Nguy cơ gián đoạn thẻ bảo hiểm y tế của 1,3 triệu người: Bộ Y tế kiến nghị giải pháp

Người dân đi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Ảnh: Thu Hằng.

Đề xuất được Bộ Y tế nêu tại dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định tiếp tục hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế đối với người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại địa bàn các xã khu vực 2, khu vực 3, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016-2020.

Các xã này không còn trong danh sách các xã khu vực 2, khu vực 3, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Kinh phí hỗ trợ sẽ do ngân sách nhà nước bảo đảm theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và phân cấp ngân sách nhà nước hiện hành, song Chính phủ cũng khuyến khích địa phương hỗ trợ thêm phần mức đóng còn lại.

Bộ Y tế cho biết năm 2023, Chính phủ ban hành Nghị định số 75/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 146/2018/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn biện pháp thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế.

Trong đó quy định, người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại địa bàn các xã khu vực 2, khu vực 3, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016 – 2020, mà các xã này không còn trong danh sách các xã khu vực 2, khu vực 3, thôn đặc biệt khó khăn giai đoạn 2021 - 2025 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, thuộc nhóm đối tượng được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng.

Đối tượng trên được ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế trong thời gian 36 tháng kể từ ngày 1/11/2023. Như vậy, thời gian ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế đối với đối tượng trên kết thúc vào ngày 31/10/2026.

Theo dữ liệu của Bộ Y tế, sau gần 3 năm thực hiện, chính sách đã duy trì cho bình quân khoảng 2 triệu người dân tộc thiểu số tiếp tục tham gia bảo hiểm y tế, khi xã nơi sinh sống không còn thuộc khu vực 2, khu vực 3, thôn đặc biệt khó khăn, tránh tình trạng người dân rời bỏ bảo hiểm y tế khi thôi hưởng chính sách cấp thẻ miễn phí.

Phần lớn mức đóng do ngân sách nhà nước bảo đảm. Phần người tham gia tự đóng chỉ chiếm 14,6% số phải thu.

Bên cạnh đó, thời gian qua, do triển khai Nghị định số 272/2025/NĐ-CP về phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, một bộ phận đối tượng đã chuyển sang tham gia bảo hiểm y tế theo nhóm khác.

Bộ Y tế cho biết theo dữ liệu ước đến tháng 10/2026, sau khi chính sách hỗ trợ kết thúc vào ngày 31/10/2026, sẽ có khoảng 1,3 triệu người dân tộc thiểu số không còn được ngân sách nhà nước hỗ trợ.

Hiện có 15 tỉnh, thành phố hỗ trợ thêm 30% mức đóng còn lại, 2 tỉnh hỗ trợ từ 5% đến dưới 30%.

Với người tham gia tại 17 tỉnh, thành phố chưa có ngân sách địa phương hỗ trợ thêm, họ phải tự đóng 100% mức đóng, gấp khoảng 3,3 lần so với mức đang đóng (30%). Đây phần lớn là hộ có thu nhập thấp, khả năng tự đóng hạn chế, nguy cơ ngừng tham gia bảo hiểm y tế là rất lớn.

Khi thẻ bảo hiểm y tế của người tham gia bị gián đoạn giá trị sử dụng, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khám chữa bệnh, nhất là người bệnh mạn tính đang điều trị dài ngày. Cùng với đó, sẽ phát sinh việc thu bổ sung, hoàn trả, điều chỉnh tiền đóng và cấp lại thẻ khi chính sách được khôi phục, gây khó khăn cho cơ quan Bảo hiểm xã hội và chính quyền cơ sở.

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tại các tỉnh có đông đối tượng có thể giảm, ảnh hưởng đến việc thực hiện chỉ tiêu tại Quyết định số 1468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về giao chỉ tiêu thực hiện bao phủ bảo hiểm y tế cho Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố giai đoạn 2026 - 2030.

Do vậy, Bộ Y tế cho rằng việc tiếp tục hỗ trợ mức đóng để bảo đảm quyền lợi bảo hiểm y tế của khoảng 1,3 triệu người dân tộc thiểu số được liên tục, không gián đoạn kể từ ngày 1/11/2026.

Cùng với đó, xử lý kịp thời khoảng trống pháp lý trong thời gian chờ Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 188/2025/NĐ-CP có hiệu lực; góp phần thực hiện chỉ tiêu bao phủ bảo hiểm y tế giai đoạn 2026 - 2030.

Theo số liệu tính toán của Bộ Tài chính cung cấp cho Bộ Y tế, dự kiến trong 2 tháng cuối năm 2026, số tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng bảo hiểm y tế cho khoảng 1,3 triệu người dân tộc thiểu số là khoảng 207 tỷ đồng. Từ giai đoạn 2027-2030, số tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng bình quân mỗi năm khoảng 1.200 tỷ đồng.