, đoàn thể, cộng đồng dân cư và chính các gia đình thụ hưởng, xã đặt mục tiêu hoàn thành việc xây dựng, sửa chữa nhà ở đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, để người dân sớm ổn định cuộc sống và an tâm sinh hoạt. Qua đó, một lần nữa thể hiện sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương trong thực hiện chính sách an sinh xã hội, chăm lo đời sống Nhân dân.