Linh hoạt điều hành tiền tệ, nâng cao khả năng tiếp cận vốn

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội quan tâm. (Ảnh: DUY LINH)

Sáng 31/10, tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế-xã hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đã làm rõ một số vấn đề liên quan điều hành tín dụng, lãi suất và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp...

Điều hành linh hoạt, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát tỷ giá

Phát biểu trước Quốc hội, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, một số vấn đề được đại biểu Quốc hội, chuyên gia kinh tế và đại diện Ngân hàng Thế giới (World Bank), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) quan tâm khi làm việc với Ngân hàng Nhà nước là tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP, việc sử dụng vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn, cũng như các vấn đề liên quan thanh khoản. Tuy nhiên, từ thực tiễn chỉ đạo, điều hành, Thống đốc cho rằng cần xem xét những đặc điểm riêng của hệ thống ngân hàng Việt Nam khi đánh giá các chỉ tiêu này.

Cụ thể, tiền gửi ngắn hạn hiện chiếm khoảng 80% tổng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng. Nếu xét theo kỳ hạn, đây là nguồn vốn ngắn hạn. Tuy nhiên, trên thực tế, người dân thường duy trì tiền gửi trong thời gian dài thông qua việc tiếp tục gửi và quay vòng khi đến hạn. Vì vậy, dù được phân loại là tiền gửi ngắn hạn, nguồn vốn này vẫn có tính ổn định nhất định trong hoạt động của các ngân hàng thương mại.

Đại biểu Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Thống đốc cũng phân tích, việc huy động vốn ngắn hạn giúp ngân hàng thương mại có chi phí vốn thấp hơn, qua đó tạo điều kiện hỗ trợ giảm lãi suất cho vay. Bên cạnh đó, việc người dân tiếp tục gửi nhiều tiền vào hệ thống ngân hàng cho thấy niềm tin đối với các tổ chức tín dụng.

Trong thời gian tới, khi thị trường vốn phát triển, có sức hấp dẫn và bảo đảm an toàn hơn, người dân có thể lựa chọn thêm các kênh đầu tư khác. Khi đó, cơ cấu phân bổ nguồn vốn trong nền kinh tế cũng sẽ có sự thay đổi.

Về định hướng điều hành, Thống đốc Phạm Đức Ấn khẳng định Ngân hàng Nhà nước tiếp tục theo đuổi mục tiêu bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, kiểm soát tỷ giá và đóng góp vào hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Dẫn lại chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về yêu cầu tìm điểm cân bằng trong điều hành, Thống đốc cho biết đây là nhiệm vụ Ngân hàng Nhà nước cùng các tổ chức tín dụng tiếp tục triển khai trong thời gian tới.

Theo Thống đốc, sự cân bằng giữa các mục tiêu điều hành không thể xác định bằng một công thức cố định mà phải được thực hiện thông qua thực tiễn điều hành. Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục phối hợp cùng các tổ chức tín dụng, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tỷ giá, vừa hỗ trợ tăng trưởng.

Liên quan các công cụ điều hành, Thống đốc cho biết Ngân hàng Nhà nước đang sử dụng các công cụ như tái cấp vốn, nghiệp vụ thị trường mở và giao dịch hoán đổi để hỗ trợ các tổ chức tín dụng. Đặc biệt, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng gói tái cấp vốn phục vụ cho vay nhà ở xã hội và hiện đang triển khai nội dung này.

Nâng cao khả năng tiếp cận vốn, bảo đảm an toàn tín dụng

Giải trình về tăng trưởng tín dụng và lãi suất, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho hay, Ngân hàng Nhà nước luôn quan tâm đến việc kiểm soát tín dụng. Theo số liệu được Thống đốc thông tin tại phiên họp, tăng trưởng tín dụng thời gian qua đạt khoảng 12,27%.

Về lãi suất, lãi suất huy động tăng 1,42%, trong khi lãi suất cho vay tăng 0,99%. Theo Thống đốc, diễn biến này cho thấy khoảng cách giữa lãi suất huy động và lãi suất cho vay đang thu hẹp.

Thông tin về cơ cấu vốn tín dụng phục vụ nền kinh tế, Thống đốc cho biết trong tổng dư nợ hơn 20,79 triệu tỷ đồng, có 77,44% dành cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Riêng khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, dư nợ tín dụng đạt hơn 4 triệu tỷ đồng.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội quan tâm. (Ảnh: DUY LINH)

Đối với tín dụng bất động sản, Ngân hàng Nhà nước cũng tăng cường kiểm soát, bảo đảm mức tăng trưởng hiện khoảng 9,84%, thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế.

Đề cập đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, Thống đốc cho biết Ngân hàng Nhà nước đã làm việc, tổ chức hội nghị với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa để trao đổi các giải pháp giảm lãi suất, nâng cao khả năng tiếp cận vốn. Trong đó, những phương thức cho vay dựa nhiều hơn vào năng lực thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt là dòng tiền, cũng được quan tâm theo kiến nghị của các đại biểu Quốc hội.

Tuy nhiên, Thống đốc lưu ý khả năng tiếp cận tín dụng còn phụ thuộc vào điều kiện và năng lực của chính doanh nghiệp. Khi thông tin tài chính và hoạt động sản xuất, kinh doanh được minh bạch đầy đủ, các tổ chức tín dụng sẽ có cơ sở đánh giá cụ thể hơn về tình hình tài chính, năng lực hoạt động và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

Thống đốc cũng cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp. Các tổ chức tín dụng về cơ bản vẫn thực hiện cấp tín dụng đối với khu vực này. Vấn đề đặt ra là doanh nghiệp phải nâng cao năng lực hoạt động, chứng minh được khả năng trả nợ để ngân hàng có cơ sở xem xét cho vay.

Về phía cơ quan quản lý, Thống đốc khẳng định Ngân hàng Nhà nước sẽ khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay trên cơ sở đánh giá năng lực thực tế của doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để các tổ chức tín dụng yên tâm triển khai. Đây cũng là nội dung gắn với kiến nghị của đại biểu Quốc hội về mở rộng khả năng tiếp cận vốn, trong đó có phương thức cho vay dựa trên dòng tiền và hoạt động sản xuất, kinh doanh của khách hàng.

Nhấn mạnh vai trò của ngân hàng với tư cách là tổ chức trung gian tài chính, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho rằng, ngân hàng phải thực hiện cho vay và thu hồi được vốn vay để có nguồn trả cho người gửi tiền. Do đó, việc xem xét cấp tín dụng phải gắn với năng lực tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng, bảo đảm trách nhiệm của tổ chức tín dụng đối với nguồn vốn huy động từ người dân.