Lấy an toàn sinh học làm nền tảng tăng giá trị sản phẩm chăn nuôi

Xác định chăn nuôi an toàn sinh học là "chìa khóa" để ứng phó dịch bệnh và nâng cao giá trị sản phẩm, tỉnh Hưng Yên đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng hiện đại, bền vững. Từ những mô hình thành công nhờ ứng dụng công nghệ cao, địa phương đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu hình thành các chuỗi liên kết giá trị, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bảo vệ môi trường trong giai đoạn mới.

Ông Phan Tiến Quân, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên, trao đổi với lãnh đạo Chi cục Chăn nuôi Thú y tỉnh về kỹ thuật làm đệm lót sinh học chuồng trại trong chăn nuôi an toàn sinh học. Ảnh: Đinh Văn Nhiều-TTXVN

*Những mô hình hiệu quả

Đến thăm hệ thống trang trại 5.000 con gà đẻ được vận hành bài bản theo dây chuyền công nghiệp tại xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên, ít ai hình dung chủ nhân cơ ngơi này là ông Phan Tiến Quân từng trải qua những giai đoạn đầy khó khăn. Gắn bó với nghề từ năm 2005, ông Quân nếm trải đủ thăng trầm, đỉnh điểm là đợt dịch năm 2013 khiến trang trại thiệt hại hàng trăm triệu đồng.

Ông Quân chia sẻ, đó là thử thách khắc nghiệt nhất khiến ông có lúc tưởng như phải bỏ nghề. Tuy nhiên, chính thất bại ấy đã trở thành động lực để ông quyết tâm thay đổi tư duy, chuyển từ chăn nuôi truyền thống sang mô hình khép kín, ứng dụng công nghệ cao nhằm kiểm soát rủi ro và phát triển bền vững.

Ông Phan Tiến Quân, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên kiểm tra sức khỏe đàn gà đẻ trứng tại trang trại chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học của gia đình. Ảnh: Đinh Văn Nhiều-TTXVN

Quyết tâm gây dựng lại sự nghiệp, năm 2016, ông chủ động chuyển đổi hoàn toàn sang mô hình chăn nuôi an toàn sinh học. Nhờ kiên trì tham gia các lớp tập huấn và ứng dụng khoa học công nghệ, ông đã xây dựng thành công quy trình khép kín hiện đại. Trang trại của gia đình giờ đây vận hành như một công xưởng công nghiệp với hệ thống chuồng kín, quạt gió công suất lớn và đệm lót sinh học giúp khử mùi, triệt tiêu mầm bệnh ngay từ đầu vào. Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học giúp đàn gà luôn khỏe mạnh, sức đề kháng cao và duy trì tỷ lệ đẻ trứng ổn định.

Theo ông Quân, trong chăn nuôi, chất lượng và tính bền vững là yếu tố tiên quyết. Chính việc kiểm soát chặt chẽ từ khâu chọn giống, nguồn thức ăn đến vệ sinh môi trường đã giúp trang trại đứng vững trước áp lực dịch bệnh. Với sản lượng trứng to, đẹp và chất lượng đồng nhất, hai ngày một lần, trang trại cung ứng đều đặn hàng nghìn quả trứng cho thị trường Hà Nội thông qua các hợp đồng liên kết bao tiêu ổn định.

Hệ thống chuồng tầng khép kín giúp trang trại ông Phan Tiến Quân, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên chủ động ngăn ngừa dịch bệnh. Ảnh: Đinh Văn Nhiều - TTXVN

Nằm đối diện trang trại gia cầm của ông Phan Tiến Quân, cơ sở chăn nuôi lợn do ông Nguyễn Văn Vẻ làm chủ là một trong những mô hình an toàn sinh học kiểu mẫu ở xã Việt Tiến. Từng gánh chịu thiệt hại nặng nề do dịch bệnh, ông Vẻ quyết tâm thay đổi hoàn toàn tư duy sản xuất để vực dậy kinh tế gia đình. Đến nay, trang trại đã khẳng định vị thế vững chắc với quy mô duy trì ổn định 150 lợn nái và khoảng 700 lợn thịt thương phẩm.

Xác định an toàn sinh học là "chìa khóa" chăn nuôi bền vững, gia đình ông Vẻ chủ động thực hiện phương châm sống chung với dịch thông qua việc kiểm soát nghiêm ngặt mọi quy trình. Ông Vẻ cho biết, do dịch tả lợn châu Phi chưa có thuốc điều trị, việc thiết lập hàng rào ngăn chặn các tác nhân trung gian như chuột, gián là yếu tố quyết định. Đặc biệt, trang trại chú trọng kiểm soát yếu tố con người với quy trình sát khuẩn và sử dụng găng tay riêng biệt cho từng khu chuồng. Đây được xem là giải pháp tối ưu giúp triệt tiêu nguy cơ lây nhiễm chéo mà vẫn đảm bảo tiết kiệm chi phí sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Vẻ, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên, kiểm tra tình hình phát triển của đàn lợn thịt được nuôi theo hướng an toàn sinh học của gia đình. Ảnh: Đinh Văn Nhiều-TTXVN

Song song với công tác vệ sinh dịch tễ, ông Vẻ đặc biệt chú trọng ứng dụng kỹ thuật vào hạ tầng chuồng trại. Trên cơ sở tính toán khoa học công suất quạt gió theo diện tích và kiểm soát tốc độ lưu thông không khí, trang trại đã duy trì được môi trường sống thông thoáng, giúp đàn lợn nâng cao sức đề kháng tự nhiên. Nhờ sự kiên trì và tư duy đổi mới, mô hình không chỉ giúp ông vượt qua khủng hoảng mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình, khẳng định hướng đi đúng đắn của kinh tế trang trại an toàn sinh học.

*Hiện đại hóa chăn nuôi gắn với an toàn sinh học
Tỉnh Hưng Yên hiện có hơn 1,2 triệu con lợn; trên 94.000 con trâu, bò và khoảng 27,5 triệu con gia cầm. Địa phương đã và đang đẩy mạnh chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu sản xuất, chuyển dần từ chăn nuôi nhỏ lẻ, manh mún sang mô hình trang trại tập trung quy mô lớn. Tính đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng được trên 3.400 trang trại, trong đó có nhiều mô hình quy mô lớn. Việc ưu tiên phát triển kinh tế trang trại không chỉ là giải pháp then chốt để tối ưu hóa năng suất và kiểm soát dịch bệnh, mà còn là bước đi chiến lược nhằm đảm bảo an toàn sinh học, hướng tới một nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Hưng Yên Nguyễn Thị Hoa cho biết, sau 6 năm triển khai Luật Chăn nuôi, quy mô chăn nuôi nông hộ tại địa phương đã giảm 30%. Tuy nhiên, việc chuồng trại vẫn xen cài trong khu dân cư đang là rào cản lớn, khiến tỷ lệ trang trại đáp ứng quy trình an toàn sinh học và quy trình thực hành chăn nuôi tốt tại Việt Nam (VietGAHP) hiện mới đạt khoảng 35-40%.

Bà Hoa cho rằng, thực trạng trên không chỉ đặt ra bài toán nan giải cho công tác kiểm soát dịch bệnh, an toàn thực phẩm mà còn khiến nút thắt ô nhiễm môi trường chưa thể xử lý dứt điểm. Trước những đòi hỏi khách quan từ thực tế, bà khẳng định ngành chăn nuôi bắt buộc phải chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tuần hoàn, sinh thái và ứng dụng công nghệ cao. Đây chính là bước đi tất yếu để nâng tầm giá trị nông sản, đồng thời tạo bệ phóng vững chắc cho lộ trình xây dựng nông thôn mới hiện đại và chương trình Mỗi xã, phường một sản phẩm (OCOP) bền vững.

Hệ thống máng ăn tự động và sàn nuôi thông thoáng tại khu chuồng trại lợn khép kín của gia đình ông Nguyễn Văn Vẻ, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Đinh Văn Nhiều-TTXVN

Trước diễn biến phức tạp của tình hình dịch bệnh, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Hưng Yên khuyến cáo các cơ sở chăn nuôi cần triển khai quyết liệt, đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học. Trọng tâm là tăng cường quy trình chăm sóc, phun khử trùng tiêu độc chuồng trại định kỳ và kiểm soát nghiêm ngặt nguồn chất thải chăn nuôi. Đặc biệt, khâu quản lý con giống đầu vào phải được siết chặt, đảm bảo nguồn gốc từ các cơ sở an toàn dịch bệnh và có đầy đủ giấy chứng nhận kiểm dịch theo quy định. Việc chủ động giám sát, phát hiện sớm mầm bệnh tại cơ sở chính là chìa khóa tiên quyết để thiết lập "lá chắn" vững chắc, ngăn chặn hiệu quả các dịch bệnh nguy hiểm như cúm gia cầm, lở mồm long móng và dịch tả lợn châu Phi.
Nhằm cụ thể hóa các định hướng chiến lược trên, ngày 7/4/2026, UBND tỉnh Hưng Yên đã phê duyệt Đề án "Phát triển chăn nuôi an toàn sinh học và VietGAHP giai đoạn 2026-2030, định hướng 2035". Bước sang giai đoạn mới, tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 3,2%/năm, tập trung nguồn lực vào các sản phẩm chủ lực quốc gia và đặc sản đặc trưng của địa phương như gà Đông Tảo. Trọng tâm của đề án là chuyển đổi từ tăng trưởng số lượng sang ưu tiên chất lượng bằng cách nâng cao chất lượng đàn giống và tăng hệ số quay vòng vật nuôi.
Bên cạnh đó, tỉnh Hưng Yên cam kết đảm bảo nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ môi trường thông qua việc phát triển trang trại tập trung xa khu dân cư. Dự kiến mỗi năm, tỉnh sẽ hỗ trợ từ 25-30 cơ sở đạt chứng nhận VietGAHP, đồng thời tổ chức 30 lớp tập huấn để chuẩn hóa kiến thức cho khoảng 1.500 hộ chăn nuôi trên địa bàn./.