Lấy hóa đơn khi mua hàng: Thói quen nhỏ, quyền lợi lớn

 Mua hàng lấy hóa đơn sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người mua hàng (ảnh minh họa).

Tránh rủi ro

Mua chiếc áo sơ mi giá 450.000 đồng tại một cửa hàng thời trang, chị Nguyễn Thị Mai Mai quét mã QR thanh toán rồi chuẩn bị rời đi. Khi nhân viên đề nghị nhận hóa đơn, chị từ chối vì nghĩ mua để mặc nên không cần giữ chứng từ. Về nhà, phát hiện áo bị lỗi, chị muốn đổi hàng nhưng không thể cung cấp hóa đơn để đối chiếu. Dù cửa hàng vẫn hỗ trợ đổi áo, song sự việc khiến chị Mai nhận ra những bất tiện khi không lấy và lưu giữ hóa đơn.

Chị Mai cho biết, do không có nhu cầu quyết toán những khoản chi nên chị thường không lấy hóa đơn khi mua hàng. Chị cũng ngại mất thời gian và lo sợ lộ thông tin cá nhân khi phải cung cấp cho cửa hàng. Tuy nhiên, sau lần đổi áo này, chị nhận thấy, cần phải thay đổi thói quen lấy hóa đơn khi mua hàng.

Ở phía người bán, chị Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, chủ hộ kinh doanh Nhà hàng Thiên Phú cho biết, khách lẻ thường không yêu cầu xuất hóa đơn. Khi cơ sở đề nghị cung cấp thông tin để lập hóa đơn, phần lớn khách đều từ chối. Với những trường hợp này, nhà hàng vẫn lập hóa đơn theo quy định về pháp luật thuế.

Những trường hợp trên phần nào cho thấy, người dân chưa thật sự quan tâm đến việc yêu cầu và nhận hóa đơn sau khi mua hàng. Nhiều người chỉ chủ động lấy hóa đơn khi cần thanh toán lại với cơ quan, đơn vị hoặc đối chiếu giao dịch.

Tại hội nghị tập huấn tuyên truyền, nâng cao nhận thức về mua hàng, sử dụng dịch vụ đúng quy định pháp luật do Thuế thành phố tổ chức vào ngày 10/10 vừa qua, đại diện cơ quan thuế lưu ý nhiều quyền lợi của người nộp thuế gắn với việc lưu giữ hóa đơn, chứng từ. Theo đó, từ kỳ tính thuế năm 2026, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được giảm trừ một số khoản chi cho y tế, giáo dục, đào tạo của bản thân và người phụ thuộc nếu đáp ứng điều kiện.

Cụ thể, Nghị định số 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân (có hiệu lực từ 1/7/2026) quy định, mức giảm trừ tối đa đối với các khoản chi đủ điều kiện là 23 triệu đồng/năm cho khám, chữa bệnh và 24 triệu đồng/năm cho giáo dục, đào tạo. Đây là khoản giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế, không phải số tiền thuế được giảm trực tiếp. Người nộp thuế cần lưu giữ hóa đơn, chứng từ thể hiện thông tin của mình hoặc người phụ thuộc; riêng chi phí y tế cần thêm bảng kê theo quy định. Các khoản chi được giảm trừ phải đáp ứng điều kiện về phạm vi chi phí và nguồn chi trả.

Ngoài ra, người mua có hóa đơn đáp ứng điều kiện còn có cơ hội tham gia chương trình “Hóa đơn may mắn” do Thuế thành phố tổ chức hằng quý, với 19 giải thưởng.

Tăng giám sát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Việc sử dụng hóa đơn điện tử, trong đó có hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, tạo thêm điều kiện để khách hàng nhận và lưu giữ hóa đơn khi mua hàng, sử dụng dịch vụ tại các điểm bán lẻ, nhà hàng, cơ sở kinh doanh. Theo số liệu của Thuế thành phố, đến ngày 13/7/2026, thành phố có 2.680 trong tổng số 2.776 hộ kinh doanh thuộc diện áp dụng đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đạt khoảng 96,5%. Tuy nhiên, qua rà soát, kiểm tra, cơ quan thuế phát hiện một số cơ sở đã trang bị máy tính tiền nhưng chưa lập hóa đơn đầy đủ. Một số giao dịch thanh toán vào tài khoản cá nhân của người bán không được lập hóa đơn.

Cơ quan thuế còn ghi nhận, tài khoản của một số chủ cơ sở kinh doanh có lượng tiền chuyển vào cao hơn doanh thu đã kê khai. Tuy nhiên, không phải toàn bộ tiền vào tài khoản đều là doanh thu chịu thuế. Vì vậy, cần phân loại, đối chiếu các khoản tiền này với hóa đơn, quy mô hoạt động và nội dung giải trình của người nộp thuế để xác định đúng doanh thu phát sinh.

Cùng với kiểm tra việc lập hóa đơn, Thuế thành phố phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố phát động phong trào “Mua hàng lấy hóa đơn - Quyền lợi của mình, trách nhiệm với cộng đồng” đến các khu dân cư, chợ, trung tâm thương mại và cơ sở kinh doanh. Trong quý IV/2026, Thuế thành phố đề xuất thí điểm mô hình “Điểm kinh doanh minh bạch hóa đơn”. Theo phương án, mỗi xã, phường lựa chọn một tuyến phố hoặc một chợ để vận động các cơ sở kinh doanh tự nguyện tham gia, ký cam kết thực hiện đúng quy định về hóa đơn. Các cơ sở tham gia dự kiến được gắn biển nhận diện, bố trí mã QR để khách hàng tra cứu hóa đơn và tiếp cận kênh phản ánh.

Tại lễ phát động “Mua hàng lấy hóa đơn - Quyền lợi của mình, trách nhiệm với cộng đồng”, diễn ra chiều 10/10 vừa qua, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Chí Tài nhấn mạnh, các cấp, ngành, địa phương, cơ quan thuế phải tuyên truyền đến từng khu dân cư, hộ gia đình, cơ sở kinh doanh; phát huy vai trò tiên phong của cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và lực lượng nòng cốt trong hệ thống Mặt trận. Đồng thời, xây dựng, nhân rộng các mô hình “Người Huế tiêu dùng văn minh - Mua hàng lấy hóa đơn”, “Khu dân cư tiêu dùng văn minh - Mua hàng lấy hóa đơn”, gắn với kiểm tra, giám sát và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đối với doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh, đồng chí Nguyễn Chí Tài đề nghị phải chấp hành nghiêm quy định về thuế, thực hiện đầy đủ trách nhiệm lập và cung cấp hóa đơn, tạo điều kiện để khách hàng nhận và lưu giữ chứng từ. Các hiệp hội ngành nghề, ban quản lý chợ, trung tâm thương mại cần vận động tiểu thương cùng tham gia phong trào...