Lễ kỷ niệm cấp quốc gia '950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam': Tri ân các bậc tiền nhân khai mở nền Quốc học

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện các bộ, ngành, nhà khoa học, nhà giáo và đông đảo đại biểu đã tham dự Lễ kỷ niệm.

Trước buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dâng hương tại Hậu đường khu Thái học, nơi đặt tượng Tư nghiệp Quốc Tử Giám Chu Văn An, đồng thời tham quan triển lãm ảnh "Từ di sản đến ngoại giao văn hóa".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại buổi lễ. (Ảnh: Thống Nhất)

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trách nhiệm kế thừa di sản đạo học mà các bậc tiền nhân đã gây dựng, trong đó trọng tâm là mở rộng cơ hội học tập cho mọi người dân, tạo môi trường để người có tài, có đức phát huy năng lực và cống hiến cho đất nước.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, muốn đất nước trường tồn, tự chủ và vươn tầm thế giới, cội gốc vẫn là vun bồi sự học, nuôi dưỡng hiền tài, trao trọng trách cho người có tài năng và đặt lòng cống hiến lên hàng đầu. Sức mạnh dân tộc không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, mà còn được định hình bởi chiều sâu văn hóa, trí tuệ, bản lĩnh và phẩm giá con người.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu cùng các nghệ sĩ, diễn viên tại buổi lễ. (Ảnh: Thống Nhất)

Kế thừa truyền thống ấy, sự nghiệp chăm lo giáo dục trong thời đại Hồ Chí Minh trước hết là bảo đảm quyền được học tập của toàn dân, đồng thời phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng những người có tài, có đức để phụng sự đất nước.

Đề cập đến yêu cầu giáo dục trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và công nghệ phát triển mạnh mẽ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, giá trị của nhà trường không còn chỉ dừng ở việc truyền thụ những tri thức sẵn có, mà quan trọng hơn là rèn luyện khả năng tư duy độc lập, hình thành nhân cách tốt và khơi dậy khát vọng vươn lên ở người học.

Học phải đi đôi với hành, kiến thức phải được vận dụng để giải quyết những vấn đề thực tiễn. Cơ hội học tập, học lại, học tiếp và học tập suốt đời cần trở thành quyền lợi rộng mở cho tất cả mọi người. Năng lực tự chủ của dân tộc được vun đắp từ những con người biết tiếp thu tinh hoa tri thức nhân loại, làm chủ công nghệ hiện đại và chủ động tìm lời giải cho những bài toán của Việt Nam.

Sự kiện nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, đạo học và tinh thần trọng dụng hiền tài của dân tộc, đồng thời khẳng định những giá trị trường tồn của di sản giáo dục Việt Nam. (Ảnh: Khánh Hòa)

Để tiếp nối những giá trị trường tồn của Quốc Tử Giám, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tập trung thực hiện ba nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược.

Thứ nhất, bảo tồn di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám và đưa tinh thần, sức sống của di sản hiện diện sinh động trong đời sống học đường. Mọi hoạt động trùng tu, tôn tạo phải dựa trên nền tảng nghiên cứu khoa học nghiêm cẩn, tôn trọng tuyệt đối tính nguyên gốc của hiện vật, kiến trúc và không gian lịch sử.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị thành phố Hà Nội phối hợp với ngành văn hóa, giáo dục và các cơ quan nghiên cứu sớm hoàn thiện tư liệu, đẩy mạnh số hóa di tích. Trong đó, mỗi tấm bia Tiến sĩ cần có hình ảnh sắc nét, bản dịch chuẩn xác và chú giải sinh động, giúp học sinh ở mọi miền đất nước dễ dàng tra cứu, tìm hiểu và tự hào về truyền thống hiếu học của dân tộc. Những giá trị về lòng hiếu học, đạo đức liêm chính và tinh thần phụng sự cần được đưa vào giáo dục công dân, lịch sử cho thế hệ trẻ.

Thứ hai, mở rộng bình đẳng cơ hội học tập, giải phóng sức sáng tạo cho đội ngũ nhà giáo và xây dựng văn hóa học tập suốt đời. Cần ưu tiên đặc biệt cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và học sinh khuyết tật được học tập đầy đủ.

Cùng với đó, cần tiếp tục đổi mới quản lý giáo dục, giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện để thầy cô dành nhiều thời gian, tâm huyết cho giảng dạy, nghiên cứu và bồi dưỡng nhân cách, ước mơ cho học trò. Các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần chủ động hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu để người học sớm tiếp cận thực tiễn, ứng dụng tri thức và phát huy năng lực sáng tạo.

Lễ kỷ niệm nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, đạo học và tinh thần trọng dụng hiền tài của dân tộc, đồng thời khẳng định những giá trị trường tồn của di sản giáo dục Việt Nam. (Ảnh: Khánh Hòa)

Thứ ba, chủ động tìm kiếm, trọng dụng nhân tài ở tất cả các cấp, từ những bài toán cấp thiết của từng địa phương và quốc gia. Việc thu hút nhân tài cần mở rộng tới cộng đồng trí thức người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài; đồng thời phải có cơ chế trao quyền, bảo đảm nguồn lực và bảo vệ những người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trọng dụng nhân tài không chỉ dừng ở lời nói mà phải bắt đầu từ những nhiệm vụ cụ thể đất nước và nhân dân đang cần. Khi đã tin cậy giao việc thì phải kiên quyết trao quyền, bảo đảm nguồn lực và đánh giá công bằng bằng hiệu quả công việc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị các cấp ủy Đảng triển khai quyết liệt Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Kết luận số 105 của Trung ương về những định hướng chiến lược thu hút và trọng dụng nhân tài, Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Đối với Hà Nội, cần tiên phong trong việc đặt hàng chiến lược đối với các trường đại học, viện nghiên cứu nhằm giải quyết những vấn đề thực tiễn cấp thiết của Thủ đô; mạnh dạn trao cơ hội, nhiệm vụ để các nhà khoa học trẻ đưa ý tưởng, giải pháp sáng tạo vào cuộc sống.

Nhấn mạnh trách nhiệm của Thủ đô trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, một Thủ đô phát triển không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà trước hết phải bằng chiều sâu văn hóa và trí tuệ. Hà Nội cần trở thành trung tâm hội tụ, lan tỏa và kết tinh nguyên khí, trí tuệ của dân tộc.

Một điểm nhấn của lễ kỷ niệm là chương trình nghệ thuật “Tinh hoa đạo học”, được dàn dựng như hành trình trở về cội nguồn Quốc học Việt Nam. Chương trình kết hợp chất liệu văn hóa truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, tôn vinh những giá trị làm nên sức sống bền bỉ của nền giáo dục dân tộc.

Chương trình gồm phần Lễ và phần Hội, kết hợp nghi thức khai văn với các tiết mục nghệ thuật trình diễn. Đặc biệt, không gian thực cảnh tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám được khai thác cùng công nghệ 3D Mapping, thực tế tăng cường (AR), tạo nên nhiều không gian biểu diễn, kết nối câu chuyện lịch sử với đời sống hôm nay.

Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, ê-kíp tập trung thể hiện hai mạch nội dung xuyên suốt là quá khứ và hiện tại. Trong đó, quá khứ là mạch nguồn đạo học, còn hiện tại là tinh thần trọng dụng hiền tài trong bối cảnh hiện đại và hội nhập quốc tế. Công nghệ trình diễn được sử dụng để kết nối các điểm nhấn nghệ thuật, đồng thời khai thác tối đa không gian kiến trúc, cảnh quan của di tích.

Câu chuyện nghệ thuật được triển khai qua hai chương: “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Nếu chương đầu tái hiện quyết sách thành lập Quốc Tử Giám, mở mang việc học và đào tạo nhân tài, thì chương tiếp theo nhấn mạnh yêu cầu kế thừa truyền thống, phát huy trí tuệ và sức sáng tạo của con người trong thời đại mới.

Trải qua 950 năm, Quốc Tử Giám không chỉ là dấu mốc quan trọng của lịch sử giáo dục Việt Nam mà còn là biểu tượng cho khát vọng xây dựng một quốc gia trọng tri thức, trọng nhân tài. Tiếp nối tinh hoa đạo học hôm nay không đơn thuần là gìn giữ di sản quá khứ, mà còn là trách nhiệm học tập, sáng tạo và cống hiến để những giá trị ấy tiếp tục được bồi đắp, tỏa sáng trong tương lai.

Được thành lập năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử giáo dục và khoa cử Việt Nam. Trải qua nhiều thế kỷ, nơi đây không chỉ là trung tâm đào tạo nhân tài mà còn hun đúc những giá trị cốt lõi của nền đạo học dân tộc: đề cao đạo đức, coi trọng tri thức, tôn vinh người thầy và lấy việc học làm nền tảng để lập thân, phụng sự quốc gia.

Ngày nay, Văn Miếu - Quốc Tử Giám tiếp tục là biểu tượng của Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến, nơi lưu giữ và lan tỏa truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài.