Lâu đài Pháp hút khách mua nước ngoài
Theo báo Le Nouvel Économiste, bất chấp chi phí bảo dưỡng, trùng tu ngày càng đắt đỏ và thị trường bất động sản trầm lắng, những lâu đài cổ kính của Pháp vẫn có sức hút lớn đối với người mua nước ngoài.
Không chỉ giới siêu giàu, nhiều doanh nhân, nhà đầu tư và những người yêu di sản cũng tìm đến loại bất động sản đặc biệt này, bị hấp dẫn bởi kiến trúc, không gian rộng lớn và giá trị lịch sử.
Theo ông Patrice Besse, nhà sáng lập tập đoàn bất động sản cùng tên, một lâu đài thực thụ phải có quy mô, vị trí hoặc bề dày lịch sử đáng kể. Mỗi công trình không chỉ là nơi ở mà còn lưu giữ ký ức của một vùng đất hoặc một giai đoạn lịch sử nước Pháp.
Thị trường lâu đài Pháp khá đặc thù, với không quá 200 lâu đài đúng nghĩa được bán mỗi năm. Khách mua rất đa dạng, từ những người dành dụm cả đời để sở hữu một lâu đài nhỏ khi nghỉ hưu, các gia đình giàu có muốn có không gian nghỉ dưỡng, săn bắn, tiếp khách, đến những nhà đầu tư có ý định kinh doanh khách sạn, tổ chức sự kiện hoặc đám cưới.
Đáng chú ý, người nước ngoài ngày càng đóng vai trò quan trọng trên thị trường này. Bà Catherine Jolion-Haas, nhà sáng lập công ty Château et Patrimoine với 23 năm kinh nghiệm mua bán và định giá lâu đài, cho biết trong 5 năm qua, khách hàng nước ngoài đã đông hơn khách Pháp tại doanh nghiệp của bà, chủ yếu đến từ Mỹ, Thụy Điển, Australia, Anh, Thụy Sĩ, Bỉ và Hà Lan.

Mặt tiền lâu đài Carriere - Ảnh: FLICKR
Ngoài sức hấp dẫn của kiến trúc và lịch sử, giá đất nông nghiệp và đất rừng tương đối thấp tại Pháp cũng thu hút người mua. Đặc biệt, khách Bỉ và Hà Lan thường quan tâm đến những lâu đài có diện tích đất lớn, bởi đất đai tại hai quốc gia này khan hiếm và có giá cao hơn gấp đôi so với Pháp.
Theo ông Olivier de Chabot, Giám đốc Junot Châteaux & Patrimoine, tỷ lệ người mua nước ngoài tăng theo giá trị bất động sản. Với những lâu đài có giá dưới 1,5 triệu euro (1,64 triệu USD), khoảng 90% người mua là người Pháp. Trong phân khúc từ 1,5- 3 triệu euro, tỷ lệ khách nước ngoài tăng lên, còn với những lâu đài trên 3 triệu euro, cứ hai người mua thì có một người nước ngoài. Nhóm khách này thường ưu tiên những địa điểm không quá xa sân bay hoặc mạng lưới tàu cao tốc TGV.
Tuy nhiên, việc bán lâu đài cho người nước ngoài ngày càng phức tạp do sự giám sát của các cơ quan chức năng Pháp. Theo ông Patrice Besse, những giao dịch này phải đáp ứng các yêu cầu kiểm soát dòng tiền và tuân thủ quy định về đất nông nghiệp, đặc biệt khi lâu đài đi kèm diện tích đất lớn.
Về giá cả, thị trường có sự chênh lệch đáng kể. Giá trung bình một lâu đài tại Pháp hiện khoảng 850.000 euro, trong khi phân khúc giao dịch chủ yếu nằm trong khoảng 750.000 đến 1,4 triệu euro. Tại những khu vực như Île-de-France, Provence-Alpes-Côte d’Azur hay Haute-Savoie, giá thường cao hơn, trong khi ở miền Trung nước Pháp vẫn có thể tìm được lâu đài với giá vài trăm nghìn euro.
Giá trị của một lâu đài phụ thuộc vào niên đại, kiến trúc, diện tích, tình trạng bảo tồn, vị trí và những quy định về trùng tu. Các công trình do kiến trúc sư nổi tiếng thiết kế hoặc từng xuất hiện trong phim thường có giá cao hơn nhiều so với những lâu đài xuống cấp. Theo chuyên gia định giá Adeline Desthuilliers, khả năng tạo thu nhập cũng ảnh hưởng đến giá bán. Một lâu đài có vườn nho, khu săn bắn hoặc hoạt động kinh doanh đi kèm đôi khi có giá trị thương mại lớn hơn chính tòa nhà.
Dù vậy, thị trường hiện có dấu hiệu chững lại do chi phí bảo dưỡng và trùng tu tăng mạnh. Người mua thận trọng, trong khi nhiều chủ sở hữu không muốn giảm giá. Những trường hợp cần giải quyết tài sản thừa kế thường phải điều chỉnh giá nhanh hơn.
Chi phí sửa chữa là một trong những trở ngại lớn nhất. Việc thay mái thông thường có thể tốn 100–120 euro/m², nhưng nếu sử dụng đá phiến dày theo tiêu chuẩn bảo tồn di tích lịch sử, chi phí có thể lên tới 800–900 euro/m². Một số lâu đài được xếp hạng di tích lịch sử có thể nhận hỗ trợ của Nhà nước lên tới 40% chi phí đối với một số hạng mục trùng tu, đồng thời được hưởng ưu đãi thuế theo quy định.
Để bù đắp chi phí, nhiều chủ sở hữu kết hợp bảo tồn di sản với kinh doanh. Ngoài khách sạn, nhà nghỉ và tổ chức đám cưới, một số lâu đài được sử dụng làm văn phòng tư vấn, xưởng sáng tạo hoặc không gian làm việc chung cao cấp. Ông Patrice Besse dẫn trường hợp một phụ nữ Pháp từng điều hành công ty kiến trúc tại New York (Mỹ) đã mua lâu đài ở Bourgogne, biến nơi đây thành trung tâm trao đổi ý tưởng, đón tiếp các học giả và trí thức quốc tế.
Tại Dordogne, vùng nổi tiếng với những công trình kiến trúc cổ và cảnh quan nông thôn, khách nước ngoài chiếm tới 75% lượng khách hàng của một công ty bất động sản địa phương, chủ yếu đến từ Anh, Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ, Mỹ, Canada và Australia. Nhiều người là doanh nhân hoặc người sắp nghỉ hưu, muốn chuyển đến sinh sống lâu dài tại vùng nông thôn Pháp.
Tuy nhiên, bất ổn kinh tế và địa chính trị đang khiến người mua thận trọng hơn. Khách hàng ngày nay cũng ít sẵn sàng dành một hoặc hai năm để trùng tu như trước đại dịch COVID-19, mà ưu tiên những bất động sản có thể sử dụng ngay.
Một thay đổi đáng chú ý khác là thời gian sở hữu lâu đài đang rút ngắn. Theo ông Hervé de Maleissye, chuyên gia của công ty bất động sản Le Nail, trước đây lâu đài thường là tài sản gia truyền, được gìn giữ qua nhiều thế hệ, nhưng hiện thời gian sở hữu trung bình chỉ khoảng 7–10 năm. Điều này khiến người mua phải cân nhắc giữa sở thích cá nhân và khả năng bán lại, ưu tiên những công trình có kiến trúc đẹp, vị trí hấp dẫn và tiềm năng giữ giá.
Dù có giá trên mỗi mét vuông tương đối thấp so với các loại bất động sản cao cấp khác, lâu đài vẫn đòi hỏi nguồn tài chính lớn để duy trì. Vì vậy, theo giới chuyên gia, sở hữu một lâu đài tại Pháp trước hết vẫn là lựa chọn xuất phát từ niềm đam mê kiến trúc, lịch sử và di sản, hơn là một khoản đầu tư thuần túy nhằm tìm kiếm lợi nhuận.
