Lễ hạ nêu mùng 7 tết Nguyên đán là gì, có ý nghĩa ra sao?
Sau kỳ nghỉ tết Nguyên đán, các gia đình sẽ tổ chức lễ hạ nêu vào ngày mùng 7 Tết. Vậy, lễ hạ nêu là gì, nghi thức này có ý nghĩa như thế nào đối với người Việt?
Lễ hạ nêu mùng 7 tết Nguyên đán là gì?
Lễ hạ nêu còn được gọi là lễ khai hạ, bắt nguồn từ phong tục truyền thống xưa. Theo quan niệm dân gian, cây nêu ngày Tết sẽ được dựng từ 23 tháng Chạp, muộn nhất là ngày 30 Tết.
Sau kỳ nghỉ tết Nguyên đán, các gia đình tổ chức lễ khai hạ để hạ cây nêu xuống như một nghi thức tiễn gia tiên về trời sau những ngày đón Tết cùng con cháu.
Về phong tục này, tác giả Nguyễn Hạnh trong sách Thực hành văn hóa tín ngưỡng Việt Nam, Nhà xuất bản Trẻ cho biết, trong ngày Tết, ảnh hưởng văn hóa phương Bắc, người Việt dựng nêu vào ngày 23 tháng Chạp, hạ nêu vào ngày 7 tháng Giêng.
Việc dựng nêu nói lên ý chuẩn bị nghỉ Tết, vua quan đóng ấn và mọi hoạt động chính thức được dừng lại.
Việc hạ nêu, còn gọi nôm na là "đốt Tết", khai ấn để mọi hoạt động chính thức khởi động, công việc làm ăn trở về bình thường. Vì vậy, trong kinh thành Huế có nghi thức thượng nêu và hạ nêu.
Ảnh minh họa: Đ.H
Ý nghĩa của lễ hạ nêu
Lễ hạ nêu không chỉ là nghi thức khép lại những ngày Tết mà còn mang nhiều ý nghĩa. Theo quan niệm dân gian, cây nêu được hạ xuống, báo hiệu các vị thần đã trở về cai quản trần gian.
Đây cũng là thời khắc mọi thứ quay về guồng quay vốn có, âm dương hài hòa, tạo điều kiện cho vạn vật sinh sôi, phát triển.
Hạ nêu còn mang ý nghĩa mở đầu cho một năm lao động sản xuất mới. Nghi thức hạ nêu giống như một tiếng chuông nhắc nhở mọi người kết thúc những ngày nghỉ ngơi, vui chơi để quay trở lại với công việc thường nhật.
Từ đây, nông dân bắt đầu cày cấy, thợ thủ công mở lại xưởng, người buôn bán khai trương cửa hàng...
Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Trần Ngọc Thêm từng nhận định: "Lễ hạ nêu không chỉ là một nghi thức, mà là một cột mốc tâm lý, giúp cộng đồng chuyển trạng thái từ nghỉ ngơi sang lao động một cách hài hòa, thuận theo nhịp điệu của đất trời”.
Nghi lễ này còn là sợi dây vô hình thắt chặt tình làng nghĩa xóm. Bởi, tại các đình làng, cả cộng đồng cùng tham gia lễ hạ nêu, củng cố sự đoàn kết và trách nhiệm chung.
Trong gia đình, con cháu cũng quây quần bên ông bà, cha mẹ để thực hiện nghi lễ, lắng nghe những lời dạy về truyền thống.
