Liên tiếp xảy ra các vụ cháy: Đừng để sự chủ quan phải trả giá bằng tính mạng

Lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ Hà Nội khẩn trương tìm kiếm cứu nạn và tổ chức dập tắt đám cháy. (Ảnh: TTXVN phát)

Những vụ cháy liên tiếp tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian gần đây gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản. Đáng lo ngại, đằng sau nhiều vụ cháy là những nguyên nhân rất đỗi quen thuộc: sự cố điện, bất cẩn với nguồn lửa, thiếu lối thoát nạn… Những sơ suất tưởng nhỏ bé đó, khi ngọn lửa bùng lên, mới thấy hậu quả không gì bù đắp được.

Từ sơ suất nhỏ đến hậu quả lớn

Gần 2 giờ sáng 16/9, một vụ cháy xảy ra tại ngôi nhà 4 tầng ở phường Tây Hồ, thành phố Hà Nội. Phát hiện cháy, người dân đã báo động, tìm mọi cách để dập lửa nhưng không thể khống chế đám cháy.

Lực lượng chức năng đã điều động phương tiện cùng hàng chục cán bộ, chiến sỹ đến tiếp cận hiện trường, triển khai công tác chữa cháy, tìm kiếm người mắc kẹt.

Đến 2 giờ 45 phút cùng ngày, đám cháy được dập tắt hoàn toàn. Nguyên nhân vụ cháy đang được cơ quan chức năng làm rõ, tuy nhiên “bà hoả” đã làm 5 người trong nhà tử vong.

Lực lượng chức năng phong tỏa hiện trường vụ cháy tại ngõ 2B Văn Cao, phường Tây Hồ, thành phố Hà Nội để phục vụ công tác điều tra. (Ảnh: Trung Nguyên/TTXVN)

Trước đó, rạng sáng 7/9, một vụ cháy xảy ra tại khách sạn T.D trên đường Tân Kỳ Tân Quý, phường Tân Sơn Nhì, Thành phố Hồ Chí Minh. Lực lượng chức năng đã hướng dẫn, đưa được 26 người thoát ra ngoài an toàn, song vụ cháy vẫn làm 2 người tử vong, 6 người phải nhập viện, trong đó có 2 trường hợp ngộ độc khí CO mức độ nặng. Một cháu bé sinh năm 2024 cũng phải nhập viện do ngạt khói.

Còn vụ cháy tại căn nhà số 245 Nguyễn Văn Đậu, phường Bình Lợi Trung, Thành phố Hồ Chí Minh vào rạng sáng 6/8 cũng đã cướp đi sinh mạng của 2 người.

Tại Hà Nội, ngày 19/8 xảy ra vụ cháy tại kho, xưởng sản xuất đồ gỗ ở Cụm công nghiệp Ngọc Hòa, làm 3 người tử vong, 2 người bị thương.

Sau vụ việc, ngày 21/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam Bùi Hữu Hào, chủ doanh nghiệp, để điều tra về tội “vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy” theo khoản 3 Điều 313 Bộ luật Hình sự.

Theo kết quả xác minh ban đầu, kho, xưởng của công ty này chưa đăng ký về phòng cháy, chữa cháy và chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy theo quy định. Đáng chú ý, mặt bằng nơi doanh nghiệp thuê lại trước đó đã từng bị Công an huyện Chương Mỹ tạm đình chỉ, sau đó đình chỉ hoạt động do chưa có giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế và văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy.

Những vụ việc trên cho thấy nguy cơ cháy luôn hiện hữu trong cuộc sống hằng ngày, trong mỗi căn nhà, cơ sở sản xuất, kinh doanh đến nơi lưu trú.

Theo Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, tháng 8/2026, toàn quốc xảy ra 245 vụ cháy, làm 3 người chết, 9 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính khoảng 16,29 tỷ đồng; xảy ra 2 vụ nổ, làm 1 người chết và 3 người bị thương.

So với tháng 8/2025, số vụ cháy giảm 24 vụ, người chết giảm 3 người và thiệt hại tài sản giảm khoảng 23,42 tỷ đồng.

Báo cáo của cơ quan này cũng cho thấy nửa đầu năm 2026, toàn quốc xảy ra 1.502 vụ cháy, làm chết 49 người, làm bị thương 51 người, thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 574,45 tỷ đồng và 50ha rừng; toàn quốc xảy ra 9 vụ nổ, làm chết 5 người, làm bị thương 18 người.

Nhà dân vẫn là loại hình có số vụ cháy cao nhất với 74 vụ trong tháng 8, chiếm 30,02%; tiếp đó là phương tiện giao thông với 42 vụ, cơ sở công nghiệp, nhà kho với 21 vụ.

Đáng chú ý, nguyên nhân cháy vẫn chủ yếu liên quan đến điện. Trong số 942/1.511 vụ cháy, nổ vào nửa đầu năm nay đã được làm rõ cho thấy, có tới 720 vụ do sự cố hệ thống, thiết bị điện. Riêng tháng 8, trong số 146/247 vụ cháy, nổ đã làm rõ nguyên nhân, thì có tới 119 vụ, chiếm 81,5%, do sự cố hệ thống, thiết bị điện; 16 vụ do sơ suất, bất cẩn khi sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt.

Cháy kiốt bán rau ở Thành phố Hồ Chí Minh khiến một người tử vong. (Ảnh: TTXVN phát)

Những con số này cho thấy phòng ngừa là khâu vô cùng quan trọng. Một thiết bị điện gặp sự cố, một nguồn nhiệt không được kiểm soát, hàng hóa dễ cháy bố trí không hợp lý, một lối thoát nạn bị bịt kín hoặc thiếu phương án xử lý khi cháy xảy ra đều có thể đẩy tình huống trở nên đặc biệt nguy hiểm.

Với nhà ở, nhất là nhà có kết hợp sản xuất, kinh doanh, thì cần thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt, không để hàng hóa che chắn lối đi và lối thoát nạn.

Lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cũng đã khuyến cáo người dân lắp đặt thiết bị cảnh báo cháy sớm, trang bị bình chữa cháy và phương tiện thoát nạn, đồng thời chủ động xây dựng phương án thoát nạn cho gia đình.

Một yêu cầu quan trọng là mỗi hộ dân cần có lối thoát nạn thứ hai. Theo phương hướng công tác của lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, trong quý 3/2026 phấn đấu vận động 100% hộ gia đình mở lối thoát nạn thứ hai.

Khi xảy ra cháy, người dân cần bình tĩnh, nhanh chóng cắt nguồn điện nếu điều kiện cho phép, sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ để xử lý đám cháy trong khả năng an toàn và gọi ngay số 114.

Khi thoát nạn tại các công trình, cơ sở lưu trú, tuyệt đối không sử dụng thang máy; cần sử dụng cầu thang bộ, dùng mặt nạ phòng độc hoặc khăn ướt che mặt và di chuyển theo lối thoát nạn an toàn.

Vụ cháy khách sạn tại Thành phố Hồ Chí Minh đã cho thấy khói và khí độc có thể là mối nguy đặc biệt nghiêm trọng. Rời khỏi khu vực có khói càng sớm, lựa chọn đúng lối thoát nạn và không sử dụng thang máy là những kỹ năng người dân cần chủ động trang bị từ trước.

Siết trách nhiệm, tăng hậu kiểm theo mức độ rủi ro

Cùng với việc nâng cao ý thức phòng ngừa, công tác quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy cũng đang được điều chỉnh theo hướng phân định rõ trách nhiệm, cắt giảm thủ tục nhưng không buông lỏng quản lý.

Mới đây, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 347/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 nghị định, trong đó có các quy định liên quan đến phòng cháy, chữa cháy. Nghị định làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện trong tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu; đồng thời quy định cụ thể hơn thẩm quyền, tần suất và trình tự kiểm tra của cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng và Ủy ban Nhân dân cấp xã theo phân cấp.

Cơ quan Công an có thể kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, có khiếu nại, tố cáo hoặc theo yêu cầu phục vụ bảo đảm an ninh, trật tự của cơ quan có thẩm quyền. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

Tại Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khi cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cơ quan soạn thảo đã đề xuất chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm; bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu và thực hiện hậu kiểm kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện.

Việc chuyển sang hậu kiểm được đặt ra cùng yêu cầu không làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đã lưu ý, “với nhóm công trình chung cư đông người ở, chung cư cao tầng cần phải bảo đảm an toàn tuyệt đối, bởi nếu xây xong rồi khắc phục sẽ rất khó.”

Đề nghị rà soát kỹ mối quan hệ giữa tiền kiểm và hậu kiểm, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đã nhấn mạnh “chuyển giao trách nhiệm cho chủ đầu tư không đồng nghĩa cơ quan quản lý nhà nước không còn trách nhiệm, mà cần quản lý theo mức độ rủi ro, phân loại công trình theo nguy cơ cháy nổ và sử dụng dữ liệu để tập trung nguồn lực kiểm tra nơi có nguy cơ cao.”

Hậu kiểm cũng không có nghĩa là kiểm tra một lần rồi thôi. Trong quá trình sử dụng công trình có thể được thay đổi công năng, cải tạo, cơi nới hoặc thay đổi hệ thống phòng cháy, chữa cháy, từ đó phát sinh những nguy cơ mới. Vì vậy, các điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy phải được thực hiện và duy trì thường xuyên.

Trách nhiệm trước hết vẫn thuộc về mỗi gia đình, mỗi cơ sở sản xuất, kinh doanh. Kiểm tra hệ thống điện, nguồn lửa, nguồn nhiệt, giữ thông thoáng lối thoát nạn, chuẩn bị phương tiện chữa cháy, và phải biết cách thoát nạn khi xảy ra sự cố. Những việc này phải được làm thường xuyên, đừng để tới khi xảy ra cháy mới nghĩ đến. Bởi ngọn lửa đã bùng lên, đôi khi chỉ vài phút chậm trễ cũng khiến hậu quả trở nên không cứu vãn được./.