Lấy ý kiến các đề án cơ sở dữ liệu lớn và ứng dụng AI trong xây dựng, thi hành pháp luật

Ngày 15/5, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về các đề án “Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” và “Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật” dưới sự đồng chủ trì của Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin Phạm Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin Phạm Đức Dụ (Bộ Tư pháp)

Cấp thiết xây dựng Chính phủ số và nền tư pháp hiện đại

Bộ Tư pháp xây dựng 2 đề án theo nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 140/NQ-CP ngày 17/5/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin Phạm Quang Hiếu nhấn mạnh, trong kỷ nguyên mới, dữ liệu được xác định là tài nguyên quan trọng và là động lực chính để đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật là yêu cầu cấp thiết để thúc đẩy cải cách hành chính, xây dựng Chính phủ số và nền tư pháp hiện đại.

Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin Phạm Quang Hiếu phát biểu tại Hội thảo

Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin Phạm Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin Phạm Đức Dụ (Bộ Tư pháp) đồng chủ trì Hội thảo lấy ý kiến về các đề án “Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” và “Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật”

Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật được coi là hạ tầng dữ liệu quốc gia, là thành phần cốt lõi của hệ sinh thái pháp luật số. Đề án xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật áp dụng nguyên tắc “AI First” - ưu tiên thiết kế dữ liệu để máy có thể xử lý và phục vụ cho các hệ thống AI. Mục tiêu tổng quát là hình thành nguồn dữ liệu pháp luật thống nhất, dùng chung trên toàn quốc để nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Hiện tại, việc phát triển AI chuyên ngành trong lĩnh vực tư pháp đang được khẩn trương hoàn thiện để báo cáo Thủ tướng và trình Chính phủ trong năm 2026.

Báo cáo tại hội thảo, đại diện Ban soạn thảo đề án cho biết, đề án “Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” đặt ra 7 nhóm mục tiêu như: Tái cấu trúc cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; chuẩn hóa 100% dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật dưới dạng máy đọc được; số hóa toàn bộ quy trình xây dựng văn bản; xây dựng kho dữ liệu pháp luật tập trung và đồ thị tri thức pháp luật quốc gia…

Các đại biểu thảo luận nhiều nội dung trọng tâm, như: Mô hình, giải pháp xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và ứng dụng AI trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; định vị cơ sở dữ liệu lớn và AI pháp luật trong bối cảnh mới; Định vị cơ sở dữ liệu lớn và AI pháp luật trong bối cảnh mới, góc nhìn từ người dân và doanh nghiệp

Trong khi đó, đề án “Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật” đặt mục tiêu trọng tâm là ứng dụng AI hỗ trợ soạn thảo, thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật; phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo; phân tích xu hướng vi phạm; hỗ trợ đánh giá tác động chính sách và cải cách thủ tục hành chính. Đặc biệt, đề án này cũng hướng tới phát triển trợ lý pháp lý ảo, chatbot AI, các dịch vụ pháp lý số và mô hình ngôn ngữ lớn chuyên biệt cho pháp luật Việt Nam, tích hợp trên Cổng Pháp luật quốc gia và Nền tảng số pháp luật Việt Nam.

Đưa nhiều giải pháp cho nền tảng phát triển AI tư pháp

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận nhiều nội dung trọng tâm, như: Mô hình, giải pháp xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và ứng dụng AI trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; định vị cơ sở dữ liệu lớn và AI pháp luật trong bối cảnh mới; Định vị cơ sở dữ liệu lớn và AI pháp luật trong bối cảnh mới, góc nhìn từ người dân và doanh nghiệp

Nhiều tham luận nhấn mạnh yêu cầu kiểm kê, phân loại, đánh giá chất lượng dữ liệu pháp luật; xây dựng bộ dữ liệu ưu tiên phục vụ phát triển AI; chuẩn hóa định danh văn bản, điều khoản pháp luật; xây dựng kho dữ liệu chuẩn kiểm chứng phục vụ huấn luyện, đánh giá hệ thống AI và từng bước hình thành Đồ thị tri thức pháp luật quốc gia ở các lĩnh vực trọng điểm.

Các ý kiến còn nêu việc bảo đảm dữ liệu pháp luật được quản trị theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả với cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, Trung tâm Dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành khác.

Đặc biệt, phiên thảo luận tập trung vào tính khả thi của mô hình công nghệ; Khả năng tích hợp dữ liệu từ các nguồn hiện có; Nhu cầu khai thác thông tin của người dân và doanh nghiệp; Nhu cầu, định hướng ứng dụng AI trong xây dựng, tổ chức thực thi pháp luật.

Với kinh nghiệm xây dựng vận hành cơ sở dữ liệu lớn trong xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh, đại diện Sở KHCN Đà Nẵng chia sẻ về Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của Đà Nẵng, hiện đang trở thành cột mốc đánh dấu những bước tiến mới về công nghệ địa phương

IOC Đà Nẵng ứng dụng công nghệ AI để phân tích dữ liệu camera phục vụ các bài toán quản lý trên địa bàn và chuyên ngành; ứng dụng phân tích dữ liệu trong các toán thống kê, dự báo phục vụ ra quyết định; hình thành Công cụ nền tảng quản lý IoT với hơn 1.000 thiết bị cảm biến được tích hợp để trở thành trung tâm phục vụ chỉ huy, điều hành tập trung, đa nhiệm của thành phố.

Chia sẻ của 2 địa phương Đà Nẵng và Quảng Ngãi trong phiên thảo luận tập trung vào tính khả thi của mô hình công nghệ; Khả năng tích hợp dữ liệu từ các nguồn hiện có; Nhu cầu khai thác thông tin của người dân và doanh nghiệp; Nhu cầu, định hướng ứng dụng AI trong xây dựng, tổ chức thực thi pháp luật...

Ngoài ra, người dân, doanh nghiệp cũng có thêm công cụ để tương tác với chính quyền trong kỷ nguyên số. 100% kết quả thủ tục hành chính phát sinh mới được số hóa và đưa vào kho số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính.Tại Hội thảo, Đà Nẵng kiến nghị Ban soạn thảo có thể tích hợp xây dựng cơ chế dữ liệu mở pháp luật trên nền tảng này của Đà Nẵng, đồng thời thí điểm trung tâm dữ liệu pháp lý thông minh để nhiều đơn vị cùng tiếp cận…

Cũng nói đến IOC, tuy nhiên với tỉnh Quảng Ngãi, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ngãi Trà Thanh Danh bộc bạch, hiện địa phương chỉ mới ở mức “nuôi dữ liệu hết sức thủ công”. Dữ liệu phân tán và hiện nay đồng bộ lên trục dữ liệu quốc gia rất ít, chỉ làm theo định kỳ và cóp nhặt. Vì thế, Giám đốc Sở Tư pháp Quảng Ngãi mong muốn, Đề án nhanh chóng đi vào thực tiễn, có nền tảng dùng chung để xử lý, nhưng đồng thời Ban soạn thảo cần quan tâm đến “tính đặc thù địa phương” để ứng dụng phù hợp.

Bên cạnh đó, đại biểu tham dự cũng cho rằng, cần liệt kê dữ liệu pháp luật theo cấu trúc quan hệ (thông tin hiệu lực, điều khoản, chủ thể, thẩm quyền, thời hạn, nghĩa vụ, chế tài...). Đây là nền tảng quan trọng để AI có thể hỗ trợ phát hiện mâu thuẫn, kiểm tra điều kiện áp dụng và gợi ý phương án xử lý có căn cứ.