Lịch sử vỡ nợ của nước Mỹ

Tác giả: Nik Bhatia/1980 Books-NXB Dân Trí

Lịch sử và sự tiến hóa của tiền tệ

Cuốn sách bắt đầu từ các hệ thống tiền tệ đơn giản, nơi tiền được bảo đảm bằng vàng, bạc, trước khi chuyển sang các hệ thống phức tạp hiện đại, bao gồm các công cụ tài chính và phương tiện thanh toán kỹ thuật số.

Lịch sử vỡ nợ của nước Mỹ

Giữa làn sóng vỡ nợ của nước Mỹ vào năm 2008, mạng lưới phức tạp các công cụ phái sinh thế chấp thất bại bắt đầu tạo ra những lớp thấp hơn.

Sự sụp đổ của đồng đôla

Bất kể những vết nứt ở nền tảng kim tự tháp đôla xảy ra sau khi cứu trợ LTCM, lãi suất thị trường tiền tệ vẫn duy trì ổn định. Trái phiếu chính phủ Mỹ, các quỹ liên bang, LIBOR của đôla châu Âu và lãi suất GC của trái phiếu Repo, tất cả đều tác động chặt chẽ đến nhau trong nhiều năm.

Những chênh lệch nhỏ sẽ xảy ra nhưng luôn được xem là kết quả của những tác nhân nhất thời hoặc do đặc tính. Tất cả thay đổi bắt đầu từ ngày 9 tháng 8 năm 2007. Vào ngày đó, LIBOR tăng khoảng 0.12% so với những lãi suất còn lại của thị trường tiền tệ, nhưng đó mới chỉ là khởi đầu cho những diễn biến kịch tính tiếp theo.

Vào đêm hôm trước, ngân hàng Pháp BNP Paribas không muốn định giá một số công cụ phái sinh nhất định và đóng băng tất cả lệnh rút tiền mặt đối với các quỹ nắm giữ công cụ tài chính liên quan đến những người vay mua nhà đầy rủi ro.

Một sự bất ngờ về lòng tin đã làm rung chuyển thị trường cho vay liên ngân hàng trong những tuần tiếp theo.

Các ngân hàng không sẵn sàng cho nhau vay tiền dù trong khả năng vì họ không chắc chắn rằng ngân hàng nào có thể hồi phục vào ngày mai. Thời đại của hoạt động cho vay liên ngân hàng không giới hạn và vô tư đã kết thúc, thay vào đó là sự thận trọng và lo lắng cực độ.

Vào ngày 12 tháng 12 năm 2007, Cục Dự trữ Liên bang cuối cùng bị buộc phải giải quyết vấn đề bức thiết là lòng tin giữa các ngân hàng châu Âu và cơ chế cho vay đồng đôla châu Âu sụp đổ. Niềm tin giữa các ngân hàng châu Âu giảm, thể hiện qua lãi suất LIBOR tăng đã khiến toàn bộ kim tự tháp đôla rung chuyển như một trận động đất.

Cục Dự trữ Liên bang đã thiết lập các đường dây trao đổi ngoại tệ đến Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Quốc gia Thuỵ Điển để bổ sung thanh khoản cho hệ thống ngân hàng ở nước ngoài, buộc phải bỏ qua thực tế tạo ra các khoản nợ đôla bên ngoài tầm kiểm soát của Cục Dự trữ Liên bang.

Vai trò của Cục Dự trữ Liên bang như người cho vay cuối cùng đã mở rộng phạm vi của nó vì những phát triển phức tạp của hệ thống tiền tệ quốc tế, không phải vì nhiệm vụ của nó đột ngột chuyển từ chính sách tiền tệ nội địa sang toàn cầu.

Vấn đề này không thể được giải quyết cũng không thể đem ra thảo luận trong bối cảnh hệ thống tiền tệ quốc tế phụ thuộc một cách chắc chắn vào Cục Dự trữ Liên bang như người vay duy nhất. Những thương vụ đổi tiền ngoại tệ tạo ra loại tiền lớp thứ hai khác được Cục Dự trữ Liên bang cung cấp riêng cho một vài ngân hàng trung ương khác.

Nước Mỹ và đồng đôla đã trải qua lịch sử thăng trầm. Ảnh: Investopedia.

Giữa làn sóng vỡ nợ của nước Mỹ vào năm 2008, mạng lưới phức tạp các công cụ phái sinh thế chấp thất bại bắt đầu tạo ra những lớp thấp hơn của kim tự tháp đôla sụp đổ kéo theo những hậu quả nặng nề và lâu dài.

Khi ngân hàng đầu tư danh giá Lehman Brothers thất bại vào 15 tháng 9 năm 2008, một quỹ thị trường tiền tệ có tên Reserve Primary Fund nổi tiếng vì “phá vỡ mệnh giá” khi giá cổ phiếu chỉ là 0,97 đôla vì nó sở hữu một số lượng lớn các thương vụ của Lehman Brothers vừa vỡ nợ.

Sự sụt giảm 3 xu so với mệnh giá đã gây ra hoảng loạn tài chính dẫn đến các hành động khẩn cấp chưa từng có đến từ các ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới. Lý do cho cuộc khủng hoảng không phải là việc sụt giảm 3 xu, nhưng nỗi lo sợ rằng thương phiếu của Lehman Brothers có thể thất bại và cổ phiếu của Quỹ Reserve Primary Fund không đáng giá một đồng đôla, không có gì có thể tin tưởng được.

Tất cả hình thức nợ ngân hàng đều không có thanh khoản, và hệ thống tài chính sẽ đóng băng. Thời gian ngừng trôi vì không ai biết được liệu ngân hàng có thể mở cửa vào ngày mai hay không.

Cục Dự trữ Liên bang hoàn thành nhiệm vụ là người cho vay cuối cùng của mình bằng việc triển khai hàng loạt cuộc giải cứu để ngăn chặn sự sụp đổ của hệ thống. Gã khổng lồ trong ngành bảo hiểm American International Group (AIG) nhận gói cứu trợ của Cục Dự trữ Liên bang vào 16 tháng 9 vì các chứng khoán rủi ro do nó bảo lãnh phát hành bỗng nhiên vỡ nợ.

Toàn bộ Quỹ Thị trường Tiền tệ nhận được sự đảm bảo từ Cục Dự trữ Liên bang vào ngày 19 tháng 9 rằng giá cổ phiếu của nó sẽ được hỗ trợ để ngăn chặn cơn khủng hoảng từ việc rút tiền. Goldman Sachs và Morgan Stanley nhận được cứu trợ của mình vào 22 tháng 9 sau khi được phép chuyển từ ngân hàng đầu tư thành công ty sở hữu ngân hàng, cho phép họ trực tiếp tiếp cận với khoản vay của Cục Dự trữ Liên bang.

Đồng thời, Cục Dự trữ Liên bang thường xuyên tăng khả năng thanh khoản cho các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới. Đó là một sự thoả hiệp hoàn toàn từ phía Cục Dự trữ Liên bang để tránh sự sụp đổ toàn hệ thống.

Mặc dù Cục Dự trữ Liên bang đã hỗ trợ mọi hình thức tiền mặt có thể, việc thanh lý những tài sản ở lớp thấp vẫn diễn ra và việc cố leo lên các lớp cao hơn của kim tự tháp vẫn tiếp diễn. Dự định ban đầu của Cục Dự trữ Liên bang là để mang lại đủ tính đàn hồi của lớp thứ hai của tiền để chịu đựng được những cú sốc đối với hệ thống giống như vậy.

Vào 25 tháng 11, Cục Dự trữ Liên bang không còn cách nào khác ngoài việc bổ sung dự trữ cho hệ thống bằng việc mua trái phiếu chính phủ Mỹ, nhiều trái phiếu trong số đó được phát hành mới để hỗ trợ cho những khoản thâm hụt lớn xảy ra do suy thoái kinh tế, trốn thuế, và các khoản cứu trợ doanh nghiệp.

Việc Cục Dự trữ Liên bang mở rộng quy mô của tiền tệ lớp thứ hai động thái phản hồi đối với sự suy giảm của hệ thống; cần phải bù đắp sự sụp đổ lòng tin giữa các ngân hàng và sự thiếu hụt thanh khoản với nguồn thanh khoản đáng tin cậy của nó.

Cục Dự trữ Liên bang gọi đó là Nới lỏng định lượng (QE), nhưng chúng ta có thể xem nó như việc tạo ra tiền tệ lớp thứ hai.