Liên Hợp Quốc ra mắt bộ tem kỷ niệm năm ngựa

Tem bưu chính kỷ niệm Tết Nguyên đán 2026 và năm ngựa do Cục Bưu chính Liên Hợp Quốc phát hành. Ảnh: TIGER PAN

Hình ảnh trung tâm của con tem là một chú ngựa đỏ đang phi nước đại, lao mạnh về phía trước trong tư thế tràn đầy sinh lực. Bờm ngựa tung bay, thân hình vươn dài trong chuyển động, bao quanh là những họa tiết xoáy giàu nhịp điệu lấy cảm hứng từ nghệ thuật Đôn Hoàng. Tổng thể tạo nên một cảm giác vừa mạnh mẽ vừa sống động, thể hiện tinh thần tiến lên, lạc quan, những giá trị thường được gắn liền với hình tượng ngựa trong văn hóa phương Đông.

Bộ tem gồm 10 mẫu, mỗi tem có mệnh giá 1,70 USD, được thiết kế bởi nghệ sĩ người Trung Quốc Tiger Pan. Ông là gương mặt quen thuộc đứng sau loạt tem Âm lịch của Liên Hợp Quốc trong nhiều năm qua, từng đảm nhiệm thiết kế cho các năm như năm chó (2018), năm hổ (2022), năm thỏ (2023), năm rồng (2024) và năm rắn (2025). Với “tem ngựa”, nghệ sĩ Tiger Pan tiếp tục theo đuổi con đường sáng tạo dung hòa giữa bản sắc truyền thống và tinh thần toàn cầu.

Nguồn cảm hứng cốt lõi của thiết kế lần này đến từ bức tượng đồng ngựa phi nước đại nổi tiếng thời Đông Hán. Đây là một biểu tượng kinh điển trong lịch sử nghệ thuật Trung Quốc, thường được xem là hiện thân của sức mạnh, tốc độ và khát vọng vươn lên. Tuy nhiên, thay vì tái hiện nguyên bản, Tiger Pan đã “dịch” tinh thần của tác phẩm cổ này sang một hình thức thị giác mới, phù hợp với thẩm mỹ đương đại.

Màu sắc đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển hóa đó. Bảng màu chủ đạo của con tem được lấy cảm hứng từ các sắc tố khoáng truyền thống thường thấy trong tranh tường Đôn Hoàng, di sản nghệ thuật nổi tiếng trên Con đường Tơ lụa. Sắc đỏ chủ đạo của con ngựa không chỉ tượng trưng cho may mắn và hỷ khí ngày Tết, mà còn tạo điểm nhấn thị giác mạnh mẽ trên nền họa tiết hình học phía sau.

Phần hậu cảnh của con tem là những mô-típ hình học được phát triển từ kiến trúc Tường Thành (trần nhà dạng giếng chìm), một đặc trưng của kiến trúc cổ Trung Hoa.

Theo Tiger Pan, ông không sao chép nguyên mẫu các họa tiết truyền thống, mà phân tích, đơn giản hóa chúng thành những hình khối cơ bản, sau đó tái cấu trúc thành một bố cục liên tục, nhiều lớp. Cách làm này giúp ngôn ngữ thị giác cổ xưa trở nên mới mẻ, đồng thời làm nổi bật cảm giác chuyển động của con ngựa đang lao về phía trước.

Trong quá trình thiết kế tem 12 con giáp cho Liên Hợp Quốc, nghệ sĩ Tiger Pan đã hình thành những nguyên tắc sáng tạo nhất quán. Theo ông, một con tem thành công cần dễ nhận diện, phù hợp với đời sống và thẩm mỹ đương đại, truyền tải tinh thần lạc quan của Tết Nguyên đán, đồng thời có sức hấp dẫn vượt qua ranh giới văn hóa.

Tiger Pan cho rằng trong 12 con giáp, ngựa nổi bật với vẻ đẹp thanh lịch, dáng vóc uyển chuyển và khí thế mạnh mẽ, tượng trưng cho sự cao quý, tiến bộ và khát vọng vươn xa trong văn hóa Trung Quốc. Tuy vậy, hình tượng quen thuộc cùng kho di sản thị giác phong phú về ngựa cũng trở thành thách thức không nhỏ trong sáng tạo.

Tiger Pan chia sẻ: “Ngựa đã xuất hiện trong rất nhiều tác phẩm nghệ thuật trước đây, nên để tạo dấu ấn mới cần một góc nhìn khác biệt”. Với “tem ngựa”, ông chọn cách dung hòa giữa sức mạnh và sự nhẹ nhàng, giữ tinh thần tiến lên nhưng thể hiện bằng cảm giác hài hòa, điềm tĩnh và gần gũi.

Ý nghĩa của bộ tem không chỉ dừng lại ở khía cạnh nghệ thuật. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, tem bưu chính theo chủ đề cung hoàng đạo đã vượt xa chức năng chuyển phát thư từ, trở thành phương tiện giao lưu văn hóa. Với Liên Hợp Quốc, yêu cầu này càng khắt khe hơn đó là hình ảnh phải giữ được bản sắc Trung Hoa, nhưng đồng thời dễ hiểu và có ý nghĩa đối với nhiều nền văn hóa khác nhau.

Theo Tiger Pan, quảng bá văn hóa Trung Quốc ra thế giới không phải sao chép nguyên bản biểu tượng truyền thống, mà là tái cấu trúc chúng theo tinh thần hiện đại và bối cảnh toàn cầu. Sự thấu hiểu giá trị cốt lõi ấy đã giúp “tem ngựa” trở thành nhịp cầu nối giữa truyền thống phương Đông và công chúng thế giới.

KHẢ HÂN