Lén đổ cốc An Cung, bác sĩ kể chuyện người bệnh chọn theo 'thần dược'

Bệnh nhân đột quỵ điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Đinh Hà.

Người đàn ông 53 tuổi nhập viện với đường huyết tăng rất cao. Sau khi được bác sĩ kê thuốc và chỉ định tiêm, ông nhất quyết không tin điều trị bằng "thuốc Tây".

Bỏ ngoài tai những phân tích của bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân rời viện để tìm đến "thần y" hàng xóm và các loại lá cây được truyền tai có thể chữa khỏi bệnh.

Sau khoảng 2 tuần tự điều trị, một vài lần đo đường huyết lúc đói cho kết quả thấp hơn khiến ông càng tin rằng mình đã lựa chọn đúng. Người đàn ông cho rằng bác sĩ chẩn đoán không chính xác.

Không lâu sau, ông được đưa trở lại bệnh viện trong tình trạng hôn mê sâu. Đường huyết lúc này lên tới 50 mmol/L. Bên cạnh giường bệnh là những nắm lá thuốc đã sắc dở được người nhà mang theo.

Người bệnh tin vào "cảm giác" hơn bác sĩ

Bác sĩ Tuấn cũng từng gặp một thai phụ 23 tuổi, mang thai con đầu lòng. Ở tuần thai thứ 25, cô được làm nghiệm pháp dung nạp glucose và phát hiện đái tháo đường thai kỳ. Tuy nhiên, người phụ nữ không tin kết quả xét nghiệm. Cô cho rằng bản thân ăn uống rất tiết chế nên không thể mắc bệnh.

Bác sĩ nhiều lần giải thích nguyên nhân, hướng dẫn cách theo dõi đường huyết, thậm chí thiết kế thực đơn riêng phù hợp với thai kỳ. Nhưng bệnh nhân không thực hiện việc theo dõi đường máu theo hướng dẫn và từ chối thực đơn chuyên biệt vì tin rằng mình đang làm điều tốt nhất cho em bé.

Năm tuần sau, cô nhập viện trong tình trạng mệt lả, nôn liên tục. Điều khiến gia đình hoảng loạn là thai nhi không còn cử động. Kết quả siêu âm cho thấy tim thai đã ngừng đập. Người mẹ đồng thời rơi vào tình trạng nhiễm toan ceton nặng do đường huyết tăng cao.

"Cô ngồi đó, khóc không thành tiếng, còn bác sĩ vừa đau lòng vừa phải chạy đua với tử thần để giữ lại mạng sống cho người mẹ", bác sĩ Tuấn kể.

Một trường hợp khác là người đàn ông phát hiện đái tháo đường ở tuổi 39. Bệnh nhân không đồng ý điều trị theo phác đồ mà quyết tâm thay đổi lối sống, đồng thời sử dụng rất nhiều thực phẩm chức năng. Hai năm trôi qua, ông không có triệu chứng rõ ràng, cân nặng trở về mức ông cho là lý tưởng. Cảm giác khỏe mạnh khiến bệnh nhân tin rằng mình đã đẩy lùi được bệnh và không tái khám, không kiểm tra sức khỏe.

Đến năm thứ ba, ông bắt đầu nhìn mờ nhưng cho rằng đây chỉ là vấn đề về thị lực. Sau đó, bệnh nhân sút cân, sạm da và đi khám. Kết quả cho thấy ông đã có suy thận và tổn thương võng mạc.

Bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Đinh Hà.

Một lần nữa, bệnh nhân không đồng ý điều trị. Sang năm thứ tư, người đàn ông bất ngờ đau nghẹn, thắt ngực rồi nhanh chóng rơi vào ngừng tim.

"Cả một quãng thời gian dài không điều trị đủ để các mảng xơ vữa mạch máu âm thầm lắng đọng vào mạch vành, đến một thời điểm gây tắc nghẽn, đủ để làm trái tim ngừng đập. Người đàn ông 43 tuổi để lại cho vợ con cả một quãng đường thật đau lòng", bác sĩ Tuấn chia sẻ.

Theo vị chuyên gia, điểm chung trong những trường hợp này là người bệnh mất niềm tin vào điều trị y khoa nhưng lại dễ dàng tin vào các phương pháp chưa được kiểm chứng. Họ có thể từ chối một phác đồ điều trị rõ ràng nhưng sẵn sàng bỏ tiền mua thuốc nam, thuốc bắc, thực phẩm chức năng được quảng cáo là "gia truyền", "thải độc" hoặc "ổn định đường huyết".

Chậm một bước, mất cơ hội điều trị

Không chỉ trong điều trị đái tháo đường, tâm lý tìm kiếm một "phương thuốc" thay thế còn có thể khiến người bệnh đột quỵ bỏ lỡ thời gian cấp cứu.

Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, cho biết ông từng gặp nhiều bệnh nhân đến viện muộn khi đột quỵ đã diễn biến nặng. Đáng tiếc, một số trường hợp đã xuất hiện dấu hiệu từ trước nhưng gia đình không đưa đến bệnh viện ngay mà tìm An Cung cho người bệnh sử dụng.

Trên mạng xã hội, An Cung từng được quảng cáo với những cụm từ như "viên uống chống đột quỵ", "thuốc phòng đột quỵ". Thậm chí, một số người còn khuyên các gia đình mua sẵn để sử dụng ngay khi người thân có biểu hiện nghi ngờ đột quỵ.

Tuy nhiên, sản phẩm này không thể thay thế các phương pháp cấp cứu đột quỵ hiện đại. Việc tập trung tìm thuốc hoặc chờ thuốc phát huy tác dụng có thể làm chậm thời điểm người bệnh được đưa đến cơ sở y tế.

Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh mạch máu Việt Nam. Ảnh: BSCC.

Bác sĩ Mạnh phân tích đột quỵ não gồm hai nhóm chính là nhồi máu não do tắc mạch và xuất huyết não do vỡ mạch. Hai tình trạng này có thể có biểu hiện ban đầu tương tự nhau nhưng cách điều trị hoàn toàn khác biệt. Vì vậy, người nhà không thể dựa vào triệu chứng bên ngoài để tự xác định người bệnh thuộc nhóm nào và tự dùng An Cung để xử trí.

"Thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong điều trị đột quỵ. Với những trường hợp phù hợp, thời gian vàng để can thiệp tái thông mạch máu có thể chỉ tính bằng vài giờ đầu, trong đó khoảng 3-4,5 giờ từ khi khởi phát là mốc quan trọng đối với một số phương pháp điều trị. Mỗi phút trì hoãn đều có thể làm mất cơ hội tiếp cận điều trị tối ưu", bác sĩ Mạnh nói.

Đáng lưu ý, việc tự ý cho người nghi ngờ đột quỵ uống thuốc còn tiềm ẩn nguy cơ sặc, đặc biệt khi bệnh nhân rối loạn ý thức hoặc gặp khó khăn khi nuốt.

Vụ việc 10.000 hộp An Cung giả được phát hiện gần đây tiếp tục cho thấy rủi ro khi người tiêu dùng sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc. Khi thành phần và chất lượng không được kiểm soát, người sử dụng khó biết chính xác thứ mình đưa vào cơ thể có tác động như thế nào.

Các viên An cung giả được các đối tượng rao bán trên mạng xã hội. Ảnh: Công an tỉnh Thanh Hóa.

Lén đổ cốc nước đen vào bồn rửa

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cũng cho rằng An Cung không phải "thần dược" như nhiều người lầm tưởng. Sản phẩm có nguồn gốc từ bài thuốc cổ truyền của Trung Quốc, với các thành phần truyền thống như sừng tê giác, sỏi mật bò và xạ hương; hiện nhiều nguyên liệu quý hiếm đã được thay thế bằng chất tổng hợp hoặc chất tương tự.

PGS Hiếu cũng lưu ý một số thành phần trong các sản phẩm An Cung như hùng hoàng, chu sa có độc tính và cần được sử dụng rất thận trọng. Đây không phải sản phẩm có thể tùy tiện dùng để dự phòng theo kiểu "3 tháng uống một viên" như lời truyền miệng.

Về cơ chế, nếu một sản phẩm có tác động đến quá trình đông máu thì việc tự ý sử dụng càng đáng lo ngại, bởi trong trường hợp xuất huyết não, tác động này có thể làm tình trạng chảy máu trở nên nguy hiểm hơn.

PGS Hiếu kể ông nhiều lần gặp cảnh gia đình bệnh nhân pha An Cung thành một cốc nước đen rồi mang vào phòng hồi sức, đề nghị bác sĩ cho người bệnh uống.

"Nếu chúng tôi không cầm cốc thuốc, gia đình sẽ lo lắng nhưng nếu dùng thì lại hại bệnh nhân, vậy nên chỉ còn cách lén đổ vào bồn rửa", ông chia sẻ.

Theo bác sĩ Mạnh, thay vì đặt kỳ vọng vào một sản phẩm được quảng cáo có khả năng phòng đột quỵ, người dân cần tập trung kiểm soát những yếu tố nguy cơ đã được xác định như tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ và bệnh tim mạch.

Kiểm soát bệnh nền, tuân thủ điều trị, ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên và duy trì lối sống lành mạnh là những biện pháp quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ. Với người từng mắc bệnh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, phương án dự phòng cần được bác sĩ lựa chọn dựa trên nguyên nhân và tình trạng cụ thể.

"Trong y khoa, đôi khi điều đáng tiếc không nằm ở việc bệnh nhân không có thuốc để điều trị, mà ở chỗ họ đã có cơ hội điều trị nhưng lựa chọn chờ đợi một "phương thuốc" khác. Với đột quỵ, khoảng thời gian chờ đợi ấy có thể được tính bằng từng phút", vị chuyên gia nhấn mạnh.