Liên kết sản xuất để tăng giá trị cây trồng vụ đông

Nông dân xã Yên Định chăm sóc cây trồng vụ đông 2026-2027.

Nhiều năm nay, gia đình ông Lê Đình Dục, ở thôn 1, xã Yên Định, xác định vụ đông là vụ sản xuất chính, bởi hiệu quả kinh tế cao hơn so với nhiều loại cây trồng khác. Vì vậy, vụ đông 2026-2027, gia đình ông trồng 5 sào ớt. Theo ông Dục, cây ớt đòi hỏi đầu tư và công chăm sóc khá lớn, song có thời gian thu hoạch kéo dài, cho nhiều lứa và giá trị kinh tế cao. Các vụ trước, 5 sào ớt đều mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng. “Giá ớt có lúc cao, lúc thấp, nhưng so với nhiều cây trồng khác thì vẫn mang lại giá trị kinh tế khá. Quan trọng là có HTX đứng ra tổ chức sản xuất, có doanh nghiệp liên kết thu mua nên bà con yên tâm hơn”, ông Dục chia sẻ.

Vụ đông năm nay xã Yên Định sẽ gieo trồng khoảng 450ha, trong đó cây ớt chiếm khoảng 120ha. Riêng HTX Dịch vụ nông nghiệp Định Liên tổ chức liên kết sản xuất 50ha ớt. Bên cạnh duy trì diện tích ớt đã được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, HTX tiếp tục mở rộng diện tích cây hàng hóa, hướng tới đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Ông Lưu Tài Sáng, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Định Liên, cho biết: HTX chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, hướng dẫn người dân thực hiện quy trình kỹ thuật, duy trì vùng trồng phục vụ xuất khẩu và kết nối với doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm. Việc hình thành vùng sản xuất tập trung giúp HTX thuận lợi hơn trong tổ chức sản xuất, còn người dân có thêm cơ sở để yên tâm đầu tư.

Không chỉ cây ớt, tại nhiều địa phương trong tỉnh, các loại cây trồng có thị trường tiêu thụ ổn định đang được ưu tiên mở rộng trong vụ đông. Ngay sau khi thu hoạch lúa mùa, gia đình bà Phạm Thị Hải, ở thôn Tiên Sơn, xã Tây Đô, khẩn trương xuống giống ngô ngọt. Nếu vụ mùa gia đình bà sản xuất 5 sào lúa thì vụ đông diện tích tăng lên 10 sào. Toàn bộ diện tích ngô ngọt được sản xuất theo hình thức liên kết với HTX và doanh nghiệp...

Liên kết sản xuất đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp tăng giá trị vụ đông. Thay vì sản xuất theo kinh nghiệm và phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường sau thu hoạch, người dân từng bước chuyển sang sản xuất những cây trồng đã xác định được nhu cầu, quy mô và yêu cầu kỹ thuật. Trong quá trình này, vai trò của HTX ngày càng rõ nét. Nhiều HTX không chỉ cung ứng giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật mà còn chủ động kết nối doanh nghiệp, xây dựng kế hoạch sản xuất và phối hợp tiêu thụ sản phẩm.

Ông Mai Quốc Thành, Phó Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Quang, xã Tây Đô, cho biết: HTX chủ động phối hợp với doanh nghiệp từ khâu cung ứng giống, hướng dẫn quy trình sản xuất đến xây dựng kế hoạch thu mua khi đến kỳ thu hoạch. Qua đó, sản xuất được tổ chức theo kế hoạch, hạn chế tình trạng người dân tự sản xuất nhưng gặp khó khăn trong tiêu thụ.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa, mỗi vụ đông có khoảng 30 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm với tổng diện tích từ 5 - 7 nghìn ha. Nhiều mô hình liên kết đã cho hiệu quả kinh tế khá. Ớt xuất khẩu có thu nhập khoảng 200 - 230 triệu đồng/ha/vụ; hành, tỏi đạt trên 200 triệu đồng/ha/vụ; bí xanh, bí đỏ, dưa chuột trên 150 triệu đồng/ha/vụ. Các mô hình liên kết sản xuất ngô ngọt đạt trên 80 triệu đồng/ha/vụ; khoai tây đạt khoảng 100 - 120 triệu đồng/ha/vụ.

Đáng chú ý, tại một số địa phương đã hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung với quy mô tương đối lớn, như vùng ngô ngọt ở xã Tây Đô, cải bó xôi ở xã Hoa Lộc, vùng trồng khoai tây ở xã Nga Sơn... Việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất như VietGAP cũng từng bước nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản.

Vụ đông 2026-2027, Thanh Hóa đặt mục tiêu gieo trồng 42.000ha, tổng giá trị sản xuất đạt từ 3.380 tỷ đồng trở lên, giá trị bình quân khoảng 80,5 triệu đồng/ha. Để đạt mục tiêu này, cùng với mở rộng diện tích, các địa phương đang chú trọng lựa chọn cây trồng phù hợp, tăng tỷ lệ sản xuất hàng hóa và đẩy mạnh liên kết tiêu thụ. Tuy nhiên, để liên kết phát triển bền vững, các bên cần thực hiện nghiêm túc trách nhiệm đã cam kết.

Theo ông Trịnh Văn Chất, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa: “Các HTX cần nâng cao hơn nữa vai trò trong kết nối doanh nghiệp và tổ chức sản xuất; đồng thời phải nắm bắt nhu cầu của thị trường để xây dựng vùng nguyên liệu phù hợp. Cùng với đó, cần hài hòa lợi ích giữa người dân, HTX và doanh nghiệp khi giá cả thị trường biến động. Đặc biệt, người dân phải tuân thủ quy trình sản xuất và các điều khoản trong hợp đồng, bảo đảm chất lượng sản phẩm; doanh nghiệp cũng cần duy trì liên kết ổn định, thực hiện đúng cam kết thu mua”.